RSS Chief Mohan Bhagwat: जेन झेड, सोशल मीडिया आणि संघाचे भविष्य – संपूर्ण विश्लेषण
राष्ट्रीय स्वयंसेवक RSS संघाने आपल्या स्थापनेच्या 100 व्या वर्षात प्रवेश केला आहे. संघाचे कार्य हे साध्या नियमांच्या अधीन असून कार्यपद्धतीत मोठा बदल झाला नसला तरी संघाने बदलत्या काळाची मागणी लक्षात घेऊन नव्या साधनांचा आणि नव्या पिढीचा विचार केला आहे. गुढीपाडव्यानिमित्त नागपूरमध्ये आयोजित कार्यक्रमात संघाचे सरसंघचालक मोहन भागवत यांनी संघाच्या कार्यप्रणाली, जेन झेड पिढी, सोशल मीडिया, नव्या साधनांचा वापर आणि समाजकारणाबाबत थेट प्रश्नांना उत्तरे दिली. या संपूर्ण चर्चेतून संघाचे दृष्टीकोन, धोरण, आणि भावी योजना समजतात.
संघाची कार्यपद्धती आणि बदल
मोहन भागवत यांनी स्पष्ट केले की संघाची मूलभूत कार्यपद्धती कधीच बदलत नाही, मात्र बदलत्या काळाच्या मागणीनुसार संघाने आपले स्वरूप आणि साधने सुधारली आहेत. संघाच्या कार्याची पद्धत ही कठोर आणि अनुशासनबद्ध आहे, जी आपल्या ध्येयासाठी नेहमी प्रभावी राहिली आहे. नव्या तंत्रज्ञानाचा वापर करून संघ अधिक व्यापक स्तरावर पोहचत आहे. विशेषतः ऑनलाइन माध्यमांचा वापर, सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर संघाचे विचार पोहोचवणे, आणि नव्या पिढीशी संवाद साधणे हे महत्त्वाचे ठरले आहे.
भागवत म्हणाले की, सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर लोक मोकळेपणाने आपले विचार व्यक्त करतात. काही लोक अत्यंत कट्टर विचार व्यक्त करतात आणि काहीजण संघाशी संबंधित असल्याचा भ्रम पसरवतात. त्यामुळे स्वयंसेवकांनी विवेकबुद्धीने वागावे, योग्य शैलीत विचार मांडावे आणि अनुशासन पाळावे. संघाच्या प्रचार विभागाद्वारे स्वयंसेवकांना सोशल मीडियावर योग्य प्रशिक्षण दिले जाते, ज्यामुळे संघाची प्रतिष्ठा आणि संदेश स्पष्टपणे पोहोचतो.
जेन झेड पिढी आणि संघाचा दृष्टिकोन
जेन झेड पिढी ही संघासाठी विशेष महत्त्वाची आहे. भागवत म्हणाले की, शाखांमध्ये ज्या पद्धतीने आपण जेन झेडशी संपर्क साधू शकतो, त्या मार्गांनी संघ प्रयत्न करत आहे. घरच्या हायराईज बिल्डिंग, सोसायटी, किंवा सामाजिक कार्यक्रमांद्वारे या पिढीशी संवाद साधण्याचे मार्ग तयार केले आहेत. संघाच्या वैचारिक प्रवाहात जेन झेडमध्ये अनुकूलता दिसते, जी संघासाठी प्रेरणादायक आहे.
तरीही जेन झेडची सतत शाखेत उपस्थिती आवश्यक नाही, तरीही संघाची योजना आहे की या पिढीला सक्रियपणे सहभाग घेण्यासाठी प्रेरित केले जावे. भागवत म्हणाले की संघाशी जोडलेल्या जेन झेडच्या संख्येत वाढ करणे हे महत्त्वाचे आहे.
स्वयंसेवकांची भूमिका आणि प्रशिक्षण
संघाच्या कार्यात स्वयंसेवकांचा सहभाग अत्यंत महत्त्वाचा आहे. अनुकूलतेसह आव्हाने येत असतात, त्यामुळे स्वयंसेवक प्रसिद्धी किंवा सोशल मीडियावर वर्तन करताना विवेकबुद्धी वापरतील, असे संघ अपेक्षित आहे. संघ स्वयंसेवकांचे प्रशिक्षण करतो, जेणेकरून समाजात संघाचा सकारात्मक प्रतिमा पोहोचेल आणि कार्यावर परिणाम होणार नाही.
