अंड्यांच्या किमतीत मोठी घसरण; मध्यपूर्वेतील तणावाचा भारतीय बाजारावर थेट परिणाम
देशभरातील ग्राहकांसाठी दिलासादायक बातमी समोर आली आहे. अंड्यांच्या किमतीत अचानक 30 ते 40 टक्क्यांनी घसरण झाली असून बाजारात 100 अंडी सुमारे 500 रुपयांत उपलब्ध होत आहेत. प्रतिअंडा दर 7 रुपयांवरून घसरून 5 रुपयांपर्यंत आला आहे. किरकोळ बाजारातही आधी 8-9 रुपयांना विकले जाणारे अंडे आता 5.50 ते 6 रुपयांच्या दरम्यान मिळत आहे. या घसरणीमागे स्थानिक कारणांपेक्षा मध्यपूर्वेतील वाढता भू-राजकीय तणाव आणि निर्यात ठप्प होणे हे मुख्य कारण असल्याचे उद्योग क्षेत्रातील तज्ज्ञांचे मत आहे.
निर्यात बंद झाल्याने बाजारात वाढला पुरवठा
भारतीय पोल्ट्री उद्योगासाठी सध्या परिस्थिती काहीशी अस्थिर बनली आहे. मध्यपूर्वेतील संघर्षामुळे खाडी देशांकडे होणाऱ्या अंड्यांच्या निर्यातीवर मोठा परिणाम झाला आहे. सुरक्षेच्या कारणांमुळे वाहतूक मार्गांमध्ये अडथळे निर्माण झाले आहेत. परिणामी अंड्यांची मोठ्या प्रमाणात निर्यात थांबली आहे.
उद्योगातील आकडेवारीनुसार, या संकटापूर्वी भारतातून खाडी देशांकडे दररोज सुमारे 1 कोटी अंड्यांची निर्यात केली जात होती. विशेष म्हणजे निर्यातयोग्य अंड्यांपैकी जवळपास 80 टक्के अंडी ही केवळ खाडी देशांकडे पाठवली जात होती. मात्र सध्या हा व्यापार थांबल्याने अंड्यांचा मोठा साठा देशांतर्गत बाजारात येऊ लागला आहे. यामुळे पुरवठा मागणीपेक्षा जास्त झाला असून किमतींवर थेट दबाव निर्माण झाला आहे.
खाडी देशांतील तणावाचा प्रभाव
मध्यपूर्वेतील वाढत्या संघर्षामुळे व्यापारमार्गांवर परिणाम झाला आहे. संयुक्त अरब अमिरात, ओमान, कतार आणि बहरेन यांसारख्या देशांशी होणाऱ्या अंड्यांच्या व्यापारात मोठी घट झाली आहे. या देशांमध्ये भारतीय अंड्यांना मोठी मागणी होती.
वाहतूक खर्च वाढणे, विमा प्रीमियम वाढणे आणि सुरक्षा धोके यामुळे व्यापाऱ्यांनी निर्यात तात्पुरती थांबवली आहे. परिणामी देशांतर्गत बाजारात पुरवठा वाढून किमती कोसळल्या आहेत.
ग्राहकांसाठी दिलासा, व्यापाऱ्यांसाठी चिंता
अंड्यांच्या किमती कमी झाल्याने ग्राहकांना मोठा दिलासा मिळाला आहे. महागाईमुळे अंड्यांचा वापर कमी केलेल्या अनेक कुटुंबांनी आता पुन्हा आहारात अंड्यांचा समावेश सुरू केला आहे.
दुसरीकडे पोल्ट्री उद्योग आणि व्यापाऱ्यांसाठी ही परिस्थिती चिंतेची ठरत आहे. उत्पादन खर्च स्थिर असताना विक्रीदर कमी झाल्याने त्यांना तोटा सहन करावा लागत आहे. काही ठिकाणी शेतकरी आणि पोल्ट्री मालकांनी सरकारकडे मदतीची मागणीही केली आहे.
मागणी पुन्हा वाढण्याची शक्यता
किमती कमी झाल्यामुळे अंड्यांची मागणी वाढण्याची चिन्हे दिसू लागली आहेत. हॉटेल, रेस्टॉरंट आणि केटरिंग व्यवसायातही अंड्यांचा वापर वाढू शकतो. तसेच फिटनेस आणि आरोग्याबाबत जागरूक असलेले लोक अंड्यांकडे स्वस्त आणि पौष्टिक पर्याय म्हणून पाहत आहेत.
अंड्यांचे पोषणमूल्य
अंडे हे पोषणमूल्यांनी समृद्ध अन्न मानले जाते. त्यामध्ये व्हिटॅमिन A, D, E, B12 यांसह आयर्न आणि सेलेनियम मुबलक प्रमाणात असते. प्रति 100 ग्रॅम अंड्यामध्ये सुमारे 12.6 ग्रॅम प्रथिने आणि 155 कॅलरीज असतात.
यामुळे अंडे हे संतुलित, परवडणारे आणि सहज उपलब्ध असलेले उत्तम अन्न मानले जाते. विशेषतः मुलांच्या वाढीसाठी आणि फिटनेससाठी अंड्यांचे महत्त्व अधिक आहे.
पुढील काळातील परिस्थिती
मध्यपूर्वेतील तणाव कमी झाल्यास निर्यात पुन्हा सुरू होण्याची शक्यता आहे. तसे झाल्यास अंड्यांच्या किमती पुन्हा वाढू शकतात. मात्र सध्याच्या परिस्थितीत देशांतर्गत बाजारात अंड्यांचा पुरवठा मुबलक असल्याने किमती कमीच राहण्याची शक्यता तज्ज्ञ व्यक्त करत आहेत. सरकारकडून पोल्ट्री उद्योगाला मदत, निर्यात प्रोत्साहन किंवा बाजार स्थिर करण्यासाठी उपाययोजना केल्या गेल्यास परिस्थितीत बदल होऊ शकतो.
मध्यपूर्वेतील भू-राजकीय तणावाचा भारतीय बाजारावर थेट परिणाम झाल्याचे अंड्यांच्या किमतीतील घसरणीवरून स्पष्ट झाले आहे. ग्राहकांसाठी हा दिलासादायक बदल असला तरी पोल्ट्री उद्योगासाठी आव्हानात्मक परिस्थिती निर्माण झाली आहे.
निर्यात पुन्हा सुरू होईपर्यंत देशांतर्गत बाजारात अंड्यांचे दर कमी राहण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे सध्या तरी स्वस्त आणि पौष्टिक अन्न म्हणून अंड्यांची मागणी वाढण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
