Israel-US-Iran युद्ध: अमेरिकेने इराणवर तैनात केले बी-52 स्ट्रॅटोफोर्टेस बॉम्बर, किती घातक?
इराण आणि इस्राईल – अमेरिकेतील युद्ध सुरू होऊन पंधरवडा उलटला आहे. या संघर्षामुळे इराणचे मोठे नुकसान झाले असले तरी आर्थिक आणि सामरिक दृष्टिकोनातून अमेरिका आणि इस्राईल यांना देखील महाग पडले आहे. या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेने ऑपरेशन ‘एपिक फ्युरी’ अंतर्गत इराणवर आपले सर्वात जुने आणि अत्यंत घातक स्ट्रॅटेजिक बॉम्बर बी-52 स्ट्रॅटोफोर्टेस (B-52H Stratofortress) तैनात केले आहे. हे विमान १९५० च्या दशकापासून सेवेत असून, आधुनिक सुधारणा करून आजही अमेरिकी आण्विक त्रयीचा अत्यंत महत्त्वाचा भाग मानले जाते.
बी-52 स्ट्रॅटोफोर्टेसची वैशिष्ट्ये
बी-52 आण्विक बॉम्ब आणि क्रुझ क्षेपणास्त्रे (जसे की AGM-86 ALCM) वाहून नेऊ शकते. हे विमान अमेरिकेच्या एअर-बेस्ड आण्विक निरोधक रणनितीचा महत्त्वाचा घटक आहे. जमिनीवर, समुद्रावर किंवा हवेतून हल्ला करण्याची क्षमता असलेल्या या विमानाला डुम्सडे बॉम्बरचे खिताब दिले गेले आहे. बी-52 ची पेलोड क्षमता सुमारे ७० हजार पौंड, म्हणजे सुमारे ३२ टन शस्त्र वाहून नेण्याची क्षमता आहे.
यात प्रेसिजन-गायडेड बॉम्ब, क्रुझ मिसाईल, माईन्स आणि इतर विविध मिशन सामील आहेत. हे विमान १४ हजार किमी पेक्षा जास्त रेंजमध्ये उडू शकते आणि ५० हजार फूट उंचीवरून हल्ला करू शकते. बी-52 स्टँड-ऑफ हल्ले करण्यास सक्षम आहे, म्हणजे शत्रूच्या एअरस्पेसमध्ये खोलवर जाऊ न देता हल्ला करता येतो.
इराणवरील हल्ले
फेब्रुवारी २८ पासून सुरू असलेल्या ऑपरेशनमध्ये बी-52 ने इराणच्या बॅलेस्टिक मिसाईल साइट्स, कमांड आणि कंट्रोल पोस्ट्स, तसेच अन्य स्ट्रॅटेजिक ठिकाणांवर हल्ला केला आहे. मार्चमध्ये हे बॉम्बर ब्रिटनच्या RAF फेअरफोर्ड बेसवरून तैनात केले गेले आणि तिथून उड्डाण करून इराणवर हल्ला केला गेला.
CENTCOM नुसार, पहिल्या १०० तासांत २००० हून अधिक साईट्स टार्गेट करण्यात आल्या, ज्यात बी-52, बी-1 आणि बी-2 बॉम्बर्सचा समावेश होता.
किती घातक आहे?
बी-52 ची ताकद फक्त आण्विक क्षमतेत नाही तर विश्वासार्हता, पेलोड क्षमता आणि खोलवर हल्ला करण्याच्या क्षमतेत आहे. इराणच्या एअर डिफेन्सला आधीच कमजोर केले असल्यामुळे, बी-52 जोखीम न घेता खोलवर हल्ले करू शकते. जर आण्विक युद्धाचा मार्ग उघडला तर हे जगासाठी प्रचंड संकट निर्माण करू शकते.
सध्या अमेरिकेने फक्त पारंपरिक हल्ल्यावर लक्ष केंद्रीत केले आहे. बी-52 चे वापर अमेरिकन मिसाईल आणि कमांड सेंटर नष्ट करण्यासाठी केला जात आहे. दशकाहून जुने असले तरीही हे बॉम्बर आजही शत्रूंसाठी काळ बनू शकते.
