डोनाल्ड ट्रम्प यांनी पाकिस्तानला एवढा मोठा मध्यस्थीचा मान का दिला? यामागे ही दोन मोठी कारणं!
अमेरिका आणि इराण यांच्यात गेल्या महिनाभरापासून सुरू असलेल्या तणावावर अखेर विराम लागला आहे. दोन आठवड्यांसाठी जाहीर झालेल्या शस्त्रसंधीमुळे संपूर्ण जगाला दिलासा मिळालेला आहे. या युद्धाचा परिणाम तेल, गॅस, व्यापार आणि जागतिक अर्थव्यवस्थेवर गंभीरपणे जाणवत होता. अशा परिस्थितीत अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी अचानक सीजफायरची घोषणा केली आणि शस्त्रसंधीची चर्चा पाकिस्तानात होणार असल्याचे सांगितले.
यामुळे एक मोठा प्रश्न उभा राहिला — ट्रम्प यांनी पाकिस्तानला एवढे मोठे महत्त्व का दिले? मध्यस्थीची संधी पाकिस्तानलाच का दिली?
पाकिस्तानची स्वतःची आर्थिक परिस्थिती बिकट आहे, देशांतर्गत अस्थिरता मोठ्या प्रमाणावर आहे, तालिबानसोबतचे तणाव वाढत आहेत… मग एवढ्या मोठ्या आंतरराष्ट्रीय संकटात अमेरिका पाकिस्तानवर का विश्वास ठेवत आहे?
Related News
रेपो रेट कमी; होम लोनधारकांना मोठा दिलासा! EMI की मुदत—नेमका कसा फायदा?
मोठा धक्का! उद्धव ठाकरेंच्या गटातून शेकडो कार्यकर्ते शिंदे शिवसेनेत
मार्च 2026 पर्यंत 70% LPG पुरवठ्याची हमी – केंद्र सरकार
युद्धविरामानंतरही Iran हादरलं! लावन बेटावरील तेल रिफायनरीत भीषण स्फोट
युद्धविरामानंतर नेतन्याहूंची मोठी घोषणा; लेबनॉनवर हल्ले सुरूच ठेवणार!
ATM विसरा! Paytm घेऊन आला कार्डलेस कॅश विड्रॉलची सुविधा
अमेरिका–इराण शस्त्रसंधीचा मोठा फायदा; भारतात पेट्रोल-डिझेल, गॅस होणार स्वस्त!
5 मोठ्या राजकीय टकरावात संजय राऊतांनी दिला जोरदार वार
ST बस भाड्यात 10% वाढ, 15 एप्रिलपासून लागू
फक्त 15 मिनिटांत बनवा प्रोटीनयुक्त Bombay Sandwich – स्वादिष्ट आणि पौष्टिक
Iran-US युद्धविराम जाहीर; भारतीय दूतावासाने नागरिकांना तात्काळ देश सोडण्याचा सल्ला दिला
Bigg Boss Marathi Season 6 : नॉमिनेटेड सदस्यांमध्ये टॉप 5 साठी जोरदार लढत सुरू
या सर्व प्रश्नांची उत्तरं दोन महत्वाच्या कारणांमध्ये लपलेली आहेत.
युद्ध थांबले, पण प्रश्न वाढले
अमेरिका–इराण युद्ध अधिक भीषण होईल असे जगाला वाटत असतानाच ट्रम्प यांनी दिलेल्या डेडलाईनच्या शेवटच्या तासभर आधीच शस्त्रसंधीची घोषणा झाली. या युद्धामुळे तेलाच्या पुरवठ्यावर ताण वाढला होता. काही देशांना लॉकडाऊनसारखे कठोर निर्णय घ्यावे लागले.
भारत comparatively सुरक्षित होता कारण आपल्याकडे तेलाचा जादा साठा होता. तरीही, युद्ध अधिक काळ चालले असते तर भारतासह अनेक देश अडचणीत आले असते.
सीजफायर हा नक्कीच दिलासा देणारा निर्णय आहे — पण पाकिस्तानला मध्यस्थीची भूमिका देण्यामागे नेमका हेतू काय?
पाकिस्तानी नेतृत्वाची ‘ट्रम्पभक्ती’ – पहिलं कारण
डोनाल्ड ट्रम्प यांची व्यक्तिमत्त्वशैली जगाला परिचित आहे. त्यांना हाजिरजवाब, चापलूस, सतत कौतुक करणारे नेते आवडतात. त्यांच्या निर्णयांना विरोध करणारे नेते त्यांना सहन होत नाहीत.
या संदर्भात पाकिस्तानचे लष्करप्रमुख आसिम मुनीर आणि पंतप्रधान शहबाज शरीफ अतिशय अनुकूल ठरले.
- ऑपरेशन सिंदूरनंतर या दोघांनीही ट्रम्प यांच्या प्रत्येक वक्तव्याला समर्थन दिलं.
- त्यांनी ट्रम्प यांना “नोबेल शांतता पुरस्कार द्यावा” अशी उघडपणे मागणी केली — जगात ही मागणी करणारे पहिल्यांदा हे दोघेच होते.
- सौदीचे क्राऊन प्रिन्स असो वा युरोपातील राष्ट्रप्रमुख — बहुतेकांनी ट्रम्पसोबत नाते खराब केले होते.
- अमेरिका आणि इराण संकटाच्या काळात ट्रम्पवर अमेरिकेत प्रचंड टीका झाली, त्यांना “vindictive” आणि “erratic” म्हणत कठोर टीका झाली.
