Kitchen Tips: प्रेशर कुकरमध्ये पदार्थ शिजवताना ‘या’ गोष्टी कायम लक्षात ठेवा; सुरक्षिततेसह झटपट तयार होईल जेवण
प्रेशर कुकर हा आज प्रत्येक घरातील स्वयंपाकघराचा अविभाज्य भाग बनला आहे. धकाधकीच्या जीवनशैलीत कमी वेळेत स्वादिष्ट आणि पौष्टिक अन्न तयार करण्यासाठी प्रेशर कुकरचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो. डाळ, भात, कडधान्ये, भाज्या किंवा मांसाहारी पदार्थ शिजवायचे असतील, तर प्रेशर कुकरमुळे वेळ आणि गॅस या दोन्हींची बचत होते. मात्र, कुकरचा योग्य पद्धतीने वापर न केल्यास तो धोकादायकही ठरू शकतो.
अनेकदा घाईच्या नादात काही लहान चुका केल्या जातात. या चुका केवळ अन्नाची चव खराब करत नाहीत, तर कुकरमध्ये जास्त दाब निर्माण होऊन अपघात होण्याचाही धोका वाढतो. त्यामुळे प्रेशर कुकर वापरताना काही महत्त्वाच्या गोष्टी कायम लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे.
कुकरमध्ये क्षमतेपेक्षा जास्त पदार्थ भरू नका
प्रेशर कुकरमध्ये सर्वात जास्त होणारी चूक म्हणजे त्यामध्ये क्षमतेपेक्षा जास्त अन्न भरणे. अनेकांना एकाचवेळी जास्त प्रमाणात स्वयंपाक करण्याची सवय असते. मात्र, कुकर कधीही त्याच्या दोन-तृतीयांशपेक्षा अधिक भरू नये.
Related News
पाकिस्तानला मोठा धक्का! ट्रम्प यांनी मध्यस्थीच्या यादीतूनच केलं बाहेर
विशेषतः तांदूळ, डाळ किंवा इतर फुगणारे पदार्थ शिजवताना कुकर अर्ध्यापेक्षा जास्त भरू नये. हे पदार्थ शिजताना फुगतात आणि वाफ बाहेर पडणाऱ्या व्हेंटमध्ये अडकू शकतात. त्यामुळे दाब योग्य प्रकारे बाहेर पडत नाही आणि कुकरमध्ये धोका निर्माण होऊ शकतो.
पुरेसे पाणी घालणे अत्यंत आवश्यक
प्रेशर कुकरमध्ये वाफ तयार होण्यासाठी योग्य प्रमाणात पाणी असणे आवश्यक आहे. पाणी कमी असल्यास पदार्थ तळाला चिकटू शकतो, जळू शकतो आणि आवश्यक दाब तयार होत नाही.
प्रत्येक पदार्थानुसार पाण्याचे प्रमाण वेगळे असते. त्यामुळे संबंधित पदार्थासाठी आवश्यक तेवढेच पाणी वापरणे योग्य ठरते. पाणी अत्यंत कमी किंवा अत्यंत जास्त दोन्हीही अन्नाच्या गुणवत्तेवर परिणाम करू शकतात.
शिजल्यानंतर वाफ नैसर्गिकरित्या बाहेर पडू द्या
अनेक जण वेळ वाचवण्यासाठी कुकरची शिट्टी उचलून वाफ जबरदस्तीने बाहेर काढतात किंवा कुकरवर थंड पाणी टाकतात. ही पद्धत योग्य मानली जात नाही.
दाब अचानक कमी झाल्यामुळे अन्न व्यवस्थित शिजत नाही. काही पदार्थांची चव आणि पोतही बदलू शकते. त्यामुळे शक्य असल्यास कुकरमधील दाब नैसर्गिकरित्या कमी होऊ द्यावा आणि त्यानंतरच झाकण उघडावे.
डाळ शिजवताना थोडे तूप किंवा तेल वापरा
डाळ, वाटाणा किंवा कडधान्ये शिजवताना कुकरच्या व्हेंटमधून फेस किंवा पाणी बाहेर येण्याची समस्या अनेकदा दिसून येते.
