Operation Sindoor : पाकिस्तानला वाटलं राफेल पाडतोय, पण भारतीय हवाई दलाने असा केला खेळ; डिकॉय सिस्टिमने पाकला दिला मोठा धक्का
Operation Sindoor : ऑपरेशन सिंदूरदरम्यान भारत आणि पाकिस्तानमध्ये झालेल्या हवाई संघर्षाबाबत आता एक महत्त्वाची माहिती समोर आली आहे. पाकिस्तानने या कारवाईदरम्यान भारतीय लढाऊ विमानं, विशेषतः राफेल फायटर जेट्स पाडल्याचा दावा केला होता. एवढंच नाही तर या कथित यशाचं पाकिस्तानमध्ये सेलिब्रेशनही करण्यात आलं होतं. मात्र, आता समोर आलेल्या माहितीनुसार पाकिस्तानने ज्या लक्ष्यांना भारतीय विमानं समजून निशाणा बनवलं, ती प्रत्यक्षात दिशाभूल करणारी डिकॉय सिस्टिम्स असू शकतात.
या संपूर्ण घटनेत भारतीय हवाई दलाच्या इलेक्ट्रॉनिक वॉरफेअर क्षमतेची भूमिका महत्त्वाची असल्याचं सांगितलं जात आहे. शत्रूच्या रडार आणि मिसाइल सिस्टिमला चुकीचं लक्ष्य दाखवून प्रत्यक्ष फायटर जेट्सना सुरक्षित ठेवण्याची ही आधुनिक पद्धत हवाई युद्धातील तंत्रज्ञानाचं महत्त्व अधोरेखित करते.
पाकिस्तानच्या दाव्यांवरच आता प्रश्नचिन्ह
ऑपरेशन सिंदूरदरम्यान पाकिस्तानने भारतीय हवाई दलाच्या काही फायटर जेट्सना लक्ष्य केल्याचा दावा केला होता. काही पाकिस्तानी अधिकाऱ्यांनी आणि माध्यमांनी याला मोठं यश म्हणून मांडलं. भारताच्या राफेल विमानांना लक्ष्य केल्याचा दावाही करण्यात आला.
Related News
टेन्शन वाढलं! गुन्हेगारी रेकॉर्ड नाही, संशयही नाही; खलिस्तानी नेटवर्कची भरतीची नवी पद्धत
खवड्या डोंगरावर हात जोडून आईची विनवणी; कुणालला वाचवण्याचे अखेरपर्यंत प्रयत्न, थरारक व्हिडिओ समोर
IND vs SL: कोलंबो कसोटीपूर्वी श्रीलंकेचा मास्टरस्ट्रोक; 1996 वर्ल्ड कप विजेत्या दिग्गजाकडे मोठी जबाबदारी
डोंगरावर संपलं अख्खं कुटुंब; आई-मुलाचा जुना व्हिडीओ पाहून नागरिक हळहळले
‘मराठी आली पाहिजेच, पण…’; रिक्षा-टॅक्सी चालकांच्या मराठीवर गिरीराज सिंहांचं मोठं वक्तव्य
गोविंदा-सुनीता वादावर अखेर भाची आरती सिंहचं मौन; म्हणाली, “लोकांना फक्त फुटेज हवंय…”
साखरेचे भाव 72 रुपयांवर; चहा, जिलेबी आणि मिठाईच्या दरात 10-12% वाढीची शक्यता
Rain Alert: महाराष्ट्र, दिल्ली, यूपीसह 20 राज्यांना पावसाचा तडाखा; IMDने दिला अलर्ट
खवड्या डोंगरावरून उडी मारणाऱ्या कुणालबाबत पोलिसांचा मोठा खुलासा; ‘आयफोन’ कारण नसल्याचे समोर
राहुल गांधींना बदनाम करण्यासाठीच भाजपचा डाव? पुण्याच्या राड्यावरून प्रणिती शिंदेंचा घणाघात
गोविंदाच्या मुलाची बॉलिवूडमध्ये दणक्यात एन्ट्री! आई सुनीताही करणार स्क्रीन शेअर, ‘हीरो की हॉररइन’ कधी रिलीज?
