माशांचा ‘हा’ भाग आपण फेकतो, पण तोच आरोग्यास अत्यंत लाभदायक, जाणून घ्या काय सांगतात तज्ज्ञ?
मासे आपल्या आहारात एक महत्त्वाचा घटक आहेत. मोठ्या माणसांपासून लहान मुलांपर्यंत सर्वांनाच मासे खायला आवडतात. बाजारात अनेक प्रकारचे मासे उपलब्ध आहेत – रोहू, मुरघा, सारडीन, बास आणि अनेक समुद्री माशांचे प्रकार. मात्र, माशांचा एक भाग आपण सहसा फेकून देतो, तो म्हणजे माशांचे डोळे. बर्याच जणांना डोळे खाणे विचित्र वाटते किंवा त्यांची चव आवडत नाही. पण हे तज्ज्ञांच्या मते केवळ विचित्र नाही, तर आरोग्यासाठी अत्यंत लाभदायक आहे.
माशांच्या डोळ्यांमध्ये अनेक पोषक तत्त्वांचा खजिना आहे. त्यात ओमेगा-3 फॅटी ॲसिड्स, व्हिटॅमिन डी, कॅल्शियम आणि अँटिऑक्सिडंट्स मुबलक प्रमाणात असतात. या पोषक घटकांचा आपल्या शरीरावर आणि मेंदूच्या कार्यावर जबरदस्त परिणाम होतो.
माशांच्या डोळ्यांमधील पोषणाचे फायदे
- मेंदू आणि स्मरणशक्ती सुधारते
माशांच्या डोळ्यांमध्ये असलेले ओमेगा-3 फॅटी ॲसिड मेंदूच्या कार्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहेत. या फॅटी ॲसिड्सच्या नियमित सेवनाने केवळ स्मरणशक्ती सुधारते, तर वृद्धापकाळी येणाऱ्या विस्मरणासारख्या आजारांपासून प्रतिबंध मिळतो. तसेच, मज्जासंस्थेशी संबंधित समस्या, ऑटिझम किंवा न्यूरोलॉजिकल विकारांमध्ये सुधारणा होते. - हाडे आणि दात मजबूत होतात
माशांच्या डोळ्यांमध्ये असलेले व्हिटॅमिन डी आणि कॅल्शियम हाडे मजबूत ठेवण्यासाठी आवश्यक आहेत. हे पोषक तत्व हाडांची घनता वाढवतात आणि हाडांच्या मजबुतीसाठी अत्यंत उपयुक्त आहेत. त्यामुळे वृद्ध व्यक्तींमध्ये हाडांचे नुकसान होण्याचा धोका कमी होतो. - निद्रानाशावर उपाय
ज्यांना झोप न येणे, निद्रानाश, किंवा रात्री थकवा वाटणे अशी समस्या आहे, त्यांच्यासाठी माशांचे डोळे वरदान ठरतात. यातले व्हिटॅमिन डी मेलाटोनिन हार्मोनला उत्तेजित करते, जे रात्रीची झोप सुधारतो आणि शरीराला नैसर्गिक रीतीने विश्रांती मिळते. - कर्करोगाचा धोका कमी
अनेक अभ्यासांमध्ये असे आढळले आहे की माशांच्या डोळ्यांमधील अँटिऑक्सिडंट्स आणि दाहशामक गुणधर्म असामान्य पेशींच्या वाढीस प्रतिबंध करतात. यामुळे विशिष्ट प्रकारच्या कर्करोगाचा धोका कमी होतो. - डोळ्यांच्या आरोग्यासाठी उपयुक्त
माशांचे डोळे ल्यूटिन आणि झियाझॅन्थिन यांसारखे नैसर्गिक रसायनांचे स्रोत आहेत, जे डोळ्यांच्या आरोग्यासाठी अत्यंत आवश्यक आहेत. हे रसायन डोळ्यांतील रोशणीला नुकसान करणाऱ्या मुक्त रॅडिकल्सपासून संरक्षण करतात, ज्यामुळे विजन किंवा दृष्टि सुधारते.
