विश्वास नांगरे पाटील यांच्या नावाने व्हायरल पोस्ट फेक! DGIPR कडून मोठा खुलासा
मुंबई : सोशल मीडियावर सध्या कोणतीही माहिती क्षणार्धात व्हायरल होत असल्याने अफवा, बनावट फोटो आणि दिशाभूल करणाऱ्या पोस्टचे प्रमाणही झपाट्याने वाढत आहे. विशेषतः कृत्रिम बुद्धिमत्ता अर्थात Artificial Intelligence (AI) तंत्रज्ञानामुळे फोटो, व्हिडिओ आणि आवाजाची बनावट निर्मिती करणे अधिक सोपे झाले आहे. अशाच एका प्रकरणामुळे महाराष्ट्रात मोठी चर्चा रंगली आहे. आयपीएस अधिकारी Vishwas Nangre Patil यांच्या नावाने सोशल मीडियावर व्हायरल करण्यात आलेली पोस्ट पूर्णपणे खोटी असल्याचा खुलासा महाराष्ट्र शासनाच्या माहिती व जनसंपर्क महासंचालनालयाने (DGIPR) केला आहे.
“भाकरी करपली, भाकरी करपतच राहिली…” अशा आशयाचा मजकूर वापरत सरकारवर अप्रत्यक्ष टीका केल्याचा दावा या पोस्टमध्ये करण्यात आला होता. मात्र, हा दावा दिशाभूल करणारा असून विश्वास नांगरे पाटील यांनी असे कोणतेही वक्तव्य कधीच केले नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.
Related News
अर्शदीप सिंग अभिनेत्री समरीन कौरच्या प्रेमात; ‘My Person’ पोस्टने नातं अधिकृत
पुण्यात पेट्रोल पंपावर पाणीमिश्रित इंधनाचा धक्कादायक दावा; अनेक गाड्या रस्त्यातच बंद
नीटनंतर MPSC पेपरफुटीचा धक्कादायक दावा; औषध निरीक्षक भरतीवर संशयाचे सावट
CJP आता राजकारणात उतरणार? भाजपसह काँग्रेसचंही टेन्शन वाढणार; नेत्यांनी स्पष्टच सांगितलं!
मोदींच्या निवासस्थानी घातपाताचा प्रयत्न? एकनाथ शिंदेंचा राहुल गांधींवर गंभीर आरोप, म्हणाले…
कच्च्या तेलाचा भाव पुन्हा 100 डॉलरच्या जवळ; भारतात पेट्रोल-डिझेल महागणार का?
धर्मेंद्र प्रधानांनी 15 दिवस आधीच राजीनामा द्यायला हवा होता; छगन भुजबळांचा मोठा दावा
काय आहे संपूर्ण प्रकरण?
गेल्या काही दिवसांपासून फेसबुक, व्हॉट्सअॅप, एक्स (ट्विटर) आणि इन्स्टाग्रामसह विविध सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर एक ग्राफिक्स मोठ्या प्रमाणावर शेअर होत होते. या पोस्टमध्ये एक उपरोधिक संदेश देण्यात आला होता. त्यात म्हटले होते की:
“भाकरी करपली. आचारी म्हणाला, तवा बदला!
भाकरी पुन्हा करपली. आचारी म्हणाला, पीठ बदला!
पुन्हा करपली तर म्हणाला, पाणी बदला!
तरीही भाकरी करपतच राहिली.
पण कुणीही ‘आचारी बदला’ म्हणण्याची हिंमत केली नाही.
हीच स्थिती आज देशाची झाली आहे.”
या मजकुराखाली विश्वास नांगरे पाटील यांचा फोटो आणि नाव वापरण्यात आले होते. त्यामुळे अनेकांनी ही पोस्ट खरी असल्याचे मानून ती मोठ्या प्रमाणावर शेअर केली. काहींनी याचा राजकीय संदर्भ लावत चर्चा सुरू केली.
DGIPR कडून अधिकृत खुलासा
विश्वास नांगरे पाटील या पोस्टची सत्यता तपासल्यानंतर महाराष्ट्र शासनाच्या माहिती आणि जनसंपर्क महासंचालनालयाने अधिकृत निवेदन जारी केले. त्यात स्पष्टपणे सांगण्यात आले की, विश्वास नांगरे पाटील यांच्या कोणत्याही भाषणात, मुलाखतीत किंवा अधिकृत वक्तव्यात असा मजकूर आढळलेला नाही.
DGIPR ने म्हटले आहे की, सोशल मीडियावर फिरणारा दावा पूर्णपणे खोटा आहे आणि लोकांची दिशाभूल करण्याच्या उद्देशाने तो तयार करण्यात आला आहे. यासंदर्भात सायबर सेलमध्ये तक्रार दाखल करण्यात आल्याची माहितीही समोर आली आहे.
AI तंत्रज्ञानामुळे वाढतोय धोका
तंत्रज्ञानाच्या झपाट्याने वाढणाऱ्या वापरामुळे माहिती प्रसारित करण्याचा वेग वाढला आहे. मात्र त्याचवेळी Artificial Intelligence चा गैरवापरही मोठ्या प्रमाणावर होत असल्याचे दिसून येते. AI च्या सहाय्याने एखाद्या व्यक्तीचा फोटो वापरून त्याला हवे तसे विधान जोडणे आता सहज शक्य झाले आहे.
