भारतीय क्रिकेट संघाचा माजी कर्णधार आणि जगभरात “कॅप्टन कूल” म्हणून ओळखला जाणारा Mahendra Singh Dhoni हा पुन्हा एकदा चर्चेत आला आहे. मात्र यावेळी कारण क्रिकेट नाही, तर त्याची आर्थिक कामगिरी आहे.
आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधून निवृत्ती घेतल्यानंतरही धोनीचा प्रभाव कमी झालेला नाही. उलट, ब्रँड एंडोर्समेंट, आयपीएलमधील सहभाग आणि विविध व्यावसायिक गुंतवणुकींमुळे त्याचे उत्पन्न सातत्याने वाढत आहे. ताज्या आर्थिक आकडेवारीनुसार, धोनीने मागील आर्थिक वर्षात तब्बल 50 कोटी रुपयांहून अधिक एडव्हान्स इन्कम टॅक्स भरला आहे.
ही माहिती समोर आल्यानंतर बिहार आणि झारखंड या राज्यांमध्ये वैयक्तिक करदात्यांमध्ये तो सर्वात वरच्या स्थानावर पोहोचला आहे. म्हणजेच, या प्रदेशातील सर्वाधिक कर भरणारा वैयक्तिक व्यक्ती म्हणून धोनीचा नवा विक्रम नोंदवला गेला आहे.
Related News
धोनीचा आर्थिक प्रवास
धोनीचा क्रिकेट प्रवास जितका यशस्वी राहिला, तितकाच त्याचा व्यावसायिक प्रवासही मजबूत राहिला आहे. निवृत्तीनंतर त्याने अनेक ब्रँड्ससोबत करार केले आहेत. तसेच फिटनेस, स्पोर्ट्स आणि लाइफस्टाइल संबंधित गुंतवणुकींमध्येही त्याचा सक्रिय सहभाग आहे.
त्यामुळेच त्याचे उत्पन्न केवळ क्रिकेटपुरते मर्यादित राहिले नाही, तर एक मोठ्या व्यावसायिक साम्राज्यात रूपांतर झाले आहे.
आर्थिक तज्ज्ञांच्या मते, धोनीसारख्या खेळाडूंचे उत्पन्न आता केवळ क्रीडा प्रदर्शनावर अवलंबून नसून, त्यांच्या ब्रँड व्हॅल्यूवर आधारित आहे.
कर विभागाची अधिकृत भूमिका
आयकर विभाग सामान्यतः कोणत्याही वैयक्तिक करदात्याची सविस्तर माहिती सार्वजनिक करत नाही. मात्र बिहार-झारखंड क्षेत्राचे मुख्य आयकर आयुक्त डॉ. डी. सुधाकर राव यांनी या वृत्ताला दुजोरा दिला आहे.
त्यांच्या मते, धोनी हा या क्षेत्रातील सर्वात मोठा वैयक्तिक करदाता ठरला आहे. हा आकडा देशातील उच्च उत्पन्न गटातील खेळाडूंच्या आर्थिक क्षमतेचे उदाहरण मानला जातो.
बिहार-झारखंडमध्ये रेकॉर्ड कर संकलन
फक्त वैयक्तिक स्तरावरच नाही, तर एकूण कर संकलनातही मोठी वाढ दिसून आली आहे. आर्थिक वर्ष 2025-26 मध्ये बिहार आणि झारखंडमधून मिळून सुमारे 20,000 कोटी रुपयांचे रेकॉर्ड कर संकलन झाले आहे.
यामध्ये झारखंडने विशेष कामगिरी करत 12,000 कोटींहून अधिक योगदान दिले आहे. या वाढीमागे औद्योगिक विकास, खाणकाम क्षेत्र आणि मोठ्या कॉर्पोरेट कंपन्यांचे योगदान महत्त्वाचे ठरले आहे.
सरकारी कंपन्यांचा मोठा वाटा
या कर संकलनात अनेक सरकारी कंपन्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.
त्यामध्ये प्रमुख आहेत:
- सेंट्रल कोलफील्ड्स लिमिटेड (CCL)
- भारत कोकिंग कोल लिमिटेड (BCCL)
- CMPDI
या कंपन्यांनी खाणकाम आणि ऊर्जा क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणावर योगदान देत सरकारी तिजोरी मजबूत केली आहे.
अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, काही नैसर्गिक अडथळ्यांनंतरही या कंपन्यांनी स्थिर कर योगदान दिले आहे.
मोठे आव्हान – कर भरणाऱ्यांची कमी संख्या
या आकडेवारीत एक चिंताजनक बाबही समोर आली आहे. बिहार आणि झारखंडमध्ये सुमारे 5.5 कोटी लोकांकडे पॅन कार्ड आहे. मात्र त्यापैकी फक्त 40 लाख लोकच नियमितपणे इन्कम टॅक्स रिटर्न (ITR) फाईल करतात.
हा फरक खूप मोठा असून अर्थव्यवस्थेसाठी एक गंभीर आव्हान मानला जातो. त्यामुळे आयकर विभागाने जनजागृती वाढवण्यासाठी विशेष “आउटरीच प्रोग्राम” सुरू करण्याची तयारी केली आहे.
📉 आर्थिक पारदर्शकतेकडे वाटचाल
कर संकलनातील मोठा भाग टीडीएस (Tax Deducted at Source) द्वारे जमा होत असल्याचेही समोर आले आहे. जवळपास 70% कर संकलन टीडीएसमधून झाले आहे, जे आर्थिक व्यवहारांतील पारदर्शकता वाढल्याचे संकेत देते.
Mahendra Singh Dhoni यांचा हा आर्थिक पराक्रम केवळ वैयक्तिक यश नसून, खेळाडूंच्या बदलत्या आर्थिक भूमिकेचे प्रतीक आहे. क्रिकेटनंतरही धोनीने स्वतःला व्यवसाय आणि ब्रँड जगतात यशस्वीपणे स्थिर केले आहे.
दुसरीकडे बिहार आणि झारखंडमधील कर संकलनातील वाढ ही प्रादेशिक अर्थव्यवस्थेच्या प्रगतीचे लक्षण आहे. मात्र करदात्यांची कमी संख्या ही अजूनही मोठी चिंता कायम ठेवते.
एकूणच, हा अहवाल भारतातील बदलत्या आर्थिक प्रवाहाचे आणि खेळाडूंच्या वाढत्या आर्थिक प्रभावाचे चित्र स्पष्ट करतो.
read also :
