देशातील शिक्षण व्यवस्थेत मोठा बदल घडवणारा निर्णय जाहीर करत केंद्रीय शिक्षण मंत्री Dharmendra Pradhan यांनी इयत्ता 3 रीपासूनच विद्यार्थ्यांना Artificial Intelligence (AI) आणि Computational Thinking शिकवण्याची घोषणा केली आहे, नवीन शैक्षणिक वर्षापासून हा अभ्यासक्रम लागू होणार असून यामुळे भारतीय शिक्षण प्रणाली अधिक तंत्रज्ञानस्नेही होण्याची दिशा स्पष्ट झाली आहे.
केंद्र सरकारच्या या निर्णयामुळे लहान वयातच विद्यार्थ्यांना आधुनिक तंत्रज्ञानाची ओळख होणार आहे, विशेष म्हणजे हा अभ्यासक्रम NCERT द्वारे विकसित करण्यात आला असून CBSE शाळांमध्ये तो लागू केला जाणार आहे, त्यामुळे देशभरातील लाखो विद्यार्थ्यांना याचा थेट फायदा होणार आहे.
काय आहे नवीन अभ्यासक्रम?
या नव्या अभ्यासक्रमामध्ये इयत्ता 3 री ते 8 वी पर्यंतच्या विद्यार्थ्यांसाठी AI आणि Computational Thinking चे मूलभूत धडे समाविष्ट करण्यात आले आहेत, यात विद्यार्थ्यांना केवळ तांत्रिक ज्ञानच नाही तर समस्या सोडवण्याची क्षमता, लॉजिकल थिंकिंग आणि डिजिटल स्किल्स विकसित करण्यावर भर दिला जाणार आहे, हा अभ्यासक्रम National Education Policy 2020 अंतर्गत तयार करण्यात आला आहे.
AI म्हणजे काय, मशीन कसे शिकते, डेटा म्हणजे काय, यासारख्या संकल्पना सोप्या भाषेत विद्यार्थ्यांना समजावून सांगितल्या जाणार आहेत, तसेच Computational Thinking च्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना विश्लेषणात्मक विचार करण्याची सवय लागेल.
सरकारची दोन मोठी उद्दिष्टे
या उपक्रमामागे केंद्र सरकारची दोन महत्त्वाची उद्दिष्टे आहेत, “AI for Education” आणि “Education for AI”, म्हणजेच शिक्षण अधिक प्रभावी करण्यासाठी AI चा वापर आणि विद्यार्थ्यांना AI साठी तयार करणे, या दोन्ही गोष्टींवर सरकार भर देत आहे.
Dharmendra Pradhan यांनी स्पष्ट केले की, 2026-27 पर्यंत या क्षेत्रात मोठी झेप घेण्यासाठी विशेष योजना आखण्यात आली आहे, यासाठी विशेष समितीमार्फत अभ्यासक्रम तयार करण्यात आला आहे, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांना जागतिक स्तरावर स्पर्धा करण्यास मदत होईल.
भारत बनणार AI सुपर हब
केंद्र सरकार भारताला AI क्षेत्रात जागतिक पातळीवर अग्रस्थानी आणण्याच्या दिशेने काम करत आहे, या पार्श्वभूमीवर लहान वयातच विद्यार्थ्यांना AI चे शिक्षण देण्याचा निर्णय घेतला गेला आहे, यामुळे भविष्यात भारतातील तरुण पिढी अधिक सक्षम आणि कौशल्यसंपन्न होईल.
AI आधारित तंत्रज्ञानाचा वापर आज प्रत्येक क्षेत्रात वाढत आहे, मग ते आरोग्य असो, शेती असो किंवा उद्योग क्षेत्र, त्यामुळे भविष्यातील आव्हानांना सामोरे जाण्यासाठी विद्यार्थ्यांना तयार करणे अत्यंत गरजेचे आहे, हा अभ्यासक्रम त्याच दिशेने एक मोठे पाऊल मानले जात आहे.
शिक्षणात होणार डिजिटल क्रांती
या निर्णयामुळे भारताच्या शिक्षण व्यवस्थेत डिजिटल क्रांती घडण्याची शक्यता आहे, विद्यार्थ्यांना केवळ पुस्तकांपुरते मर्यादित न ठेवता त्यांना प्रत्यक्ष तंत्रज्ञानाशी जोडले जाईल, त्यामुळे त्यांची सर्जनशीलता आणि नवकल्पनांची क्षमता वाढेल.
तज्ज्ञांच्या मते, लहान वयातच AI चे ज्ञान दिल्यास विद्यार्थ्यांची विचार करण्याची पद्धत बदलू शकते, ते अधिक प्रगत आणि भविष्याभिमुख बनू शकतात, त्यामुळे हा निर्णय दीर्घकालीन दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा ठरू शकतो.
शिक्षकांसाठीही प्रशिक्षण
या अभ्यासक्रमाच्या यशस्वी अंमलबजावणीसाठी शिक्षकांना देखील विशेष प्रशिक्षण दिले जाणार आहे, कारण AI सारख्या विषयासाठी योग्य मार्गदर्शन आवश्यक आहे, यासाठी सरकारकडून विशेष ट्रेनिंग प्रोग्राम्स आयोजित केले जाणार आहेत.
इयत्ता 3 रीपासून AI शिक्षणाची सुरुवात हा भारताच्या शिक्षण क्षेत्रातील ऐतिहासिक निर्णय मानला जात आहे, यामुळे देशातील विद्यार्थी जागतिक स्तरावर स्पर्धा करण्यासाठी अधिक सक्षम होतील, तसेच भारताचा AI क्षेत्रातील प्रभावही वाढेल, हा निर्णय भविष्यातील डिजिटल भारत घडवण्यासाठी महत्त्वाचा टप्पा ठरेल.
read also : https://ajinkyabharat.com/salman-khans-powerful-entry-in-raja-shivaji-riteish-deshmukhs-epic-new-height/
