रातोरात ₹4,726 कोटींचा जबरदस्त फटका! पाकिस्तानशी मैत्री तुर्कीच्या Celebi ला महाग; भारताच्या एका निर्णयाने गेमच पलटला
राष्ट्रीय सुरक्षेच्या मुद्द्यावर भारत सरकारने घेतलेल्या कठोर निर्णयाचा मोठा फटका तुर्कीच्या विमानतळ सेवा क्षेत्रातील दिग्गज कंपनी Celebi Aviation ला बसला आहे. पाकिस्तानला दिलेल्या उघड पाठिंब्यानंतर भारताने कंपनीची सुरक्षा मंजुरी रद्द केली आणि त्यानंतर कंपनीला भारतातील 17 वर्षांचा व्यवसाय गमवावा लागला. आता या निर्णयामुळे कंपनीचे तब्बल 500 दशलक्ष डॉलर म्हणजेच सुमारे 4,726 कोटी रुपयांचे नुकसान झाल्याची कबुली स्वतः कंपनीच्या अध्यक्ष Canan Celebioglu यांनी दिली आहे.
ऑपरेशन सिंदूरनंतर भारताची कठोर भूमिका
जम्मू-काश्मीरमधील पहलगाम येथे झालेल्या दहशतवादी हल्ल्यानंतर भारताने ऑपरेशन सिंदूर राबवत पाकिस्तानमधील दहशतवादी तळांवर अचूक कारवाई केली. या कारवाईनंतर भारत-पाकिस्तानमध्ये तणाव वाढला. या काळात तुर्कीने पाकिस्तानला राजकीय तसेच लष्करी पाठिंबा दिल्याचे अनेक अहवाल समोर आले.
Related News
‘मी फक्त 3 तास झोपतो’; पीएम मोदींच्या दिनचर्येचा मोठा खुलासा
55 कोटींचं ॲनालॉग पनीर नष्ट; तुकाराम मुंढेंची राज्यभर मोठी कारवाई
मोठा वाद! FCRA विधेयकावरून भारताला अमेरिकेचा इशारा; संसदेतील निर्णयाकडे जगाचे लक्ष
मोठी बातमी! कपिल सिब्बल यांच्या युक्तिवादाने सुप्रीम कोर्टात खळबळ; उद्धव ठाकरे यांना मोठा दिलासा?
‘शरद पवारांनी काय बोलावं हे तुम्ही ठरवू नका’; संजय काकडेंवर शशिकांत शिंदेंचा हल्लाबोल
मोठी बातमी! वाल्मिक कराडला जेलमध्ये व्हीआयपी ट्रीटमेंट? धनंजय देशमुखांचा गंभीर आरोप
10 आणि 20 रुपयांच्या प्लास्टिक नोटांबाबत RBI ची मोठी घोषणा; कधी होणार लॉन्च?
FL 2027 बटाट्यावरून पेप्सिको-शेतकरी आमनेसामने; सुप्रीम कोर्टात निर्णायक सुनावणी
मराठा समाजावर अन्याय सुरू; मनोज जरांगेंचा सरकारवर गंभीर हल्लाबोल
2014 आणि 2019 च्या निवडणुकांवरही प्रश्न; कपिल सिब्बल यांच्या युक्तिवादाने खळबळ
भारताविरोधात वापरल्या गेलेल्या काही ड्रोन तुर्की निर्मित असल्याचा दावा समोर आल्यानंतर केंद्र सरकारने राष्ट्रीय सुरक्षेच्या दृष्टीने कठोर निर्णय घेतला. याच पार्श्वभूमीवर भारतात विमानतळ सेवा देणाऱ्या Celebi Aviation ची सुरक्षा मंजुरी रद्द करण्यात आली.
17 वर्षांचा व्यवसाय एका निर्णयाने संपला
मे 2025 मध्ये नागरी विमान वाहतूक सुरक्षा ब्युरोने (BCAS) Celebi च्या भारतीय उपकंपन्यांची सुरक्षा मंजुरी रद्द केली. या निर्णयानंतर दिल्ली, मुंबई, बेंगळुरू, हैदराबादसह देशातील नऊ प्रमुख विमानतळांवरील कंपनीचे सर्व करार रद्द करण्यात आले.
या विमानतळांवरील ग्राउंड हँडलिंग आणि कार्गो सेवा इतर कंपन्यांकडे हस्तांतरित करण्यात आल्या. परिणामी, भारतातील Celebi चा तब्बल 17 वर्षांचा व्यवसाय एका दिवसात संपुष्टात आला.
अध्यक्षांची मोठी कबुली
एका वर्षानंतर कंपनीच्या अध्यक्ष Canan Celebioglu यांनी आंतरराष्ट्रीय माध्यमाशी बोलताना या घटनेला कंपनीच्या इतिहासातील सर्वात वेदनादायी प्रसंग म्हटले. त्यांनी सांगितले की भारतातील व्यवसाय बंद झाल्यामुळे कंपनीला सुमारे 500 दशलक्ष डॉलर (₹4,726 कोटी) इतके नुकसान सहन करावे लागले.
त्यांच्या मते, इतक्या मोठ्या बाजारपेठेतून अचानक बाहेर पडावे लागल्याने कंपनीच्या जागतिक व्यवसायावरही परिणाम झाला आहे.
