उन्हाळ्यात तोंडाच्या अल्सरचा त्रास वाढतोय? ‘हे’ घरगुती उपाय ठरतील रामबाण

मुंबई: उन्हाळा सुरू होताच शरीरात उष्णता वाढणे, पाण्याची कमतरता आणि आहारातील बदल यामुळे अनेकांना तोंडातील अल्सरचा त्रास जाणवू लागतो. दिसायला लहान असले तरी हे फोड अत्यंत वेदनादायक असतात. जेवताना, पाणी पिताना किंवा बोलतानाही अस्वस्थता निर्माण होते. त्यामुळे अनेक जण तत्काळ औषधांचा आधार घेतात. मात्र, काही सोपे घरगुती उपाय केल्यास या समस्येपासून आराम मिळू शकतो.

तोंडातील अल्सर म्हणजे काय?

तोंडातील अल्सर म्हणजे तोंडाच्या आतल्या मऊ ऊतींवर तयार होणारे लहान, वेदनादायक फोड. हे फोड जीभ, ओठांच्या आतल्या बाजूला किंवा गालांच्या आतील भागावर दिसतात. साधारणपणे हे फोड ७ ते १४ दिवसांत बरे होतात, पण वारंवार होणारे अल्सर गंभीर समस्येचे संकेत असू शकतात.

अल्सर होण्याची प्रमुख कारणे

तोंडातील अल्सर अनेक कारणांमुळे होऊ शकतात

• शरीरातील वाढलेली उष्णता
• निर्जलीकरण (पाण्याची कमतरता)
• मसालेदार, तळलेले पदार्थ
• जीवनसत्त्वांची कमतरता (B12, लोह, झिंक)
• ताण-तणाव आणि मानसिक दबाव
• पोटाचे विकार
• काही औषधांचे दुष्परिणाम

या सर्व कारणांमुळे तोंडातील ऊती कमकुवत होतात आणि अल्सर निर्माण होतात.

लक्षणे ओळखा

• तोंडात वेदनादायक फोड
• लालसर कडा आणि जळजळ
• खाण्या-पिण्यात त्रास
• बोलताना अस्वस्थता

अशा लक्षणांकडे दुर्लक्ष करू नये.

घरगुती उपाय; सहज आणि प्रभावी

1. मधाचा वापर

मधामध्ये नैसर्गिक जीवाणूनाशक गुणधर्म असतात.
दिवसातून २-३ वेळा फोडावर मध लावल्यास जळजळ कमी होते आणि जखम लवकर भरते.

2. नारळ तेल (खोबरेल तेल)

नारळ तेलात दाहक-विरोधी गुणधर्म असतात.
कापसाने अल्सरवर लावल्यास सूज आणि वेदना कमी होतात.

3. तुळशीची पाने

तुळशीमध्ये औषधी गुणधर्म मुबलक असतात.
दररोज ३-४ पाने चावून खाल्ल्यास तोंडातील जीवाणू कमी होतात.

4. थंड दूध किंवा दही

शरीरातील उष्णता कमी करण्यासाठी हा उत्तम उपाय आहे.
थंड दूध किंवा दही सेवन केल्यास अल्सरची जळजळ कमी होते.

5. मिठाच्या पाण्याने गुळण्या

कोमट पाण्यात मीठ टाकून दिवसातून दोनदा गुळण्या केल्यास

• जंतू नष्ट होतात
• फोड लवकर बरे होतात

आहार आणि सवयींमध्ये बदल आवश्यक

• भरपूर पाणी प्या
• मसालेदार व तळलेले पदार्थ टाळा
• ताज्या फळांचा आहारात समावेश करा
• ताण कमी करण्यासाठी योग-प्राणायाम करा
• तोंडाची स्वच्छता राखा

डॉक्टरांचा सल्ला कधी घ्यावा?

• अल्सर १४ दिवसांपेक्षा जास्त टिकल्यास
• वारंवार फोड येत असल्यास
• फोड खूप मोठे किंवा रक्तस्त्राव होत असल्यास

अशावेळी त्वरित वैद्यकीय सल्ला घेणे गरजेचे आहे.

उन्हाळ्यात तोंडातील अल्सर ही सामान्य समस्या असली तरी योग्य काळजी घेतल्यास ती सहज नियंत्रित करता येते. घरगुती उपाय, संतुलित आहार आणि चांगल्या सवयी यामुळे केवळ अल्सर कमी होत नाही, तर त्याची पुनरावृत्तीही टाळता येते. आरोग्याची काळजी घेतली, तर उन्हाळाही आरामदायी ठरू शकतो.