आता थेट कब्जा! अमेरिकेचे 5000 सैनिक इराणच्या दिशेने; ट्रम्प यांच्या आदेशाने जगात खळबळ
जगभरातील सामरिक आणि राजकीय वातावरण पुन्हा ताणतणावाच्या शिखरावर पोहोचले आहे. अमेरिका-इराण संघर्षाचा नवीन वळण सध्या अनेक देशांसाठी धोकादायक ठरत आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणला 48 तासांचा अल्टिमेटम दिला होता की, होर्मुज सामुद्रधुनी पूर्णपणे खुले करावे. परंतु इराणने या अल्टिमेटमला नकार दिल्याने अमेरिकेकडून आता मोठ्या सैन्य हल्ल्याची शक्यता वाढली आहे.
अमेरिकेच्या संरक्षण विभागाच्या अहवालानुसार, मध्य आशियात 5000 पेक्षा जास्त अतिरिक्त सैनिक तैनात करण्याचे आदेश दिले गेले आहेत. यासोबतच, अमेरिकेने त्याच्या लढाऊ विमान क्षमतेत वाढ करण्यासाठी अतिरिक्त एफ-35 लढाऊ विमाने पाठवण्याचा निर्णय घेतला आहे. ही कृती जागतिक पातळीवर सुरक्षा संवेदनशीलतेत मोठा वाढलेला दबाव निर्माण करत आहे.
अमेरिका इराणच्या नियंत्रणातील सामुद्रधुनी ताब्यात घेणार?
खार्ग बेट आणि होर्मुज सामुद्रधुनी ही जागतिक समुद्री वाहतूक आणि तेल वाहतुकीसाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे. इस्रायली सैन्य अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, अमेरिकेचे हे सैन्य फक्त दाखवण्यााकरता नाही, तर खार्ग बेट आणि होर्मुज सामुद्रधुनीवर नियंत्रण मिळवण्याच्या उद्देशाने पाठवले गेले आहे.
जर अमेरिकेने या समुद्री मार्गावर ताबा मिळवला, तर इराणची अर्थव्यवस्था आणि सामरिक प्रभावावर मोठा परिणाम होईल. अधिकाऱ्यांनी असेही सांगितले की, इराणची सेना या परिस्थितीस तातडीने उत्तर देण्यास तयार आहे आणि त्यांना वाटाघाटीसाठी लवकरच माघार घ्यावी लागेल.
इराण प्रतिकार करणार
इराणच्या संरक्षण परिषदेने सोमवारी जाहीर केले की, जर जमिनीवरून किंवा समुद्रातून हल्ला झाला, तर ते फारसच्या आखातातील समुद्रात स्फोटके (माइन्स) पेरू शकतात. इराणच्या किनाऱ्यांवर किंवा बेटांवर अमेरिकन सैनिक उतरल्यास, ते गंभीर परिणाम घडवून आणू शकतात.
इराणने स्पष्ट केले आहे की, कोणत्याही आक्रमक कारवाईला ती संपूर्ण सामरिक तयारीने उत्तर देईल. त्यामुळे या भागात युद्ध अधिक गंभीर आणि मोठ्या प्रमाणावर होण्याची शक्यता वाढली आहे.
होर्मुज सामुद्रधुनी सुरू करण्यावर अमेरिकेचा भर
अमेरिकेचे जहाज वाहतुकीसाठी महत्त्वाचे असलेल्या होर्मुज सामुद्रधुनी पुन्हा सुरू करण्याचे प्रयत्न करत आहे. अमेरिका येथे लष्करी हल्ल्याची शक्यता निर्माण करत असून, मरीन दल इराणच्या बेटांवर किंवा किनारी भागांवर उतरू शकतो.
इस्रायलने देखील संकेत दिले आहेत की, युद्धाच्या दरम्यान जमिनीवरील मोहिमेची शक्यता पूर्णपणे नाकारता येणार नाही. तर रशियाचे उपपरराष्ट्र मंत्री आंद्रे रुडेंको यांनी सांगितले की, जर परिस्थिती नियंत्रणाबाहेर गेली, तर इतर आंतरराष्ट्रीय देश देखील या संघर्षात सामील होऊ शकतात.
जागतिक पातळीवर परिणाम
इराण आणि अमेरिकेतील संघर्षाचा थेट परिणाम जागतिक तेल बाजारावर होणार आहे. होर्मुज सामुद्रधुनी हा जागतिक तेल वाहतुकीसाठी एक प्रमुख मार्ग असून, जर इथे ताबा बदलला तर तेल दरांमध्ये मोठी वाढ होईल. या युद्धामुळे जागतिक अर्थव्यवस्था, वित्तीय बाजार, आणि जागतिक व्यापारावर गंभीर परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
भारतावर परिणाम
भारतासारख्या तेल आयात करणाऱ्या देशांवर या संघर्षाचा थेट परिणाम होऊ शकतो. होर्मुज सामुद्रधुनी बंद किंवा अडथळ्यामुळे भारतासारख्या देशांमध्ये पेट्रोल-डीझेलच्या दरात मोठी वाढ होऊ शकते. त्यामुळे भारतीय नागरिकांना आणि उद्योगांनाही या संघर्षामुळे आर्थिक भार सहन करावा लागू शकतो.
अमेरिकेची रणनीती
डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या नेतृत्वाखाली अमेरिकेने इराणविरुद्ध कठोर धोरण आखले आहे. त्यांनी युद्धाला थेट तोंड देण्याऐवजी, इराणला दबावाखाली आणण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय दबाव, अतिरिक्त सैनिक तैनात करणे, आणि लढाऊ विमानांचे स्थानिक नियंत्रण वाढवण्याचे निर्णय घेतले आहेत.
इराणची भूमिका
इराण आपला सामरिक दबाव कायम ठेवत आहे. त्यांनी स्पष्ट केले आहे की, कोणताही परराष्ट्र आक्रमण झाल्यास ते स्फोटके, मिसाइल हल्ले, आणि जलमार्गावर अडथळे निर्माण करून आपला बचाव करतील. त्यामुळे इराण-युएस संघर्षाचा अंदाज फक्त काही दिवसांतच दिसून येईल.
जागतिक प्रतिक्रियाही तणावपूर्ण
या संघर्षाने जागतिक राजकीय वातावरणात तणाव निर्माण केला आहे. संयुक्त राष्ट्रांनी शांती आणि संयम राखण्याचे आवाहन केले आहे, तर अनेक देश आपल्या नागरिकांना सुरक्षा उपाययोजना करण्याचा सल्ला देत आहेत. जागतिक वित्तीय बाजारांमध्ये अस्थिरता पाहायला मिळत आहे.
युद्धाचे पुढील टप्पे
विशेषज्ञांच्या मते, जर अमेरिका प्रत्यक्ष हल्ला करत असेल तर ते इराणच्या सीमाशर्तीस ताबा मिळवण्याचा प्रयत्न करेल. इराण देखील युद्धापूर्वी आपले बचाव तंत्र तयार करून ठेवले आहे. या संघर्षाचे परिणाम पुढील आठवड्यांत जागतिक स्तरावर स्पष्ट होतील.
