अमेरिका-इराण युद्ध: ट्रंपच्या एका चुकीमुळे अमेरिकेला मोठा आर्थिक फटका
इराणवर अमेरिकेचा आणि इस्त्रायलचा हल्ला; मध्यपूर्वी युद्धाचे उध्दाटन
गेल्या सात दिवसांपासून अमेरिका आणि इस्त्रायलच्या सैन्याने इराणवर संयुक्त हल्ले सुरू केले आहेत. मिडल ईस्ट आणि वेस्ट आशियाच्या आकाशात फायटर जेट्स घिरट्या घालत आहेत. या युद्धामुळे फक्त इराणच नाही तर अमेरिका आणि इस्त्रायल देखील आर्थिक व भौगोलिक आव्हानांना सामोरे जात आहेत.
विशेष म्हणजे, या युद्धाचा सर्वात मोठा फटका स्वतः सुपरपावर असलेल्या अमेरिकेला बसत आहे. इराणने प्रत्युत्तर हल्ले करून अमेरिकेला हाय अलर्टवर ठेवले आहे. तज्ज्ञांच्या मते, इराणवरील या युद्धात अमेरिकेला आर्थिक दृष्ट्या गंभीर तोटा सहन करावा लागतो आहे, ज्याचे मूळ कारण आहे माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांची एक महत्त्वाची रणनीतिक चूक.
ट्रंपच्या धोरणामुळे अमेरिकेला तेलाचा तोटा
तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, ट्रंप प्रशासनाने कमी किमतीच्या काळात स्ट्रेटेजिक पेट्रोलियम रिझर्व्ह (SPR) भरून घेण्याची संधी गमावली. अमेरिकेच्या हवाई दलाच्या आणि इंधनपुरवठ्याच्या गरजांसाठी या रिझर्व्हची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे.
Related News
इराणवर इस्राईल-अमेरिका हल्ल्यानंतर नेतान्याहूंची भविष्यवाणी!
विजय-त्रिशा एकत्र समारंभात; अफेयरच्या चर्चांना नवे वळण
महाराष्ट्र बजेट 2026: कर्ज काढून फटाके वाजवणारा अर्थसंकल्प, शेतकऱ्यांसाठी अपुरा धोरण
डायबिटीज असलेल्यांसाठी स्ट्रॉबेरी: आहारात समाविष्ट करता येईल का?
मुख्यमंत्री सिद्धारमयांचा मोठा निर्णय : कर्नाटकमध्ये 16 वर्षांखालील मुलांसाठी सोशल मीडिया बंद!
अमेरिका–इराण युद्ध: मध्य पूर्वेत तणाव, आज सातवा दिवस सुरू
उद्धव ठाकरेंचा शिंदे सरकारवर निशाणा: वृक्ष लागवडीपासून रस्त्यांपर्यंत सवाल
भारतात लाँच: Nothing Phone 4a आणि 4a Pro – पारदर्शक डिझाइनसह प्रीमियम फीचर्स
Realme C83 5G भारतात लॉन्च: 7000mAh बॅटरी आणि 144Hz डिस्प्लेसोबत दमदार स्मार्टफोन
फडणवीस सरकारची कर्जमाफी योजना: दोन लाखांपर्यंतच लाभ, शेतकऱ्यांना नाराजी
इराणवरील हल्ल्यानंतर भारतात इंधन आणि गॅस टंचाई? सरकारने स्पष्ट केला ‘प्लान बी’
चहा प्यायल्यावर पोट जळजळ होते? ही सोपी ट्रिक नक्की वापरा!
सध्या अमेरिकेच्या SPR मध्ये फक्त ४१.५ कोटी बॅरल तेल उपलब्ध आहे, जे एकूण क्षमतेच्या ७१.४ कोटी बॅरलपेक्षा कमी आहे. हा साठा केवळ २० दिवसांसाठीच पुरेल, जे युद्धाच्या परिस्थितीत अत्यंत चिंतेची बाब आहे.
ट्रंप यांनी सत्तेत असताना हा साठा पूर्ण भरून काढण्याचे वचन दिले होते, पण ते फक्त कागदावरच राहिले. याचा परिणाम म्हणजे इराणसोबतच्या तणावात अमेरिका अचानक ‘ऑइल शॉक’च्या उंबरठ्यावर उभी राहिली आहे.
इराण युद्धाने जागतिक तेल बाजारात घडवले गोंधळ
इराण-युद्धामुळे जागतिक तेल बाजारात मोठी अस्थिरता निर्माण झाली आहे. तेहरानने खाडी देशांच्या ऊर्जा पायाभूत सुविधांवर प्रत्युत्तर हल्ले केले आहेत, ज्यामुळे तेल पुरवठा बाधित होण्याची भीती वाढली आहे.
