शाळेतच धक्कादायक अनुभव! 15 व्या वर्षी अश्लील साइटवर स्वतःचे मॉर्फ फोटो पाहून हादरली अभिनेत्री; सोशल मीडियावरील ‘डीपफेक’चा गंभीर धोका पुन्हा चर्चेत
डिजिटल युगात तंत्रज्ञान जितकं प्रगत होत चाललं आहे, तितक्याच वेगाने त्याचा गैरवापरही वाढताना दिसत आहे. सोशल मीडियावर ‘डीपफेक’ आणि फोटो मॉर्फिंगसारख्या प्रकारांनी अनेकांना मानसिक त्रास सहन करावा लागत आहे. अशाच एका धक्कादायक अनुभवाबद्दल बॉलिवूड अभिनेत्री Janhvi Kapoor हिने नुकताच खुलासा केला आहे. अवघ्या 15 व्या वर्षी शाळेत असताना तिला अश्लील वेबसाइटवर स्वतःचे मॉर्फ केलेले फोटो पाहायला मिळाले होते. हा अनुभव तिच्यासाठी अत्यंत भीतीदायक आणि त्रासदायक ठरल्याचे तिने सांगितले.
शाळेत IT क्लासदरम्यान उघड झाला धक्कादायक प्रकार
जाह्नवी कपूरने एका मुलाखतीत सांगितले की, ती शाळेत असताना आयटी क्लासमध्ये काही विद्यार्थी अश्लील वेबसाइट्स पाहत होते. त्यावेळी अचानक तिला स्वतःचे फोटो तिथे दिसले. मात्र हे फोटो खरे नसून मॉर्फ केलेले होते.
ती म्हणाली, “मला समजत नव्हतं की हे डीपफेक आहे की काही वेगळं. पण त्या वेबसाइटवर माझे फोटो पाहून मी पूर्णपणे घाबरले होते. तो अनुभव माझ्यासाठी खूप विचित्र आणि त्रासदायक होता.”
‘ही पब्लिक फिगर असण्याची किंमत आहे का?’
या घटनेनंतर तिच्या मनात अनेक प्रश्न निर्माण झाले. सुरुवातीला तिला वाटलं की कदाचित प्रसिद्ध व्यक्ती असण्याची हीच किंमत असावी. मात्र कालांतराने तिला हे अधिक गंभीर वाटू लागले.
ती म्हणाली, “आजही मला या गोष्टीबद्दल अस्वस्थता वाटते. सोशल मीडियावर नैतिकता उरलेली नाही. लोक AI च्या मदतीने असे फोटो तयार करतात, जे मी कधी काढलेलेच नाहीत.”
AI आणि डीपफेकचा वाढता धोका
आजच्या काळात कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) चा वापर करून कोणाच्याही फोटो किंवा व्हिडिओमध्ये बदल करणे अत्यंत सोपे झाले आहे. यालाच ‘डीपफेक’ असे म्हटले जाते.
या तंत्रज्ञानामुळे:
- खोटे फोटो किंवा व्हिडिओ तयार करता येतात
- व्यक्तीची प्रतिमा खराब होऊ शकते
- मानसिक ताण आणि भीती निर्माण होते
जाह्नवी कपूरचा अनुभव हा या समस्येचे गंभीर रूप समोर आणतो.
करिअरवरही होतो परिणाम
जाह्नवीने सांगितले की, या फेक फोटोंचा परिणाम तिच्या प्रोफेशनल आयुष्यावरही होत आहे. ती म्हणाली, “जर मी एखाद्या दिग्दर्शकाला सांगितलं की मला एखादा पोशाख घालायचा नाही, तर ते माझे फेक फोटो दाखवून म्हणू शकतात की ‘तू आधी असं केलं आहेस’.” यामुळे कलाकारांना स्वतःच्या मर्यादा ठरवताना अडचणी येतात.
मानसिक आरोग्यावर परिणाम
अशा प्रकारच्या घटनांचा मानसिक आरोग्यावर मोठा परिणाम होतो. विशेषतः लहान वयात असा अनुभव आल्यास:
- आत्मविश्वास कमी होतो
- भीती आणि असुरक्षितता वाढते
- सामाजिक दबाव वाढतो
जाह्नवीनेही मान्य केले की, या विषयावर उघडपणे बोलण्यासाठी अजून तिच्याकडे पुरेशी ताकद नाही.
कायदेशीर कारवाईची गरज
डीपफेक आणि मॉर्फिंगसारख्या प्रकारांवर कठोर कायदे करण्याची गरज आहे. भारतात आयटी कायद्यांतर्गत अशा गुन्ह्यांसाठी तरतुदी असल्या तरी अंमलबजावणी अधिक कडक होणे आवश्यक आहे.
तज्ज्ञांच्या मते:
- सायबर क्राइम सेलमध्ये तक्रार नोंदवावी
- सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर रिपोर्ट करावे
- डिजिटल साक्षरता वाढवावी
सोशल मीडियावरील जबाबदारी
या घटनेमुळे सोशल मीडिया वापरकर्त्यांनीही अधिक जबाबदारीने वागण्याची गरज अधोरेखित होते.
- फेक कंटेंट शेअर करू नये
- कोणाच्याही परवानगीशिवाय फोटो वापरू नये
- अशा प्रकारांना विरोध करावा
आगामी प्रोजेक्ट्समुळे चर्चेत
कामाच्या आघाडीवर, Janhvi Kapoor सध्या तिच्या आगामी चित्रपटांमुळेही चर्चेत आहे. नुकतीच ती “Sunny Sanskari Ki Tulsi Kumari” मध्ये दिसली होती. लवकरच ती “Peddi” या चित्रपटात Ram Charan सोबत झळकणार आहे. त्यामुळे चाहत्यांमध्ये मोठी उत्सुकता आहे.
जाह्नवी कपूरने शेअर केलेला अनुभव हा केवळ एका अभिनेत्रीपुरता मर्यादित नसून, आजच्या डिजिटल युगातील मोठ्या समस्येकडे लक्ष वेधणारा आहे. डीपफेक आणि मॉर्फिंगसारख्या प्रकारांमुळे कोणाच्याही आयुष्यावर गंभीर परिणाम होऊ शकतो.
तंत्रज्ञानाचा योग्य वापर जितका महत्त्वाचा आहे, तितकाच त्याच्या गैरवापराला आळा घालणंही गरजेचं आहे. समाज, सरकार आणि तंत्रज्ञान कंपन्यांनी एकत्र येऊन या समस्येवर उपाय शोधणे ही काळाची गरज आहे.
