डोनाल्ड ट्रम्प यांना मोठा धक्का! 90 दिवसांच्या युद्धानंतर इराणने 5 प्रमुख दावे फेटाळले; सिच्युएशन रूममधील बैठकीत नेमकं काय घडलं?
वॉशिंग्टन/तेहरान : अमेरिका आणि इराण यांच्यातील वाढत्या संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी केलेले अनेक दावे आता वादाच्या केंद्रस्थानी आले आहेत. गेल्या काही दिवसांपासून ट्रम्प सातत्याने इराणवर दबाव वाढवत असून, त्यांनी सोशल मीडियावर केलेल्या पोस्टमध्ये इराण अमेरिकेसमोर झुकल्याचा दावा केला होता. तसेच शांतता करारासाठी इराणने अमेरिकेच्या अटी मान्य केल्याचेही त्यांनी म्हटले होते. मात्र, इराण सरकार आणि संबंधित अधिकाऱ्यांच्या प्रतिक्रियांमुळे ट्रम्प यांचे हे दावे प्रश्नचिन्हाखाली आले आहेत.
व्हाईट हाऊसमधील अतिसंवेदनशील सिच्युएशन रूममध्ये राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार, संरक्षण विभागाचे अधिकारी आणि परराष्ट्र धोरण तज्ज्ञ यांच्या उपस्थितीत झालेल्या उच्चस्तरीय बैठकीनंतरही कोणताही अंतिम निर्णय झालेला नसल्याची माहिती समोर आली आहे. त्यामुळे ट्रम्प प्रशासनाचा दावा आणि प्रत्यक्ष परिस्थिती यामध्ये मोठी तफावत असल्याचे दिसून येत आहे.
Related News
Game of Thrones ची ‘Mother of Dragons’ Emilia Clarke 2.84 कोटी मानधनाबाबत काय आहे खरं सत्य?”
AC Blast Tragedy: 80व्या वाढदिवसाआधीच काळाचा क्रूर घाला! माजी IAS धनेंद्र कुमार यांचा दुर्दैवी मृत्यू, जाणून घ्या 7 धक्कादायक गोष्टी
कल्याणमध्ये दहशत माजवणाऱ्या कुख्यात गुंड ‘मोडी भाई’वर पोलिसांची जबरदस्त कारवाई – 1 आरोपी गजाआड
मोठा दिलासा! H-1B व्हिसा धारकांसाठी 5 महत्त्वाचे बदल; आता अमेरिकेत राहूनच ग्रीन कार्ड अर्ज शक्य
“चंद्रपूरमध्ये 4 जणांना अटक: धक्कादायक मानवी तस्करी प्रकरण उघड – आईच्या क्रूर कृत्याने हादरलं संपूर्ण महाराष्ट्र!”
मराठा आरक्षणासाठी मनोज जरांगेंचे आमरण उपोषण; सरकारची 5 मोठी आश्वासने, आंदोलन मागे घेणार का?
31 लाख कारवायांचा LIVE डेटा! व्हाईट हाऊसची Aliens.gov वेबसाइट लॉन्च, अमेरिकेत मोठी खळबळ
चक्रीवादळाचा भीषण कहर, रेल्वे स्टेशनचे छत कोसळले; 31 जणांचा दुर्दैवी मृत्यू
CNG-PNG दरात ₹2 पर्यंत वाढ; 31 लाख ग्राहकांवर परिणाम, रिक्षा-टॅक्सी भाडेवाढीचे संकेत
58 लाख नोंदींचा मोठा खुलासा! मराठा आरक्षणासाठी मनोज जरांगे पाटील यांचे आमरण उपोषण सुरू
पाकिस्तानला मोठा झटका! 2600 कोटींच्या 2 विशाल बोगद्यांमुळे सिंधूचे पाणी भारतात वळणार
“साहेब नाही जमणार, मी उपोषण करणारच…” जरांगे पाटलांचा सरकारला इशारा, 58 लाख नोंदींचा दावा;
सिच्युएशन रूममधील बैठकीत नेमके काय घडले?
अमेरिकन प्रशासनातील एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने दिलेल्या माहितीनुसार, व्हाईट हाऊसच्या सिच्युएशन रूममध्ये जवळपास दोन तास चर्चा झाली. या बैठकीचा मुख्य उद्देश इराणसोबत प्रस्तावित शांतता करारातील अटींवर अंतिम भूमिका ठरवणे हा होता.