मासे खाण्याच्या सवयीबाबत तज्ज्ञांचे मार्गदर्शन
तज्ज्ञ सांगतात की माशांचा डोळा खाण्याची सवय लावणे आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरते. काही लोकांना माशांचे डोळे आवडत नसतात, त्यामुळे ते फेकून देतात. पण पोषणाच्या बाबतीत ते एक अनमोल खजिना आहे. जे लोक आपल्या डाएटमध्ये माशांचे डोळे नियमित समाविष्ट करतात, त्यांना मेंदू, हृदय, हाडे आणि निद्रानाश अशा अनेक आरोग्य समस्या कमी प्रमाणात येतात.
माशांचा डोळा खाण्यासाठी काही सोप्या मार्गांचा वापर करता येतो:
- सूपमध्ये: मासे शिजवताना डोळे सूपमध्ये टाकल्यास त्यांचा पोषण फायदा मिळतो.
- फ्राय किंवा ग्रिल: हलके तळून किंवा ग्रिल करून माशांचे डोळे खाल्ले जाऊ शकतात.
- स्मूदीमध्ये मिसळणे: ज्यांना चवीचा त्रास वाटतो, त्यांनी माशांचा डोळा सूप किंवा स्मूदीमध्ये मिसळून खाऊ शकतात.
आरोग्यदायी घटकांची सविस्तर माहिती
| घटक | फायदा |
|---|---|
| ओमेगा-3 फॅटी ॲसिड्स | मेंदू, स्मरणशक्ती, न्यूरोलॉजिकल आरोग्य |
| व्हिटॅमिन डी | हाडे, दात, निद्रानाश कमी करणे |
| कॅल्शियम | हाडे मजबूत करणे, हाडांची घनता वाढवणे |
| अँटिऑक्सिडंट्स | मुक्त रॅडिकल्सपासून संरक्षण, कर्करोगाचा धोका कमी करणे |
| ल्यूटिन व झियाझॅन्थिन | डोळ्यांचे आरोग्य, विजन सुधारणा |
कोणत्या प्रकारच्या माशांमध्ये डोळा फायदेशीर?
सर्वसाधारण मासे जसे की रोहू, कोळंबी, सारडीन, बास या प्रकारांमध्ये डोळ्यांमध्ये पोषक तत्त्व मुबलक प्रमाणात असतात. विशेषतः समुद्री मासे जसे की सॅल्मन आणि मॅकेरल यांचे डोळे ओमेगा-3 फॅटी ॲसिडचा खजिना आहेत.
मासे खाण्याचे इतर आरोग्य फायदे
- हृदयाचे आरोग्य
मासे खाल्ल्याने हृदयाचे आरोग्य सुधारते. विशेषतः ओमेगा-3 फॅटी ॲसिड्स रक्तवाहिन्यांचे आरोग्य टिकवतात, कोलेस्ट्रॉल कमी करतात आणि हृदयविकाराचा धोका कमी करतात. - त्वचा आणि केस
मासे खाल्ल्याने त्वचा तजेलदार राहते आणि केस मजबूत होतात. ओमेगा-3 त्वचेला मॉइश्चराइज करतो आणि वृद्धापकाळात येणाऱ्या सुरकुत्या कमी करतो. - मधुमेह आणि वजन नियंत्रण
मासे हलके असतात, जास्त तेलकट नसतात आणि प्रथिने मुबलक प्रमाणात देतात. त्यामुळे वजन नियंत्रण ठेवणे सोपे जाते आणि मधुमेहाचा धोका कमी होतो.
माशांचा डोळा आपण सहसा फेकून देतो, परंतु तो आरोग्यासाठी अत्यंत लाभदायक आहे. त्यात मेंदू, हाडे, डोळे आणि झोपेसाठी आवश्यक पोषक घटक मुबलक प्रमाणात असतात. तज्ज्ञांचे मत आहे की माशांचा डोळा खाण्याची सवय लावणे प्रत्येकाच्या आहारासाठी फायदेशीर ठरते.
म्हणून पुढच्या वेळी जेव्हा आपण मासे खाल्ले, तेव्हा त्यांचे डोळे काढून फेकू नका. ते आपल्या आरोग्यासाठी खरोखरच एक नैसर्गिक औषध आहे, जे आपल्या बुद्धी, हाडे, झोप आणि डोळ्यांचे आरोग्य सुधारते.