मात्र, पाकिस्तानचे मुनीर आणि शरीफ मात्र सतत ट्रम्प यांच्या बाजूने बोलत राहिले.
ट्रम्प यांना प्रिय असे नतमस्तक नेतृत्व पाकिस्तानने उपलब्ध करून दिले — आणि त्याचा फायदा त्यांना मध्यस्थीची भूमिका मिळण्यात झाला.
भारतासोबतचा ‘हिशेब चुकता’ – दुसरं कारण
ट्रम्प पाकिस्तानला महत्त्व देण्यामागचं दुसरं कारण भारताशी संबंधित आहे.
अनेक ठिकाणी ट्रम्प यांनी भारतावर नाराजी दर्शवलेली आहे:
- ऑपरेशन सिंदूरदरम्यान ट्रम्प यांनी भारत–पाकिस्तान सीजफायरचे श्रेय स्वतः घेण्याचा प्रयत्न केला.
- पण भारतीय सरकारने हे ठामपणे नाकारले – “हे आमचे द्विपक्षीय प्रकरण, अमेरिकेची भूमिका नाही.”
यामुळे ट्रम्प यांना भारताकडून मिळालेले हे ‘नाकारणे’ अजिबात रुचले नव्हते.
त्याउलट पाकिस्तानने ट्रम्प काय म्हणतात ते डोकं खाली घालून स्वीकारलं.
हीच ती वेळ होती जिथे ट्रम्प यांनी पाकिस्तानला मध्यस्थीची संधी देऊन एकप्रकारे भारताला ‘डावलण्याचा’ प्रयत्न केला.
पाकिस्तानला मिळालेले फायदे
- मध्यस्थी पाकिस्तानात होणार असल्याने जगभर त्याच्या राजनैतिक प्रतिमेला बूस्ट मिळेल.
- आर्थिक अडचणी आणि राजकीय अस्थिरतेत अडकलेल्या पाकिस्तानला स्वतःला ‘शांततेचा दूत’ म्हणून सादर करण्याची संधी मिळणार आहे.
भारतावर परिणाम
- भारताच्या परराष्ट्र धोरणावर काही गटांनी टीका करण्यास सुरुवात केली आहे.
- भारताने ट्रम्प यांच्याशी अधिक कठोर भूमिका घेतल्याने पाकिस्तानला अधिक वाव मिळाला, अशी टीका होत आहे.
मात्र भारताची नीती स्पष्ट आहे — अमेरिकेची मध्यस्थी आम्हाला मान्य नाही. भारत–इराण–अमेरिका हे स्वतंत्र संबंध आहेत.
पाकिस्तानच का, श्रीमंत आखाती देश का नाही?
हा प्रश्नही अनेकांच्या मनात आहे. ओमानसारखा देश शांतताप्रिय आणि मजबूत मध्यस्थ म्हणून ओळखला जातो. सौदी, यूएई, कतार यांसारखे श्रीमंत आणि प्रभावी आखाती देशही आहेत.
→ मग पाकिस्तानच का?
याची कारणं अशी:
- पाकिस्तान ट्रम्प यांना हवी तशी ‘चापलुसी राजनिती’ पुरवतो.
- ट्रम्प यांना हवी ती राजकीय प्रतिमा निर्माण करण्यासाठी पाकिस्तान तयार आहे.
- भारत ट्रम्पच्या खेळात सामील झाला नाही — पाकिस्तान झाला.
- इराणसोबत पाकिस्तानचे काही प्रमाणात सांस्कृतिक व सामरिक संबंध आहेत, त्यामुळे एक ‘ब्रिज’ म्हणून त्याचा वापर करता येतो.
पाकिस्तानला मिळालेली संधी, जगावर पडणारे परिणाम
या मध्यस्थीमुळे पाकिस्तानला आंतरराष्ट्रीय पातळीवर मोठं स्थान मिळणार असलं, तरी प्रत्यक्ष मध्यस्थी करण्याची त्यांची क्षमता कितपत आहे, हा मोठा प्रश्न आहे.
तथापि, ट्रम्प एका विशिष्ट कारणासाठी पाकिस्तानला उचलून धरताना दिसत आहेत:
त्यांना हवा तसा ‘नम्र साथीदार’ पाकिस्तान देत आहे, भारत देत नाही.
यामुळे पाकिस्तान आपल्या प्रतिमेवरचा धुळकण झटकून “शांततेचा मसीहा” होण्याच्या तयारीत आहे.
अमेरिका–इराण शस्त्रसंधी हा जगासाठी दिलासा देणारा निर्णय असला तरी त्यात पाकिस्तानला मध्यस्थीची भूमिका मिळणे हे दोन मुख्य कारणांमुळे आहे:
पाकिस्तानचे नेतृत्व ट्रम्प यांना हव्या त्या चापलुसी, समर्थन आणि निष्ठा दाखवत आहे.
भारताने ट्रम्पची मध्यस्थी स्वीकारण्यास स्पष्ट नकार दिल्यामुळे ट्रम्प यांनी पाकिस्तानला पुढे करण्याचा राजकीय डाव खेळला.
या सर्व घटनांमुळे पाकिस्तानला जगासमोर स्वतःची ‘राजनैतिक प्रतिमा’ मजबूत करण्याची संधी मिळाली आहे. मात्र प्रत्यक्षात इराण–अमेरिकेतील संघर्ष कितपत स्थिर राहील, हे पुढील काही आठवड्यांतच स्पष्ट होईल.
