आधार कार्डधारकांसाठी एक मोठी दिलासादायक अपडेट समोर आली आहे. युनिक आयडेंटिफिकेशन अथॉरिटी ऑफ इंडिया (UIDAI) ने आधार कार्डवरील पत्ता बदलण्याची प्रक्रिया अधिक सोपी आणि डिजिटल केली आहे. आता अनेक प्रकरणांमध्ये पत्त्याचा स्वतंत्र पुरावा नसतानाही आधार अपडेट करता येणार आहे. विशेष म्हणजे, ‘हेड ऑफ फॅमिली’ (HoF) आधारित नव्या सुविधेमुळे घरबसल्या ऑनलाइन पद्धतीने पत्ता बदलणे शक्य झाले आहे.
या नव्या प्रणालीमुळे विशेषतः भाडेकरू, विद्यार्थी, नोकरीसाठी स्थलांतर करणारे नागरिक तसेच कुटुंबातील इतर सदस्यांना मोठा दिलासा मिळणार आहे.
काय आहे UIDAI ची नवी ‘HoF आधारित’ सुविधा?
UIDAI ने सुरू केलेल्या या नवीन सुविधेमध्ये ‘हेड ऑफ फॅमिली’ म्हणजेच कुटुंबातील प्रमुख व्यक्तीच्या संमतीने इतर सदस्यांचा आधार पत्ता अपडेट करता येतो. यासाठी संबंधित व्यक्तीकडे स्वतःच्या नावावर पत्ता पुरावा असणे आवश्यक नाही.याआधी आधार कार्ड अपडेट करण्यासाठी अर्जदाराकडे नवीन पत्त्याचा वैध पुरावा असणे बंधनकारक होते. मात्र आता ही अट शिथिल करण्यात आली आहे.
Related News
Aadhaar App Full Version Launch : सरकारचा पॉवरफुल निर्णय! नवीन आधार अॅपमुळे सामान्य नागरिकांना 10 मोठे फायदे
New Rules November 2025: १ नोव्हेंबरपासून बदलणार ५ मोठे नियम, तुमच्या खिशावर थेट परिणाम!
कोणासाठी ही सुविधा उपयुक्त आहे?
ही सुविधा खालील नागरिकांसाठी अत्यंत फायदेशीर ठरणार आहे:
- भाडेकरू (Renters)
- विद्यार्थी जे दुसऱ्या शहरात राहतात
- नवविवाहित जोडपी
- पालक किंवा नातेवाईकांसोबत राहणारे सदस्य
- वारंवार स्थलांतर करणारे कामगार
- ज्या व्यक्तींकडे स्वतःच्या नावाचा पत्ता पुरावा नाही
HoF प्रणाली कशी काम करते?
UIDAI च्या या नव्या प्रणालीमध्ये कुटुंबातील प्रमुख व्यक्ती (Head of Family) आपल्या कुटुंबातील सदस्यांना आपल्या पत्त्याचा आधार देऊ शकतो. मात्र यासाठी काही अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे.
आवश्यक गोष्टी:
- कुटुंबप्रमुखाचा वैध आधार क्रमांक
- अर्जदार आणि HoF यांच्यातील नात्याचा पुरावा
- OTP आधारित पडताळणी
- 30 दिवसांच्या आत HoF ची ऑनलाइन मंजुरी
कोणते दस्तऐवज वापरता येतात?
जर नातेसंबंध सिद्ध करणारा पुरावा उपलब्ध असेल, तर खालील कागदपत्रे वापरता येऊ शकतात:
- रेशन कार्ड
- विवाह प्रमाणपत्र
- पासपोर्ट
- शालेय किंवा महाविद्यालयीन गुणपत्रिका
- इतर अधिकृत दस्तऐवज ज्यामध्ये दोघांची नावे आणि नातेसंबंध नमूद आहेत
जर कोणताही दस्तऐवज उपलब्ध नसेल, तर कुटुंबप्रमुख स्वतःचे स्वयं-घोषणापत्र (Self Declaration) देखील देऊ शकतो.
शुल्क किती लागते?
या सेवेसाठी नागरिकांना फक्त 50 रुपये शुल्क भरावे लागते. ही संपूर्ण प्रक्रिया ऑनलाइन पार पडते, त्यामुळे नागरिकांना आधार केंद्रावर जाण्याची गरज राहत नाही.
आधार पत्ता बदलण्याची ऑनलाइन प्रक्रिया (Step-by-Step)
UIDAI च्या MyAadhaar पोर्टलवरून ही प्रक्रिया सहज पूर्ण करता येते:
- https://myaadhaar.uidai.gov.in या पोर्टलला भेट द्या
- ‘Address Update using Head of Family’ हा पर्याय निवडा
- कुटुंबप्रमुखाचा आधार क्रमांक टाका
- आवश्यक नातेसंबंधाचे दस्तऐवज अपलोड करा
- 50 रुपये शुल्क ऑनलाइन भरा
- पेमेंट झाल्यानंतर Service Request Number (SRN) मिळेल
- कुटुंबप्रमुखाला SMS द्वारे विनंतीची माहिती पाठवली जाईल
- HoF ने 30 दिवसांच्या आत लॉगिन करून मंजुरी द्यावी
30 दिवसांची महत्त्वाची अट
UIDAI ने स्पष्ट केले आहे की, कुटुंबप्रमुखाने 30 दिवसांच्या आत ही विनंती मंजूर करणे आवश्यक आहे. जर HoF ने मंजुरी दिली नाही किंवा कोणतीही कृती केली नाही, तर अर्ज आपोआप रद्द होईल.महत्त्वाची बाब म्हणजे, अशा परिस्थितीत भरलेले शुल्क परत केले जाणार नाही.
नागरिकांना होणारे फायदे
या नव्या सुविधेमुळे अनेक फायदे मिळणार आहेत:
- कागदपत्रांची गरज कमी झाली
- प्रक्रिया जलद आणि डिजिटल झाली
- वेळ आणि खर्च दोन्हीची बचत
- भाडेकरू व स्थलांतरित नागरिकांना मोठा दिलासा
- घरबसल्या पत्ता अपडेट करण्याची सोय
UIDAI चा उद्देश काय?
UIDAI च्या मते, भारतात मोठ्या प्रमाणात नागरिक नोकरी, शिक्षण आणि इतर कारणांमुळे शहर बदलत असतात. अशा परिस्थितीत पत्त्याचा वैध पुरावा मिळवणे अनेकदा कठीण होते. त्यामुळे ही नवीन HoF आधारित प्रणाली आणण्यात आली आहे.ही सुविधा डिजिटल भारताच्या दिशेने एक महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहे.
आधार कार्ड पत्ता अपडेट करण्याची प्रक्रिया आता अधिक सोपी, वेगवान आणि डिजिटल झाली आहे. HoF आधारित प्रणालीमुळे लाखो नागरिकांना मोठा दिलासा मिळणार आहे. मात्र अर्जदारांनी सर्व नियम, कागदपत्रे आणि 30 दिवसांची अट लक्षात ठेवणे अत्यंत आवश्यक आहे. योग्य प्रक्रिया पाळल्यास घरबसल्या फक्त काही मिनिटांत आधार पत्ता अपडेट करणे शक्य होणार आहे.
