मोठी बातमी! इस्लामाबादवर संकटाचे ढग; युद्धविराम चर्चा फिसकटल्यानंतर पाकिस्तानवर मिसाइल्सचा धोका?
पश्चिम आशियातील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर पाकिस्तानसमोर एक मोठं कूटनीतिक आणि सुरक्षा संकट उभं राहिल्याचं चित्र दिसत आहे. अमेरिका आणि इराण यांच्यात इस्लामाबादमध्ये सुरू असलेल्या युद्धविराम चर्चांचा अपेक्षित निकाल न लागल्याने परिस्थिती अधिकच चिघळण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. परिणामी, पाकिस्तानवर थेट हल्ल्याचा धोका निर्माण झाल्याच्या चर्चा आंतरराष्ट्रीय स्तरावर रंगू लागल्या आहेत.
इस्लामाबादमध्ये चर्चा; पण निष्फळ ठरली बैठक
पाकिस्तानची राजधानी Islamabad येथे अमेरिका आणि Iran यांच्यात युद्धविरामाबाबत महत्त्वपूर्ण चर्चा सुरू होती. पाकिस्तानने या चर्चेत मध्यस्थाची भूमिका निभावण्याचा प्रयत्न केला.
परंतु अपेक्षित तोडगा निघाला नाही. चर्चेचा निष्कर्ष लागण्याआधीच अमेरिकेचे उपराष्ट्रपती JD Vance वॉशिंग्टनकडे रवाना झाल्याने या चर्चांना मोठा धक्का बसला.
पाकिस्तानसाठी ‘डबल प्रेशर’ परिस्थिती
या घडामोडींमुळे पाकिस्तान अत्यंत कठीण स्थितीत सापडला आहे. एकीकडे United States – ज्याच्याकडून आर्थिक मदत, सुरक्षा सहकार्य आणि IMFसारख्या संस्थांमधील पाठिंबा अपेक्षित आहे. तर दुसरीकडे Iran – जो थेट शेजारी देश असून सुमारे 900 किमीची संवेदनशील सीमा दोन्ही देशांना जोडते. या दोन्ही शक्तिशाली देशांमध्ये तणाव वाढल्यास पाकिस्तानला ‘दोन्ही बाजूंनी दबाव’ सहन करावा लागू शकतो.
सौदी अरेबियाकडे सैन्य पाठवण्याचा निर्णय
दरम्यान, पाकिस्तानने एक महत्त्वाचा आणि धोकादायक मानला जाणारा निर्णय घेतला आहे. त्यांनी आपल्या लढाऊ विमानांसह सैन्य दल Saudi Arabia कडे पाठवले आहे.
हा निर्णय 2025 मध्ये झालेल्या सुरक्षा करारानुसार घेतला गेला. या करारानुसार, सौदी अरेबियावर कोणताही धोका निर्माण झाल्यास पाकिस्तानने त्याच्या संरक्षणासाठी मदत करणे बंधनकारक आहे.
विशेष म्हणजे, सौदी अरेबिया हा अमेरिकेचा जवळचा सहयोगी असून त्याचे इराणशी संबंध तणावपूर्ण आहेत. त्यामुळे पाकिस्तानचा हा निर्णय परिस्थिती अधिक गुंतागुंतीची बनवू शकतो.
इस्लामाबादवर हल्ल्याची भीती का वाढली?
विश्लेषकांच्या मते, जर अमेरिका आणि इराण यांच्यात थेट संघर्ष सुरू झाला, तर पाकिस्तानला दोन आघाड्यांवर लढावे लागू शकते.
- स्वतःच्या सीमांचे संरक्षण
- सौदी अरेबियाच्या सुरक्षेसाठी मदत
या परिस्थितीत पाकिस्तानची लष्करी क्षमता आणि संसाधने दोन्ही ताणली जाण्याची शक्यता आहे.
अमेरिकेची संभाव्य मागणी – एअरबेसचा वापर
चर्चा फिसकटल्यानंतर United States आपल्या लष्करी पर्यायांचा पुनर्विचार करू शकतो. अशा परिस्थितीत अमेरिका पाकिस्तानकडे बलुचिस्तान परिसरातील एअरबेस आणि एअरस्ट्रिप्स वापरण्याची मागणी करू शकतो. हे तळ Iran च्या पूर्व भागावर आणि अणुस्थळांवर हल्ला करण्यासाठी रणनीतिकदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाचे आहेत.
इराणची स्पष्ट चेतावणी
इराणने आधीच स्पष्ट इशारा दिला आहे .जो देश अमेरिकेला आपल्या भूमीचा वापर करू देईल, तो थेट लक्ष्य बनवला जाईल. याचा अर्थ असा की, जर पाकिस्तानने अमेरिकेला मदत केली, तर तो इराणच्या मिसाइल्स आणि ड्रोन हल्ल्यांच्या निशाण्यावर येऊ शकतो.
पाकिस्तानची अर्थव्यवस्था धोक्यात
जर संघर्ष उभा राहिला, तर त्याचा सर्वात मोठा फटका पाकिस्तानच्या आधीच कमकुवत अर्थव्यवस्थेला बसू शकतो.
- सीमावर्ती भागात अस्थिरता वाढेल
- गुंतवणूक कमी होईल
- व्यापारावर परिणाम होईल
- महागाई वाढण्याची शक्यता
या सगळ्यामुळे पाकिस्तान दशकांनी मागे जाऊ शकतो, अशी भीती व्यक्त केली जात आहे.
पंतप्रधान आणि लष्करावर वाढता दबाव
पाकिस्तानचे पंतप्रधान Shehbaz Sharif आणि आर्मी चीफ Asim Munir यांच्यावर सध्या मोठा दबाव आहे. त्यांनी या चर्चांना यशस्वी करण्यासाठी प्रयत्न केले होते. मात्र चर्चा अपयशी ठरल्याने आता त्यांच्यासमोर कठीण निर्णय घेण्याची वेळ आली आहे.
प्रादेशिक युद्धाची शक्यता?
या सर्व घडामोडींमुळे पश्चिम आशियात मोठ्या युद्धाची शक्यता नाकारता येत नाही.
- अमेरिका विरुद्ध इराण संघर्ष
- सौदी अरेबियाची भूमिका
- पाकिस्तानचा सहभाग
या सगळ्यामुळे परिस्थिती अधिक गंभीर बनू शकते.
संकटाच्या उंबरठ्यावर पाकिस्तान
सध्या पाकिस्तान एका अत्यंत नाजूक टप्प्यावर उभा आहे. एका बाजूला कूटनीतिक अपयश, तर दुसऱ्या बाजूला संभाव्य लष्करी संघर्ष – या दोन्ही गोष्टी देशासाठी धोकादायक ठरू शकतात.
इस्लामाबादवर मिसाइल हल्ल्याची शक्यता ही सध्या केवळ अंदाज असली, तरी परिस्थिती वेगाने बदलत आहे. त्यामुळे येणारे काही दिवस पाकिस्तानसाठी अत्यंत निर्णायक ठरणार आहेत. जगाचे लक्ष आता या घडामोडींवर लागले असून, पुढील पावले कोणती उचलली जातात यावर संपूर्ण प्रदेशाचे भविष्य अवलंबून असेल.
