‘स्टेल्थ’ F-35वर इराणचा हल्ला? दाव्यांमुळे संरक्षण क्षेत्रात खळबळ; सत्य काय, तांत्रिक पैलू काय सांगतात?
मध्यपूर्वेत सुरू असलेल्या संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर इराणने जगातील अत्याधुनिक स्टेल्थ फायटर जेटवर हल्ला केल्याचा दावा करताच जागतिक संरक्षण क्षेत्रात मोठी खळबळ उडाली आहे. हा दावा F-35 Lightning II या अमेरिकन लढाऊ विमानाशी संबंधित असून, “रडारलाही सापडत नाही” अशी ओळख असलेल्या या जेटला इराणी हवाई संरक्षण यंत्रणेनं लक्ष्य केल्याचं म्हटलं जात आहे. मात्र, या दाव्याची अधिकृत पुष्टी अद्याप अमेरिकाकडून झालेली नाही.
नेमकं काय घडलं?
इराणी माध्यमांनुसार आणि Islamic Revolutionary Guard Corpsच्या दाव्यानुसार, इराणच्या हवाई क्षेत्रात घुसलेल्या एका F-35 जेटला एअर डिफेन्स सिस्टिमने ‘हिट’ केलं. काही अहवालांमध्ये या कारवाईसाठी स्वदेशी Bavar-373 प्रणालीचा वापर केल्याचं सांगितलं जातं.
याच दरम्यान, अमेरिकी सेंट्रल कमांडने एका F-35 ला “इमर्जन्सी लँडिंग” करावी लागल्याचं मान्य केलं, मात्र तो हल्ल्यामुळेच झाला का, याबाबत कोणतीही अधिकृत माहिती देण्यात आलेली नाही. पायलट सुरक्षित असल्याचंही सांगण्यात आलं आहे.
F-35 इतकं खास का?
F-35 Lightning II हे जगातील सर्वात अत्याधुनिक फायटर जेट मानलं जातं. त्याची काही वैशिष्ट्ये—
स्टेल्थ टेक्नॉलॉजी : रडारपासून लपून उड्डाण करण्याची क्षमता
मल्टी-रोल क्षमता : एअर-टू-एअर, एअर-टू-ग्राउंड आणि सर्व्हिलन्स
हाय-स्पीड : सुमारे 1,900 किमी/तास वेग
360° सेंसर व्हिजन : पायलटला सर्व दिशांचा स्पष्ट अंदाज
यामुळे F-35 ला ‘गेम-चेंजर’ मानलं जातं.
मग हल्ला कसा शक्य?
तज्ज्ञांच्या मते, “स्टेल्थ” म्हणजे पूर्णपणे अदृश्य असं नाही. काही परिस्थितींमध्ये आणि विशिष्ट तंत्रज्ञानामुळे अशा जेट्सचा शोध लागू शकतो.
संभाव्य कारणे :
पॅसिव सेन्सर्स : रडार सिग्नल न वापरता उष्णता किंवा इलेक्ट्रॉनिक सिग्नलवरून विमानाचा मागोवा
लो-फ्रिक्वेन्सी रडार : स्टेल्थ जेट्सना अंशतः पकडण्याची क्षमता
मल्टी-लेयर डिफेन्स : विविध सिस्टिम्सचा एकत्रित वापर
ऑपरेशनल एरर : मिशनदरम्यान तांत्रिक अडचणी
मात्र, हे सर्व केवळ अंदाज असून, अधिकृत तपासाशिवाय निश्चित निष्कर्ष काढता येत नाही.
Bavar-373ची भूमिका?
Bavar-373 ही इराणची लांब पल्ल्याची हवाई संरक्षण प्रणाली आहे, जी रशियाच्या S-300 सारखी मानली जाते. इराणने अनेकदा या सिस्टिमची क्षमता अधोरेखित केली आहे. जर या सिस्टिमने खरोखरच F-35 ला लक्ष्य केलं असेल, तर ते संरक्षण क्षेत्रासाठी मोठं तांत्रिक आव्हान ठरू शकतं.
अमेरिकेची भूमिका
अमेरिकाकडून या घटनेबाबत सावध भूमिका घेण्यात आली आहे. इमर्जन्सी लँडिंग मान्य केली असली, तरी “हल्ला झाला” या दाव्याला दुजोरा दिलेला नाही. यामुळे या प्रकरणात माहिती युद्ध (Information Warfare) चालू असल्याचीही शक्यता तज्ज्ञ व्यक्त करत आहेत.
डिफेन्स इंडस्ट्रीमध्ये खळबळ का?
F-35 हा केवळ लढाऊ विमान नसून, तो अमेरिकेच्या संरक्षण धोरणाचा महत्त्वाचा भाग आहे. अनेक देशांनी हे विमान खरेदी केलं आहे किंवा करार केले आहेत.
जर स्टेल्थ जेट्सही अशा प्रकारे लक्ष्य होऊ शकत असतील, तर—
त्यांच्या सुरक्षिततेबाबत प्रश्नचिन्ह निर्माण होऊ शकतं
जागतिक शस्त्रबाजारावर परिणाम होऊ शकतो
नवीन तंत्रज्ञानाच्या विकासाला गती मिळू शकते
माहिती युद्धाचा भाग?
युद्धकाळात अशा प्रकारचे दावे हे मनोवैज्ञानिक दबाव निर्माण करण्यासाठीही केले जातात. त्यामुळे इराणचा दावा आणि अमेरिकेची भूमिका यामध्ये विरोधाभास दिसत असल्याने सत्य काय आहे, हे स्पष्ट होण्यासाठी अधिकृत तपास आवश्यक आहे.
F-35 Lightning IIवर हल्ल्याचा इराणचा दावा हा गंभीर असून, त्याची पुष्टी झाल्यास जागतिक संरक्षण क्षेत्रासाठी मोठा धक्का ठरू शकतो. मात्र, अमेरिकाकडून याबाबत स्पष्ट माहिती न आल्याने सध्या अनेक प्रश्न अनुत्तरित आहेत.
या घटनेतून एक गोष्ट स्पष्ट होते— आधुनिक युद्ध केवळ शस्त्रांनीच नव्हे, तर तंत्रज्ञान, माहिती आणि रणनीती यांच्या आधारे लढलं जात आहे. आगामी काळात या प्रकरणाचा तपास आणि अधिकृत माहिती समोर आल्यानंतरच सत्य स्पष्ट होणार आहे.
read also:https://ajinkyabharat.com/israels-big-attack-creates-panic-by-targeting-iraq-instead-of-iran/