ही समस्या टाळण्यासाठी डाळ शिजवताना अर्धा चमचा तूप किंवा थोडेसे खाद्यतेल घालणे फायदेशीर ठरते. त्यामुळे फेस कमी तयार होतो आणि पदार्थ अधिक चांगल्या प्रकारे शिजतो. मात्र, तेलाचा वापर मर्यादित प्रमाणातच करावा.
प्रत्येक वापरानंतर कुकर स्वच्छ करणे गरजेचे
प्रेशर कुकरची नियमित स्वच्छता ही सुरक्षिततेसाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे. प्रत्येक वापरानंतर गॅस्केट, शिट्टी आणि व्हेंट व्यवस्थित स्वच्छ धुवावेत.
अनेकदा अन्नाचे सूक्ष्म कण व्हेंटमध्ये अडकतात. त्यामुळे पुढच्या वेळी वाफ योग्य प्रकारे बाहेर पडत नाही. यामुळे कुकरमध्ये अतिरिक्त दाब तयार होण्याचा धोका वाढतो.
गॅस्केट सैल झाल्यास, कठीण झाल्यास किंवा त्याला तडे गेल्यास ते त्वरित बदलावे. खराब गॅस्केटमुळे कुकरची कार्यक्षमता कमी होते आणि सुरक्षिततेवर परिणाम होतो.
काही पदार्थ कुकरमध्ये शिजवणे टाळा
सर्व प्रकारचे पदार्थ प्रेशर कुकरमध्ये शिजवण्यासाठी योग्य नसतात. दूध, दही किंवा बेकिंग सोडा असलेले पदार्थ कुकरमध्ये शिजवणे टाळावे.
अशा पदार्थांमुळे फेस मोठ्या प्रमाणात तयार होतो आणि तो व्हेंट ब्लॉक करू शकतो. त्यामुळे शिंतोडे उडण्याची किंवा दाब वाढण्याची शक्यता निर्माण होते.
कुकर वापरताना या अतिरिक्त गोष्टीही लक्षात ठेवा
प्रेशर कुकर वापरण्यापूर्वी झाकण व्यवस्थित लॉक झाले आहे का, हे तपासा. शिट्टी योग्य स्थितीत बसली आहे याची खात्री करा.
कुकर रिकामा गॅसवर ठेवू नका. तसेच गॅसची आच आवश्यकतेनुसार कमी-जास्त करा. कुकरची शिट्टी अनियमितपणे वाजत असल्यास किंवा वाफ बाजूने बाहेर येत असल्यास त्याकडे दुर्लक्ष करू नका. अशावेळी गॅस्केट, झाकण किंवा व्हेंटची तपासणी करणे आवश्यक आहे.
जुना किंवा खराब झालेला प्रेशर कुकर वापरणे टाळावे. आवश्यक असल्यास अधिकृत सर्व्हिस सेंटरमध्ये त्याची तपासणी करून घ्यावी.
प्रेशर कुकर वापरताना सुरक्षितता सर्वात महत्त्वाची
प्रेशर कुकरमुळे स्वयंपाकाचा वेळ कमी होतो, गॅसची बचत होते आणि अन्नातील पोषक घटकही मोठ्या प्रमाणात टिकून राहतात. मात्र, सुरक्षित वापरासाठी योग्य काळजी घेणे अत्यावश्यक आहे.
कुकरमध्ये योग्य प्रमाणात अन्न आणि पाणी वापरणे, नियमित स्वच्छता ठेवणे, खराब भाग वेळेवर बदलणे आणि वाफ नैसर्गिकरित्या बाहेर पडू देणे या साध्या सवयी अंगीकारल्यास कोणताही धोका टाळता येतो.
प्रेशर कुकर हा प्रत्येक स्वयंपाकघरातील विश्वासू साथीदार आहे. योग्य पद्धतीने वापर केल्यास तो केवळ वेळ आणि इंधनाची बचत करत नाही, तर स्वयंपाक अधिक सोपा आणि सुरक्षित बनवतो. त्यामुळे पुढच्या वेळी प्रेशर कुकर वापरताना या महत्त्वाच्या टिप्स नक्की लक्षात ठेवा. योग्य काळजी घेतल्यास तुमचे जेवण झटपट तयार होईल आणि स्वयंपाकघरातील सुरक्षितताही कायम राहील.
