Pakistan सौदीच्या मदतीला युद्धात उतरणार? मक्का करारामुळे मध्यपूर्वेत नवा तणाव
Pakistan Mecca Pact : मध्यपूर्वेतील संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर पाकिस्तानने सौदी अरेबियाच्या सुरक्षेबाबत मोठे संकेत दिले आहेत. सौदी अरेबियावर हुती बंडखोरांकडून होणारे हल्ले वाढत असताना पाकिस्तानचे संरक्षण मंत्री ख्वाजा आसिफ यांच्या वक्तव्यामुळे या संघर्षात पाकिस्तान थेट उतरू शकतो का, याबाबत चर्चा सुरू झाली आहे. सौदी अरेबियाला धोका निर्माण झाल्यास मक्का कराराच्या अंतर्गत पाकिस्तानची भूमिका काय असेल, हा प्रश्न आता महत्त्वाचा ठरत आहे.
Pakistan चे संरक्षण मंत्री ख्वाजा आसिफ यांनी पाकिस्तान “अलर्ट मोडवर” असल्याचे सांगितले आहे. मक्का कराराच्या अंतर्गत सौदी अरेबियाला मदत करणे ही पाकिस्तानची जबाबदारी असल्याचेही त्यांनी स्पष्ट केले. सौदीविरोधातील हल्ले सुरूच राहिल्यास परिस्थितीनुसार पाकिस्तानला युद्धात उतरावे लागू शकते, असे संकेत त्यांच्या वक्तव्यांतून मिळत आहेत.
सौदी अरेबियावर हुतींचे वाढते हल्ले
गेल्या काही दिवसांपासून सौदी अरेबियाच्या सुरक्षेचा प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर आला आहे. हुती बंडखोरांकडून सौदीच्या विविध भागांना लक्ष्य केले जात असल्याचा दावा करण्यात येत आहे. मंगळवारी, 8 सप्टेंबर रोजी सौदी अरेबियातील चार शहरांवर एकाचवेळी हल्ले झाल्याची माहिती समोर आली. या हल्ल्यांमध्ये 73 जण जखमी झाल्याचे सांगण्यात आले आहे.
Related News
या हल्ल्यांचा परिणाम सौदीच्या तेल व्यवसायावरही झाल्याचे वृत्त आहे. दररोज सुमारे चार लाख बॅरल तेल निर्यात होणारी व्यवस्था प्रभावित झाल्याने ऊर्जा बाजारातही चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे. सौदी अरेबिया हा जगातील महत्त्वाचा तेल उत्पादक आणि निर्यातदार देश असल्याने तेथील सुरक्षेच्या परिस्थितीचा परिणाम जागतिक बाजारावर होण्याची शक्यता असते.
Pakistan ची भूमिका काय?
सौदी अरेबियासोबत पाकिस्तानचे दीर्घकाळापासून संरक्षण आणि सामरिक संबंध आहेत. त्यामुळे सौदीला लष्करी धोका निर्माण झाल्यास पाकिस्तानची भूमिका महत्त्वाची ठरू शकते.
ख्वाजा आसिफ यांच्या वक्तव्यामुळे पाकिस्तान सौदीच्या संरक्षणासाठी प्रत्यक्ष लष्करी कारवाईचा विचार करू शकतो, अशी चर्चा सुरू झाली आहे. मात्र, Pakistan ने हुती बंडखोरांविरोधात युद्धात उतरण्याचा अंतिम निर्णय घेतल्याची अधिकृत घोषणा अद्याप झालेली नाही. त्यामुळे सध्याच्या परिस्थितीत पाकिस्तानची भूमिका ही संभाव्य लष्करी मदत आणि संरक्षणात्मक सहकार्याच्या पातळीवर असल्याचे मानले जात आहे.
रॉयटर्सच्या वृत्तानुसार, सौदी अरेबियात पाकिस्तानचे हजारो सैनिक आधीपासून तैनात आहेत. या जवानांची भूमिका प्रामुख्याने सौदीच्या सुरक्षेशी संबंधित आहे. मात्र, या तैनातीचा अर्थ पाकिस्तान थेट हुतींविरोधातील युद्धात उतरला आहे, असा होत नाही.
काय आहे मक्का करार?