यामुळे समाजात संभ्रम निर्माण होतो. अनेकदा राजकीय, सामाजिक किंवा प्रशासकीय स्तरावर तणाव निर्माण करण्यासाठी अशा बनावट पोस्ट वापरल्या जातात. सामान्य नागरिक भावनिक प्रतिक्रिया देतात आणि सत्य पडताळून न पाहता पोस्ट पुढे पाठवतात. परिणामी चुकीची माहिती लाखो लोकांपर्यंत पोहोचते.
विश्वास नांगरे पाटील का आहेत चर्चेत?
Vishwas Nangre Patil हे महाराष्ट्रातील लोकप्रिय आणि कर्तव्यदक्ष आयपीएस अधिकाऱ्यांपैकी एक मानले जातात. त्यांच्या कामाची शैली, सार्वजनिक संवाद आणि विविध सामाजिक उपक्रमांमुळे त्यांची मोठी लोकप्रियता आहे. त्यामुळे त्यांच्या नावाने कोणतीही पोस्ट व्हायरल झाली तर ती वेगाने लोकांपर्यंत पोहोचते.
याच लोकप्रियतेचा गैरफायदा घेत काही अज्ञात व्यक्तींनी ही बनावट पोस्ट तयार केल्याचा संशय व्यक्त केला जात आहे.
सोशल मीडियावरील फेक न्यूजचं वाढतं संकट
गेल्या काही वर्षांत फेक न्यूज हे गंभीर आव्हान बनले आहे. निवडणुका, सामाजिक आंदोलनं, धार्मिक विषय किंवा सरकारी धोरणांबाबत दिशाभूल करणाऱ्या पोस्ट मोठ्या प्रमाणावर व्हायरल होतात. काही पोस्ट इतक्या विश्वासार्ह पद्धतीने तयार केल्या जातात की सामान्य व्यक्तीला सत्य आणि असत्य यातील फरक ओळखणे कठीण जाते.
विशेषतः प्रसिद्ध व्यक्तींचे फोटो, लोगो आणि न्यूज चॅनेलच्या स्टाइलमध्ये बनावट ग्राफिक्स तयार करून अफवा पसरवल्या जातात. त्यामुळे सरकार, प्रशासन आणि सायबर विभागाकडून सतत जनजागृती करण्यात येत आहे.
सायबर सेलची भूमिका महत्त्वाची
या प्रकरणात सायबर सेलने चौकशी सुरू केल्याची माहिती मिळत आहे. सोशल मीडियावर खोटी माहिती पसरवणाऱ्यांवर माहिती तंत्रज्ञान कायद्यानुसार कारवाई होऊ शकते. फेक पोस्ट तयार करणे, संपादित करणे किंवा ती जाणूनबुजून शेअर करणे हेही कायद्याने गुन्हा ठरू शकतो.
सायबर तज्ज्ञांच्या मते, कोणतीही माहिती शेअर करण्यापूर्वी तिचा स्रोत तपासणे अत्यंत आवश्यक आहे. अधिकृत सरकारी हँडल, विश्वासार्ह वृत्तसंस्था किंवा संबंधित व्यक्तीच्या अधिकृत सोशल मीडिया अकाउंटवरूनच माहितीची खात्री करावी.
नागरिकांनी काय काळजी घ्यावी?
फेक न्यूजपासून स्वतःचे आणि समाजाचे संरक्षण करण्यासाठी काही गोष्टी लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे:
- कोणतीही पोस्ट तात्काळ फॉरवर्ड करू नये
- अधिकृत स्रोत तपासावा
- फोटो किंवा व्हिडिओ एडिटेड वाटल्यास त्याची पडताळणी करावी
- भावनिक किंवा भडकावू मजकूर असलेल्या पोस्टपासून सावध राहावे
- संशयास्पद पोस्ट सायबर सेलला रिपोर्ट करावी
सोशल मीडिया कंपन्यांवरही प्रश्न
फेक न्यूजचा प्रसार रोखण्यासाठी सोशल मीडिया कंपन्यांची जबाबदारीही महत्त्वाची मानली जाते. अनेकदा चुकीची माहिती लाखो लोकांपर्यंत पोहोचते, मात्र ती हटवण्यासाठी उशीर होतो. त्यामुळे AI आधारित मॉनिटरिंग सिस्टीम अधिक प्रभावी करण्याची मागणी वाढत आहे.
विश्वास नांगरे पाटील यांच्या नावाने व्हायरल झालेली “भाकरी करपली…” पोस्ट ही बनावट असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. DGIPR च्या खुलाशानंतर या प्रकरणाला नवे वळण मिळाले असून सायबर सेलमार्फत चौकशी सुरू करण्यात आली आहे. या घटनेमुळे सोशल मीडियावरील फेक न्यूजचा वाढता धोका पुन्हा एकदा अधोरेखित झाला आहे.
तंत्रज्ञान जितक्या वेगाने पुढे जात आहे, तितकीच जबाबदारी नागरिकांवरही वाढत आहे. कोणतीही माहिती सत्य मानण्यापूर्वी तिची पडताळणी करणे हीच आजची सर्वात मोठी गरज बनली आहे.