भागवत म्हणाले की संघ स्वयंसेवक प्रसिद्धी अभिमुख होण्याची अपेक्षा करत नाही. संघ स्वयंसेवकांनी अनुशासन पाळावे, समाजाच्या हितासाठी कार्य करावे आणि संघाच्या विचारधारेला योग्य प्रकारे व्यक्त करावे.
संघाचे सामाजिक कार्य आणि बदलत्या आव्हाने
संघाची सुरुवातीची कार्यपद्धती वेगळी होती. त्या काळातील आव्हाने भिन्न होती आणि कार्याची पद्धत त्यानुसार होती. आता काळ बदलला आहे, समाजाच्या गरजा बदलल्या आहेत आणि कार्याची स्वरूपही बदलली पाहिजे. भागवत म्हणाले की विरोधक कम्युनिस्ट असो किंवा इतर, संघाच्या कार्याची गुणवत्ता आणि प्रभाव समाजात अधिक जाणवतो.
संघाने विश्व संवाद केंद्राची स्थापना केली आहे, जिथे विविध विषयांवरील तथ्यात्मक माहिती गोळा केली जाते. यामुळे समाजाला योग्य माहिती मिळते आणि संघाचे संदेश स्पष्टपणे पोहोचतात.
वैयक्तिक प्रेरणा आणि वाचन
मोहन भागवत यांनी त्यांच्या वैयक्तिक प्रेरणेबाबत सांगितले की गुरुजींचा त्यांच्यावर मोठा प्रभाव राहिला आहे. संघाची ओळख आणि मूल्ये त्यांनी गुरुजींच्या मार्गदर्शनातून आत्मसात केली आहेत. तसेच त्यांनी अनेक पुस्तकांमधून शिकले, ज्यामध्ये इस्रायलच्या माजी पंतप्रधानांचे अनुभव, सुभाषचंद्र बोस आणि दत्तोपंत ठेंगडी यांचे संसदीय कार्य यांचा समावेश आहे.
भागवत यांनी इंग्रजी चित्रपटांची आवडही व्यक्त केली. शेवटचा चित्रपट “लॉर्ड ऑफ द रिंग्स” पाहिला, त्यालाही दहा वर्षे झाली.
तरुण पिढी आणि समाजकारण
तरुणांबाबत मोहन भागवत म्हणाले की, समाजकारण आणि राजकारण कुठेही गेलात तरी समाजाच्या भल्यासाठी कार्य करावे. राजकारण्यांमध्ये यश मिळाले तरी तरुणांनी समाजासाठी कार्य केले पाहिजे. नितीन गडकरीसारखे राजकारणी असले तरी समाजकारणात प्रभावी आहेत, आणि संघाच्या मार्गदर्शनाखाली तरुणही समाजकार्य करू शकतात.
भागवत यांचे स्पष्ट मत आहे की संघाने बदलत्या काळाची मागणी ओळखली आहे. जेन झेड पिढी, सोशल मीडिया, ऑनलाइन माध्यमांचा प्रभाव, आणि समाजातील बदलत्या गरजा लक्षात घेऊन संघ आपल्या कार्यपद्धतीत योग्य सुधारणा करत आहे. संघाची प्राथमिक कार्यपद्धती बदलत नसली तरी नव्या साधनांचा समावेश करून संघ अधिक प्रभावी आणि सशक्त होत आहे.
राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाने आपल्या 100 व्या वर्षात नवीन तंत्रज्ञानाचा वापर, जेन झेड पिढीला जोडणे, सोशल मीडियावर प्रभावी पोहोच, आणि समाजकारणातील योगदान या बाबतीत मोठे पाऊल उचलले आहे. संघाची कार्यपद्धती कायम राहिली असून तरीही बदलत्या काळासाठी योग्य साधने आत्मसात केली आहेत. मोहन भागवतांच्या नेतृत्वाखाली संघ भविष्याकडे सजग असून समाजातील बदलत्या गरजांशी सुसंगत राहण्याचे प्रयत्न करत आहे.