सौदी अरेबिया आणि पाकिस्तान यांच्यात झालेला मक्का करार सध्या चर्चेचा केंद्रबिंदू ठरला आहे. या कराराचा मुख्य उद्देश दोन्ही देशांमधील संरक्षण आणि सुरक्षा सहकार्य अधिक मजबूत करणे हा आहे.
करारानुसार एका देशाच्या सार्वभौमत्वावर किंवा सुरक्षेवर बाह्य हल्ला झाल्यास दुसऱ्या देशाने त्याला मदत करण्याची भूमिका स्वीकारल्याचे सांगितले जाते. यामध्ये संयुक्त लष्करी सराव, संरक्षण सहकार्य, गुप्तचर माहितीची देवाणघेवाण आणि सुरक्षा यंत्रणांमधील समन्वय यांसारख्या बाबींवर भर देण्यात आला आहे.
यामुळे काही विश्लेषक या कराराची तुलना नाटोच्या सामूहिक संरक्षणाच्या तत्त्वाशी करत आहेत. मात्र, मक्का कराराला अधिकृतपणे “इस्लामिक नाटो” म्हणणे आणि त्याची नाटोशी पूर्ण तुलना करणे योग्य ठरेलच असे नाही. या कराराची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी आणि लष्करी बांधिलकी कोणत्या परिस्थितीत लागू होते, हे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
तुर्कीची भूमिका काय?
या समीकरणात तुर्कीचाही उल्लेख होत आहे. सौदी अरेबिया, पाकिस्तान आणि तुर्की यांच्यातील संरक्षण सहकार्यामुळे मध्यपूर्वेतील बदलत्या सामरिक समीकरणांकडे जगाचे लक्ष लागले आहे.
सौदीवर हल्ले वाढत असताना पाकिस्तान किंवा तुर्की थेट लष्करी हस्तक्षेप करणार का, हा प्रश्न सध्या अनुत्तरित आहे. प्रत्येक देश आपापल्या राष्ट्रीय हितानुसार आणि प्रादेशिक परिस्थितीचा विचार करून निर्णय घेण्याची शक्यता आहे.
पाकिस्तानकडे मोठी लष्करी ताकद
Pakistan कडे मोठी लष्करी ताकद असून सौदी अरेबियासोबत त्याचे संरक्षण संबंध जुने आहेत. त्यामुळे सौदीच्या सुरक्षेला मोठा धोका निर्माण झाल्यास पाकिस्तानकडून अतिरिक्त सैन्य, प्रशिक्षण, हवाई संरक्षण किंवा इतर संरक्षणात्मक मदत दिली जाऊ शकते, अशी शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
मात्र, 80 हजार जवान तैनात करण्यासह अण्वस्त्र सुरक्षेच्या दाव्यांबाबत अधिकृत आणि स्पष्ट माहिती वेगळी तपासणे आवश्यक आहे. त्यामुळे अशा दाव्यांकडे सध्या संभाव्य सुरक्षा सहकार्य म्हणूनच पाहणे योग्य ठरेल.
मध्यपूर्वेत युद्धाचा विस्तार होणार?
सौदी अरेबियावर हल्ले सुरू राहिल्यास आणि पाकिस्तानने प्रत्यक्ष लष्करी हस्तक्षेप केला, तर मध्यपूर्वेतील संघर्षाचे स्वरूप आणखी गंभीर होऊ शकते. Pakistan चा थेट सहभाग म्हणजे संघर्षाचा भौगोलिक विस्तार होण्याची शक्यता निर्माण होऊ शकते.
त्यामुळे सध्या जगाचे लक्ष Pakistan च्या पुढील भूमिकेकडे लागले आहे. ख्वाजा आसिफ यांच्या “मक्का कराराअंतर्गत मदत करणे ही आमची जबाबदारी आहे” या भूमिकेमुळे सौदीच्या सुरक्षेचा मुद्दा आता केवळ प्रादेशिक राहिलेला नसून त्याचे व्यापक सामरिक परिणाम होऊ शकतात.
पाकिस्तान प्रत्यक्ष युद्धात उतरतो की राजनैतिक आणि संरक्षणात्मक मदतीपुरतीच भूमिका ठेवतो, हे आगामी काळात स्पष्ट होईल. मात्र, मक्का करारामुळे सौदी अरेबिया आणि पाकिस्तानमधील संरक्षण संबंधांना नवे सामरिक महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/nepal-24/