सर्वात मोठा धोका हॉर्मुझ जलडमरूमध्ये (Strait of Hormuz) आहे. जगातील सुमारे २० टक्के तेल हा मार्ग वापरून वाहत असतो. जर इराणने हा मार्ग बंद केला, तर अमेरिकेला तेलाचा पुरवठा थांबण्याची धोका निर्माण होईल.
टेक्सास विद्यापीठाचे प्राध्यापक ह्यूग डॅगल यांनी म्हटले की, “जर ट्रंप प्रशासनाने आधीच कमी किमतीत साठा भरला असता, तर आता युद्धाच्या परिस्थितीत तेल खरेदीसाठी अतिरिक्त आर्थिक भार येणार नाही.”
पेट्रोलच्या किमतीत वाढ; सामान्य जनतेवर परिणाम
अमेरिकेतील सामान्य नागरिकांवर या निर्णयाचा थेट परिणाम झाला आहे. पेट्रोलच्या किमती सातत्याने वाढत आहेत, ज्यामुळे दैनिक खर्चात वाढ झाली आहे. आर्थिक तज्ज्ञांचा अंदाज आहे की, जर युद्ध लांबले, तर पेट्रोलची किमत आणखी वाढेल.
सध्या अमेरिकेतील तेल रिझर्व्हच्या मर्यादेमुळे देशाला तातडीच्या परिस्थितीत इंधन पुरवठ्यात अडचणी येऊ शकतात. या संकटामुळे जगभरातील बाजारपेठाही अस्थिर झाली आहे, कारण अमेरिका जागतिक तेल पुरवठ्यात महत्त्वाचा खेळाडू आहे.
अमेरिकेला साठा भरून घेण्यासाठी $20 अब्ज खर्च
यूएस डिपार्टमेंट ऑफ एनर्जीच्या अहवालानुसार, रिकामा साठा पुन्हा भरून काढण्यासाठी सुमारे २० अब्ज डॉलर खर्च येईल. टेक्सास आणि लुइसियानामधील अंडरग्राउंड स्टोरेज सेंटर्समध्ये देखभाल कामे प्रलंबित आहेत, ज्यामुळे तेल रिफिलिंगची प्रक्रिया मंदावलेली आहे.
तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, युद्धाच्या परिस्थितीत ही रक्कम आणखी वाढू शकते, कारण तेल खरेदीचे खर्च वाढले आहेत. त्यामुळे अमेरिकेला आर्थिक दृष्ट्या मोठा फटका बसण्याची शक्यता आहे.
SPR: अमेरिकेची आपत्कालीन सुरक्षा रेषा
स्ट्रेटेजिक पेट्रोलियम रिझर्व्ह (SPR) १९७४ मध्ये स्थापन करण्यात आला होता, जेणेकरून कोणत्याही मोठ्या युद्ध किंवा नैसर्गिक संकटाच्या वेळी देशात तेलपुरवठा सुरळीत राहील.
जो बायडन यांच्या कार्यकाळात रशिया-युक्रेन युद्धाच्या काळात पेट्रोलच्या किमती नियंत्रित करण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात तेल काढले गेले. परंतु ट्रंप प्रशासनाने या साठ्याला पुन्हा भरून घेण्यास प्राधान्य दिले नाही, ज्यामुळे इराण युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेला गंभीर संकटात उभे केले.
भविष्यातील धोके आणि उपाय
विशेषज्ञांचा इशारा आहे की, जर इराण आणि अमेरिका यांच्यातील तणाव वाढत राहिला, तर SPR भरून घेणे आणि इंधनपुरवठा स्थिर करणे अत्यंत महागडे आणि कठीण होईल.
तज्ज्ञांचा असा सल्ला आहे की, अमेरिका तातडीने आर्थिक संसाधने उपलब्ध करून SPR पुन्हा भरावा आणि खाडीच्या प्रदेशातील हॉर्मुझ जलडमरूमधील धोके कमी करण्यासाठी जागतिक सहकार्य करावे.
ट्रंप प्रशासनाच्या रणनीतिक चुकांमुळे आज अमेरिकेला इराण युद्धात फक्त सैन्यसंकटच नव्हे तर आर्थिक संकटही भोगावे लागत आहे. स्ट्रेटेजिक पेट्रोलियम रिझर्व्हचा अपुरा साठा आणि जागतिक तेल बाजारातील अस्थिरतेमुळे अमेरिकेला मोठा आर्थिक फटका बसला आहे.
जागतिक अर्थव्यवस्थेसाठीही ही बाब चिंतेची आहे, कारण अमेरिकेतील तेल पुरवठ्यातील अडचणी जगभरातील बाजारावर थेट परिणाम करतात.
युद्धाचा सामना करत असलेल्या अमेरिकेसाठी आता SPR साठा भरून घेणे आणि जागतिक धोके कमी करणे ही प्राथमिकता बनली आहे.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/india-ready-to-send-95-lakh-barrels-of-crude-oil-to-india-amid-iran-war/