या चर्चेदरम्यान काही महत्त्वाच्या मुद्द्यांवर विचारविनिमय करण्यात आला. त्यामध्ये होर्मुझ सामुद्रधुनीतील सागरी वाहतूक, इराणच्या अणुकार्यक्रमाशी संबंधित बाबी, युरेनियम साठे, समुद्री सुरक्षेचे प्रश्न आणि युद्धविरामाच्या अटींचा समावेश होता.मात्र, बैठकीनंतर कोणताही अंतिम निष्कर्ष निघाला नाही. अनेक मुद्द्यांवर मतभेद कायम असल्यामुळे निर्णय पुढे ढकलण्यात आल्याची माहिती समोर आली आहे.
ट्रम्प यांनी नेमक्या कोणत्या अटी मांडल्या होत्या?
अमेरिकन माध्यमांमध्ये आलेल्या माहितीनुसार, ट्रम्प प्रशासनाने इराणसमोर काही कठोर अटी ठेवल्या होत्या.
या अटींमध्ये:
- होर्मुझ सामुद्रधुनीचा मार्ग विनाशुल्क खुला करणे
- अण्वस्त्र कार्यक्रमाशी संबंधित हालचाली थांबवणे
- युरेनियम साठे नष्ट करणे
- समुद्रात पेरण्यात आलेल्या माइन्स हटवणे
- सागरी सुरक्षेची हमी देणे
या मुद्द्यांचा समावेश असल्याचे सांगण्यात आले होते. ट्रम्प यांनी यापैकी अनेक अटींना इराणची सहमती मिळाल्याचा दावा केला होता.
इराणचा जोरदार पलटवार
ट्रम्प यांच्या वक्तव्यांनंतर इराणने अधिकृतपणे प्रतिक्रिया दिली. इराणच्या फार्स न्यूज एजन्सीने ट्रम्प यांच्या दाव्यांना “बिनबुडाचे” आणि “दिशाभूल करणारे” असे संबोधले.इराणी माध्यमांनी म्हटले की, अमेरिकन राष्ट्राध्यक्षांचे वक्तव्य हे सत्य आणि असत्य यांचे मिश्रण असून त्यामधून वास्तव परिस्थितीचे अचूक चित्र समोर येत नाही.इराणने स्पष्ट केले की सध्या प्रस्तावित कराराचे अंतर्गत पुनरावलोकन सुरू आहे आणि अद्याप कोणताही अंतिम करार झालेला नाही.
युरेनियम साठ्यांबाबत काय भूमिका?
ट्रम्प यांनी युरेनियम साठे नष्ट करण्याच्या अटीवर जोर दिल्याचे वृत्त आले होते. मात्र, इराणने हा दावा फेटाळून लावला आहे.इराणच्या अधिकाऱ्यांच्या मते, सध्या सुरू असलेल्या चर्चेत युरेनियम साठे नष्ट करण्याचा प्रश्न केंद्रस्थानी नाही. राष्ट्रीय सुरक्षेशी संबंधित अनेक मुद्द्यांवर चर्चा सुरू असली तरी अशा प्रकारचा कोणताही अंतिम निर्णय झालेला नाही.यामुळे ट्रम्प यांनी केलेल्या दाव्यांबाबत आणखी प्रश्न निर्माण झाले आहेत.
होर्मुझ सामुद्रधुनीवरून नवा वाद
जागतिक तेल व्यापारासाठी अत्यंत महत्त्वाची मानली जाणारी होर्मुझ सामुद्रधुनी पुन्हा चर्चेत आली आहे.ट्रम्प यांनी या मार्गावरील निर्बंध कमी करण्याबाबत इराण सहमत असल्याचा दावा केला होता. मात्र, इराणच्या संसदीय समितीचे प्रवक्ते इब्राहिम रजाई यांनी याला स्पष्टपणे विरोध केला.
त्यांच्या मते, परदेशी जहाजांना या मार्गावरून प्रवास करण्यासाठी इराणची परवानगी घ्यावी लागेल. तसेच संबंधित कायदेशीर शुल्क भरावे लागणार आहे. त्यामुळे ट्रम्प यांनी केलेला दावा वास्तवाशी जुळत नसल्याचे इराणचे म्हणणे आहे.