भारतातील मोठे नेटवर्क
भारतात काम करत असताना Celebi ही देशातील सर्वात मोठ्या ग्राउंड हँडलिंग कंपन्यांपैकी एक होती. कंपनी दरवर्षी सुमारे 58 हजार विमान उड्डाणांचे ग्राउंड ऑपरेशन हाताळत होती. तसेच 5.40 लाख टनांहून अधिक कार्गो व्यवस्थापनाची जबाबदारी कंपनीकडे होती.
दिल्ली, मुंबई, बेंगळुरू, हैदराबादसह अनेक महत्त्वाच्या विमानतळांवर कंपनीची मजबूत उपस्थिती होती.
राष्ट्रीय सुरक्षेला सर्वोच्च प्राधान्य
कंपनीने आपण तुर्की सरकारपासून स्वतंत्र असल्याचा दावा केला. मात्र भारत सरकारने हा दावा मान्य केला नाही. राष्ट्रीय सुरक्षेच्या दृष्टीने कोणतीही तडजोड न करता सुरक्षा मंजुरी रद्द करण्यात आली.
सरकारच्या या निर्णयानंतर संबंधित विमानतळ प्रशासनाने Celebi सोबतचे सर्व व्यावसायिक करार तातडीने रद्द केले.
पाकिस्तानला तुर्कीचा पाठिंबा
भारत-पाकिस्तान तणावाच्या काळात तुर्कीने पाकिस्तानला विविध प्रकारची मदत केल्याचे वृत्त समोर आले होते. विशेषतः तुर्की निर्मित Bayraktar TB2 आणि Asisguard Songar ड्रोन पाकिस्तानकडे असल्याची माहिती समोर आली. भारतीय सुरक्षा यंत्रणांनी या घडामोडींवर बारकाईने लक्ष ठेवले होते.
याच घटनांनंतर भारताने तुर्कीशी संबंधित काही व्यावसायिक निर्णयांचा फेरआढावा घेतला आणि राष्ट्रीय सुरक्षेला प्राधान्य देत कठोर भूमिका घेतली.
भारताचा स्पष्ट संदेश
Celebi प्रकरणामुळे भारताने राष्ट्रीय सुरक्षेच्या बाबतीत कोणतीही तडजोड केली जाणार नसल्याचा स्पष्ट संदेश दिला आहे. आर्थिकदृष्ट्या मोठी कंपनी असली तरी सुरक्षा धोक्यात आणणाऱ्या कोणत्याही घटकाला भारतात स्थान दिले जाणार नाही, हे या निर्णयातून स्पष्ट झाले.
पुढे काय?
Celebi कंपनीने भारतातील निर्णयाविरोधात विविध स्तरांवर कायदेशीर पर्यायांचा विचार केला होता. मात्र विमानतळ सेवा इतर कंपन्यांकडे गेल्यानंतर कंपनीची पुनरागमनाची शक्यता अत्यंत कमी मानली जात आहे. दुसरीकडे, भारताने विमानतळ सेवा क्षेत्रात स्वदेशी आणि विश्वासार्ह आंतरराष्ट्रीय कंपन्यांना संधी देण्याची भूमिका कायम ठेवली आहे.
तुर्कीच्या Celebi Aviation ला बसलेला सुमारे ₹4,726 कोटींचा आर्थिक फटका हा केवळ एका बहुराष्ट्रीय कंपनीच्या व्यवसायातील तोटा म्हणून पाहता येणार नाही. या घटनेने राष्ट्रीय सुरक्षेच्या बाबतीत भारत सरकारने स्वीकारलेल्या कठोर आणि स्पष्ट भूमिकेची प्रचिती दिली आहे. आर्थिक हितसंबंधांपेक्षा देशाची सुरक्षा आणि सार्वभौमत्व अधिक महत्त्वाचे असल्याचा संदेश भारताने या निर्णयातून जगासमोर ठेवला आहे. पाकिस्तानला उघडपणे पाठिंबा देणाऱ्या तुर्कीशी संबंधित कंपनीवर कारवाई करून भारताने सुरक्षा धोक्यात आणणाऱ्या कोणत्याही घटकाबाबत तडजोड केली जाणार नसल्याचे स्पष्ट केले.
या निर्णयाचा परिणाम केवळ Celebi पुरता मर्यादित राहिलेला नाही, तर भारतात व्यवसाय करणाऱ्या सर्व परदेशी कंपन्यांसाठीही हा एक महत्त्वाचा संदेश ठरला आहे. भारतातील व्यावसायिक संधींचा लाभ घ्यायचा असेल तर देशाच्या कायद्यांचा, सुरक्षा नियमांचा आणि राष्ट्रीय हिताचा आदर करणे अत्यावश्यक असल्याचे या प्रकरणातून अधोरेखित झाले आहे. भविष्यातही राष्ट्रीय सुरक्षेला बाधा पोहोचवणाऱ्या कोणत्याही परिस्थितीत भारत कठोर निर्णय घेण्यास मागेपुढे पाहणार नाही, हे या कारवाईने पुन्हा एकदा सिद्ध केले आहे. त्यामुळे Celebi प्रकरण हे केवळ एका कंपनीच्या आर्थिक नुकसानीची कथा नसून, बदलत्या जागतिक परिस्थितीत भारताच्या ठाम परराष्ट्र आणि सुरक्षा धोरणाचे प्रभावी उदाहरण म्हणून पाहिले जात आहे.
