प्रेशर कुकर वापरताना ‘या’ 5 चुका टाळा, अन्यथा जीवाला धोका निर्माण होऊ शकतो; जाणून घ्या संपूर्ण माहिती
स्वयंपाकघरातील सर्वात उपयुक्त साधन, पण निष्काळजीपणा ठरू शकतो धोकादायक
आजच्या धावपळीच्या जीवनात स्वयंपाकघरात वेळ वाचवण्यासाठी प्रेशर कुकर हा सर्वात महत्त्वाचा आणि उपयुक्त साधन मानला जातो. कमी वेळात डाळ, भात, भाज्या किंवा मांस शिजवण्यासाठी कुकरचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो. जवळपास प्रत्येक घरात प्रेशर कुकर असतोच. मात्र, या साधनाचा चुकीचा वापर झाल्यास तो अत्यंत धोकादायक ठरू शकतो.
Related News
मोठी राजकीय हालचाल! उदय सामंत-मनोज जरांगे पाटील यांची गुप्त भेट, काय ठरलं?
8वा वेतन आयोग: शिक्षक आणि पोस्टमनांच्या मोठ्या वेतनवाढीच्या मागण्या चर्चेत
वेदनांपासून मिळवा नैसर्गिक आराम! स्वयंपाकघरातील ‘या’ 5 गोष्टी ठरतील रामबाण उपाय
Golgappa Stall वरचे ‘हे’ 8 प्रकारचे लोक तुम्ही नक्की पाहिले असतील!
लहानशी चूकही मोठ्या अपघाताला कारणीभूत ठरू शकते. अनेक वेळा प्रेशर कुकरचा स्फोट झाल्याच्या घटना समोर येतात, ज्यामुळे गंभीर दुखापती किंवा जीवितहानी होण्याची शक्यता निर्माण होते. तज्ज्ञांच्या मते, अशा अपघातांचे प्रमुख कारण म्हणजे वापरातील निष्काळजीपणा आणि काही सामान्य चुका.
या लेखात आपण प्रेशर कुकर वापरताना होणाऱ्या 5 महत्त्वाच्या चुका आणि त्यापासून बचाव कसा करावा हे सविस्तर जाणून घेणार आहोत.
1. कुकर पूर्ण क्षमतेपेक्षा जास्त भरू नका
प्रेशर कुकरचा सर्वात सामान्य आणि धोकादायक गैरवापर म्हणजे तो पूर्ण क्षमतेपेक्षा जास्त भरला जाणे. अनेक लोक पटकन स्वयंपाक व्हावा म्हणून कुकरमध्ये जास्त प्रमाणात अन्न टाकतात. मात्र हे अत्यंत धोकादायक आहे.
डाळ, तांदूळ आणि काही भाज्या शिजताना फुगतात. जर कुकर पूर्ण भरलेला असेल तर आत वाफेला पुरेशी जागा मिळत नाही आणि दाब अनियंत्रित वाढतो. यामुळे कुकरचा स्फोट होण्याची शक्यता वाढते.
सुरक्षिततेसाठी कुकर नेहमी त्याच्या क्षमतेच्या अर्ध्या किंवा जास्तीत जास्त दोन-तृतीयांश भागापर्यंतच भरावा.
2. गॅस्केट (रबर) ची नियमित तपासणी करा
कुकरच्या झाकणातील रबर म्हणजेच गॅस्केट हा अत्यंत महत्त्वाचा भाग आहे. हा भाग वाफ बाहेर न जाऊ देता कुकरमध्ये दाब तयार ठेवतो. मात्र, कालांतराने हा रबर सैल होतो, तडकतो किंवा खराब होतो.
जर गॅस्केट खराब असेल तर वाफ अनियंत्रितपणे बाहेर पडू शकते किंवा आत योग्य दाब तयार होणार नाही. यामुळे स्वयंपाक योग्य प्रकारे होत नाही आणि काही वेळा अपघाताची शक्यता वाढते.
म्हणूनच, गॅस्केट नियमित तपासा आणि तो खराब झाल्यास त्वरित बदलावा.
3. योग्य प्रमाणात पाणी घाला
प्रेशर कुकरमध्ये स्वयंपाक करताना पाण्याचे प्रमाण अत्यंत महत्त्वाचे आहे. पुरेसे पाणी न घातल्यास अन्न जळण्याची शक्यता असते आणि कुकरचा तळ अतिशय गरम होतो.