इराणचे मुख्य उद्दिष्ट काय?
इराणच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते एस्माईल बघाई यांनी स्पष्ट केले की, सध्या इराणचे मुख्य उद्दिष्ट युद्ध थांबवणे हे आहे.
त्यांनी सांगितले की दोन्ही देशांदरम्यान संवाद सुरू आहे, मात्र कोणताही अंतिम करार झालेला नाही. चर्चेची प्रक्रिया सुरू असून अनेक मुद्द्यांवर अजून सहमती व्हायची आहे.
इराण युद्धविरामाला प्राधान्य देत असला तरी राष्ट्रीय हिताशी तडजोड केली जाणार नाही, असा संदेश त्यांनी दिला.
अमेरिकेचा दबाव कायम
दुसरीकडे, अमेरिकेने इराणवरील लष्करी आणि राजनैतिक दबाव कायम ठेवला आहे.
अमेरिकेच्या सेंट्रल कमांडने समुद्री सुरक्षेबाबत कठोर भूमिका घेतली आहे. समुद्रात माइन्स बसवणाऱ्या किंवा सागरी मार्गांना धोका निर्माण करणाऱ्या जहाजांवर थेट कारवाई केली जाईल, असा इशारा देण्यात आला आहे.या भूमिकेमुळे आखाती प्रदेशातील तणाव आणखी वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
व्यापारी जहाजांवर परिणाम
अमेरिका आणि इराण यांच्यातील वाढत्या संघर्षाचा परिणाम आंतरराष्ट्रीय व्यापारावरही दिसून येत आहे.सुरक्षेच्या कारणास्तव अनेक व्यापारी जहाजांनी आपले मार्ग बदलले आहेत. काही जहाज कंपन्यांनी विमा खर्च वाढल्याचे सांगितले आहे, तर काहींनी पर्यायी मार्गांचा अवलंब केला आहे.जागतिक तेल आणि गॅस पुरवठ्यावर याचा परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
12 अब्ज डॉलर्सच्या मालमत्तेचा मुद्दा
चर्चेत आणखी एक महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे अमेरिकेने गोठवून ठेवलेली इराणची सुमारे 12 अब्ज डॉलर्सची मालमत्ता.या निधीबाबत अमेरिकेकडून वेगवेगळे संकेत मिळत आहेत. काही अहवालांनुसार निधी मुक्त करण्याबाबत सकारात्मक चर्चा झाली आहे, तर काही अहवालांमध्ये त्याबाबत अद्याप कोणताही निर्णय नसल्याचे म्हटले आहे.यामुळे दोन्ही देशांमधील अविश्वास कायम असल्याचे स्पष्ट होते.
मध्यपूर्वेतील परिस्थिती अधिक गुंतागुंतीची
इराण-अमेरिका तणावासोबतच लेबनॉन, इस्रायल आणि इतर प्रादेशिक घटकांमुळे परिस्थिती आणखी गुंतागुंतीची बनली आहे.इस्रायलच्या कारवाया, इराणच्या प्रादेशिक भूमिका आणि अमेरिकेची रणनीती यामुळे मध्यपूर्वेतील राजकीय समीकरणे वेगाने बदलत आहेत. कोणताही चुकीचा निर्णय किंवा लष्करी कारवाई परिस्थिती अधिक गंभीर बनवू शकते.
सध्या उपलब्ध माहितीनुसार, डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणसोबतच्या शांतता कराराबाबत केलेले अनेक दावे इराणने स्पष्टपणे फेटाळले आहेत. व्हाईट हाऊसच्या सिच्युएशन रूममध्ये झालेल्या चर्चेनंतरही कोणताही अंतिम निर्णय झालेला नाही. होर्मुझ सामुद्रधुनी, युरेनियम साठे, युद्धविराम आणि आर्थिक निर्बंध यांसारख्या महत्त्वाच्या मुद्द्यांवर अजूनही मतभेद कायम आहेत.
युद्ध थांबवण्याच्या दिशेने संवाद सुरू असला तरी अंतिम करारापर्यंतचा मार्ग अद्याप खडतर दिसत आहे. त्यामुळे पुढील काही दिवसांत अमेरिका आणि इराण यांच्यातील घडामोडींवर संपूर्ण जगाचे लक्ष लागलेले असेल.