‘वारसाहक्काने मालमत्ता मिळते, पक्ष नाही’; रामदास कदमांचा उद्धव ठाकरेंना पुन्हा टोला
मात्र, युद्धात शत्रूने केलेल्या हवाई हल्ल्याचं प्रत्येक लक्ष्य प्रत्यक्ष फायटर जेटच असेल असं नसतं. आधुनिक युद्धात डिकॉय, जॅमिंग आणि इलेक्ट्रॉनिक वॉरफेअरचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो. त्यामुळे रडारला दिसणारं प्रत्येक लक्ष्य हे प्रत्यक्ष विमान आहेच, असं मानणं धोकादायक ठरू शकतं.
याच पार्श्वभूमीवर भारतीय राफेल विमानांशी संबंधित X-Guard टोड डिकॉय सिस्टिमचा उल्लेख केला जात आहे.
काय आहे X-Guard डिकॉय सिस्टिम?
X-Guard ही फायबर-ऑप्टिक टोड डिकॉय सिस्टिम असून ती शत्रूच्या रडार आणि मिसाइल मार्गदर्शन यंत्रणेला गोंधळात टाकण्यासाठी वापरली जाते. ही सिस्टिम राफेलच्या SPECTRA इलेक्ट्रॉनिक वॉरफेअर सूटशी संबंधित संरक्षण क्षमतेचा भाग असल्याचं सांगितलं जातं.
या तंत्रज्ञानाचा मुख्य उद्देश शत्रूला विमानाची अचूक स्थिती ओळखण्यात अडथळा निर्माण करणं हा आहे. विमानावर येणाऱ्या रडार-गाइडेड मिसाइलचा धोका कमी करण्यासाठी डिकॉय विमानापासून वेगळं लक्ष्य निर्माण करू शकतो.
सोप्या भाषेत सांगायचं झालं तर, शत्रूच्या रडारला एक लक्ष्य दिसतं; मात्र प्रत्यक्ष विमान दुसऱ्या ठिकाणी सुरक्षितपणे उड्डाण करत असू शकतं.
डिकॉयमुळे पाकिस्तानी रडारची दिशाभूल?
समोर आलेल्या माहितीनुसार, भारतीय राफेल विमानांनी उड्डाण करताना अशा प्रकारच्या इलेक्ट्रॉनिक संरक्षण तंत्रज्ञानाचा वापर केला असण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. या सिस्टिममुळे शत्रूच्या सेन्सर्सना चुकीचे सिग्नल मिळू शकतात.
पाकिस्तानी फायटर जेट्सवरील रडार किंवा एअर डिफेन्स सिस्टिमने एखाद्या लक्ष्याला लॉक केल्यास ते प्रत्यक्ष विमानाऐवजी डिकॉय असण्याची शक्यता असते. अशा परिस्थितीत शत्रूची महागडी मिसाइल चुकीच्या लक्ष्यावर खर्च होऊ शकते.
यामुळे भारतीय फायटर जेट्सना थेट हिट होण्याचा धोका कमी होतो.
J-10C च्या रडारला झाला गोंधळ?
या दाव्यांमध्ये पाकिस्तानच्या J-10C फायटर जेटवरील KLJ-7A AESA रडारचाही उल्लेख करण्यात आला आहे. या रडारने डिकॉय सिस्टिमला प्रत्यक्ष विमान समजून लक्ष्य केल्याचा दावा केला जात आहे.
जर हे विश्लेषण अचूक ठरलं, तर पाकिस्तानने ज्या लक्ष्यांवर हल्ला करून भारतीय विमानं पाडल्याचा दावा केला, त्यापैकी काही लक्ष्यं प्रत्यक्ष फायटर जेट्स नसण्याची शक्यता आहे.
म्हणजेच पाकिस्तानी मिसाइलने ज्या लक्ष्याचा पाठलाग केला, ते भारतीय राफेल नसून त्याला भुलवण्यासाठी तयार करण्यात आलेलं इलेक्ट्रॉनिक लक्ष्य असू शकतं.
AI आणि इलेक्ट्रॉनिक वॉरफेअरचा वापर
आधुनिक हवाई युद्धात फक्त वेगवान विमानं आणि शक्तिशाली मिसाइल्स पुरेशा राहिलेल्या नाहीत. इलेक्ट्रॉनिक वॉरफेअर आता युद्धातील अत्यंत महत्त्वाचा भाग बनला आहे.