जर पाणी कमी असेल तर कुकरमधील सेफ्टी व्हॉल्व्हवर अतिरिक्त दाब येतो आणि तो फुटण्याची शक्यता निर्माण होते. हे अत्यंत धोकादायक ठरू शकते.
म्हणूनच, प्रत्येक पदार्थानुसार योग्य प्रमाणात पाणी घालणे आवश्यक आहे. विशेषतः डाळ आणि भात शिजवताना पाण्याचे प्रमाण योग्य ठेवणे अत्यंत गरजेचे आहे.
4. व्हेंट पाईप स्वच्छ ठेवणे आवश्यक
कुकरच्या झाकणावरील व्हेंट पाईप हा वाफ बाहेर सोडण्याचे काम करतो. जर या पाईपमध्ये अन्नाचे कण किंवा घाण अडकली, तर वाफ बाहेर पडू शकत नाही.
यामुळे कुकरच्या आत दाब अनियंत्रितपणे वाढतो आणि स्फोट होण्याची शक्यता निर्माण होते. हा धोका अनेक वेळा लोकांच्या लक्षातही येत नाही.
म्हणूनच, प्रत्येक वापरानंतर व्हेंट पाईप स्वच्छ करणे अत्यंत आवश्यक आहे. नियमित साफसफाईमुळे अपघात टाळता येतात.
5. झाकण जबरदस्तीने उघडू नका
प्रेशर कुकर वापरताना आणखी एक मोठी चूक म्हणजे स्वयंपाक पूर्ण झाल्यावर लगेच झाकण उघडण्याचा प्रयत्न करणे. अनेक लोक घाईत कुकर उघडतात, जे अत्यंत धोकादायक ठरू शकते.
कुकरमधील वाफ आणि दाब पूर्णपणे कमी झाल्याशिवाय झाकण उघडू नये. अन्यथा गरम वाफ अचानक बाहेर येऊन भाजण्याचा धोका असतो.
शिट्टी वाजल्यानंतरही कुकरमध्ये वाफ शिल्लक असू शकते. त्यामुळे काही मिनिटे थांबून दाब पूर्णपणे कमी झाल्याची खात्री करूनच झाकण उघडावे.
प्रेशर कुकर स्फोटाचे धोके
प्रेशर कुकरचा स्फोट हा अत्यंत गंभीर अपघात मानला जातो. यामुळे गंभीर भाजणे, जखमा किंवा काही वेळा जीवितहानी देखील होऊ शकते. स्वयंपाकघरात होणाऱ्या अपघातांमध्ये कुकर स्फोटाची घटना वारंवार दिसून येते.
अशा अपघातांचे मुख्य कारण म्हणजे चुकीचा वापर, देखभाल न करणे आणि सुरक्षेच्या नियमांकडे दुर्लक्ष करणे.
सुरक्षिततेसाठी महत्त्वाचे उपाय
तज्ज्ञांच्या मते, प्रेशर कुकर सुरक्षितपणे वापरण्यासाठी काही सोपे पण महत्त्वाचे नियम पाळणे आवश्यक आहे:
- कुकरची नियमित तपासणी करा
- जुने किंवा खराब झालेले पार्ट्स बदला
- वापरापूर्वी आणि नंतर साफसफाई करा
- निर्मात्याच्या सूचनांचे पालन करा
- घाईगडबडीत वापर टाळा
प्रेशर कुकर हे स्वयंपाकघरातील अत्यंत उपयुक्त साधन आहे, पण त्याचा चुकीचा वापर जीवघेणा ठरू शकतो. वर नमूद केलेल्या 5 चुका टाळल्यास मोठे अपघात सहज टाळता येऊ शकतात.
लहानशी काळजी आणि योग्य वापर यामुळे तुम्ही तुमचे स्वयंपाकघर सुरक्षित ठेवू शकता. त्यामुळे प्रत्येक वापरकर्त्याने प्रेशर कुकर वापरताना अधिक सतर्क राहणे गरजेचे आहे.
सुरक्षितता हीच खरी काळजी आहे—स्वयंपाक करताना ती कधीही दुर्लक्षित करू नका.