डिकॉय सिस्टिम शत्रूच्या रडारला विमानासारखे सिग्नल दाखवू शकते. सिग्नलमध्ये सातत्याने बदल करून शत्रूच्या सेन्सर्सना गोंधळात टाकण्याचा प्रयत्न केला जातो. परिणामी शत्रूला वास्तविक विमान आणि बनावट लक्ष्य यांच्यात फरक करणं कठीण होऊ शकतं.
याच तंत्रामुळे फायटर जेट्सना शत्रूच्या मिसाइलपासून संरक्षण मिळू शकतं.
पाकिस्तानचा दावा आणि प्रत्यक्ष युद्धतंत्र
पाकिस्तानने ऑपरेशन सिंदूरदरम्यान भारतीय फायटर जेट्स पाडल्याचा दावा केला होता. मात्र, युद्धाच्या काळात करण्यात येणारे दावे आणि त्यामागची प्रत्यक्ष लष्करी परिस्थिती यामध्ये फरक असू शकतो.
डिकॉय सिस्टिमच्या वापरामुळे एखाद्या मिसाइलने लक्ष्याला धडक दिली असली तरी त्याचा अर्थ प्रत्यक्ष फायटर जेट नष्ट झालं, असा सरळ निष्कर्ष काढता येत नाही.
त्यामुळे पाकिस्तानने ज्या लक्ष्यांना भारतीय विमानं समजून हिट केल्याचा दावा केला, त्यापैकी काही लक्ष्यं डिकॉय असण्याची शक्यता या नव्या विश्लेषणामुळे चर्चेत आली आहे.
हवाई युद्धात ‘फसवणूक’ ठरतेय महत्त्वाचं शस्त्र
आजच्या आधुनिक युद्धामध्ये शत्रूला फक्त ताकदीने हरवणं पुरेसं नाही, तर त्याच्या सेन्सर्स आणि निर्णयप्रक्रियेलाही गोंधळात टाकणं महत्त्वाचं ठरत आहे.
रडारला चुकीचं लक्ष्य दाखवणं, मिसाइलला दुसऱ्या दिशेने वळवणं आणि प्रत्यक्ष फायटर जेटला सुरक्षित ठेवणं, हा इलेक्ट्रॉनिक वॉरफेअरचा महत्त्वाचा भाग आहे.
ऑपरेशन सिंदूरच्या संदर्भात X-Guard सारख्या डिकॉय तंत्रज्ञानाचा उल्लेख त्यामुळेच महत्त्वाचा ठरतो. जर पाकिस्तानने प्रत्यक्ष भारतीय राफेलऐवजी डिकॉयला लक्ष्य केलं असेल, तर भारतीय हवाई दलाच्या इलेक्ट्रॉनिक वॉरफेअर क्षमतेचा तो मोठा रणनीतिक फायदा मानला जाऊ शकतो.
ऑपरेशन सिंदूरदरम्यान पाकिस्तानने भारतीय फायटर जेट्स पाडल्याचे केलेले दावे आणि त्यामागील प्रत्यक्ष युद्धतंत्र याबाबत आता नव्या चर्चा सुरू झाल्या आहेत. X-Guard सारख्या डिकॉय सिस्टिममुळे शत्रूच्या रडार आणि मिसाइलला बनावट लक्ष्य दाखवता येतं.
यातून एक गोष्ट स्पष्ट होते—आधुनिक हवाई युद्धात केवळ फायटर जेट, मिसाइल किंवा रडारची ताकद निर्णायक नसते. इलेक्ट्रॉनिक वॉरफेअर, दिशाभूल आणि अचूक रणनीती यांचं महत्त्वही तितकंच मोठं आहे.
मात्र, या विशिष्ट ऑपरेशनमध्ये नेमकं कोणतं लक्ष्य कोणत्या मिसाइलने नष्ट केलं आणि कोणती डिकॉय सिस्टिम वापरण्यात आली, याबाबत उपलब्ध दाव्यांची स्वतंत्र अधिकृत पुष्टी आवश्यक आहे. त्यामुळे या माहितीकडे युद्धातील तांत्रिक विश्लेषण आणि दाव्यांच्या संदर्भात पाहणं महत्त्वाचं ठरतं.
