घरगुती स्वयंपाकात गॅसची बचत कशी करावी आणि LPG सिलिंडर अधिक काळ कसा टिकवावा
भारतातील बहुतांश घरांमध्ये स्वयंपाकासाठी LPG गॅस सिलिंडर हा अत्यावश्यक घटक आहे. मात्र सध्या अनेक ठिकाणी LPG पुरवठ्याबाबत अडचणी निर्माण होत असल्याने गृहिणी आणि कुटुंबातील सदस्यांमध्ये चिंता वाढली आहे. अशा परिस्थितीत घाबरण्याऐवजी काही सोप्या आणि स्मार्ट सवयी अंगीकारल्यास आपण गॅसची बचत करू शकतो आणि आपल्या सिलिंडरचा वापर अधिक काळ टिकवू शकतो. योग्य नियोजन आणि थोडा शहाणपणाचा वापर केल्यास चविष्ट जेवण बनवताना गॅसची बचत करणे शक्य आहे.
खाली दिलेल्या काही सोप्या आणि प्रभावी उपायांचा वापर करून आपण घरगुती स्वयंपाकात LPG गॅसची बचत करू शकता.
सर्वप्रथम, जास्त वेळ लागणारे पदार्थ टाळा. राजमा (किडनी बीन्स) आणि छोले (काबुली चणे) यांसारखे पदार्थ शिजवण्यासाठी खूप वेळ लागतो. त्यामुळे अशा पदार्थांचा वारंवार वापर टाळणे फायद्याचे ठरते. हे पदार्थ शिजवताना गॅसचा वापर जास्त होतो. जर हे पदार्थ बनवायचेच असतील तर त्यांना रात्रीभर पाण्यात भिजत ठेवा. त्यामुळे ते मऊ होतात आणि शिजवण्याचा वेळ कमी होतो. त्यानंतर प्रेशर कुकरमध्ये शिजवल्यास गॅसची अधिक बचत होते.
दुसरा महत्त्वाचा उपाय म्हणजे स्वयंपाक सुरू करण्यापूर्वी सर्व तयारी करून ठेवणे. भाजी चिरणे, मसाले मोजून ठेवणे, आवश्यक साहित्य जवळ ठेवणे या गोष्टी आधीच केल्यास गॅस सुरू केल्यानंतर वेळ वाया जात नाही. अनेकदा आपण गॅस चालू ठेवूनच तयारी करतो, ज्यामुळे गॅस वाया जातो. त्यामुळे ‘प्रिपरेशन आधी, कुकिंग नंतर’ ही सवय लावणे अत्यंत आवश्यक आहे.
Related News
महाराष्ट्राचे रस्त्यांवरील स्वादिष्ट खजिने: 10 अनिवार्य स्ट्रीट फूड्स
आता वय महत्त्वाचं नाही! दत्तक मातांना 12 आठवड्यांची मॅटर्निटी लिव्ह
इराण-इस्रायल युद्ध पेटलं; चीनची एंट्री, जगात तणाव शिगेला!
विवादात सापडले ‘KD: The Devil’चे गाणे; हिंदी व्हर्जन गायब , CBFC कडे तक्रार दाखल
तिसरा उपाय म्हणजे स्वयंपाक करताना भांड्यावर झाकण ठेवणे. भांड्यावर झाकण ठेवल्यास उष्णता आणि वाफ आतच राहते, ज्यामुळे अन्न लवकर शिजते. भाजी, डाळ, भात किंवा कोणताही पदार्थ शिजवताना झाकणाचा वापर केल्यास गॅसची लक्षणीय बचत होते. ही एक अतिशय साधी पण प्रभावी सवय आहे.
चौथा उपाय म्हणजे योग्य वेळी गॅस LPG बंद करणे. अनेक वेळा आपण पदार्थ पूर्ण शिजेपर्यंत LPG गॅस चालू ठेवतो. परंतु उरलेली वाफ आणि उष्णता देखील अन्न शिजवण्यासाठी उपयोगी पडते. उदाहरणार्थ, भात किंवा अंडी उकळताना गॅस थोडा आधी बंद करून झाकण ठेवले तर उरलेल्या उष्णतेमुळे ते व्यवस्थित शिजतात. या छोट्या सवयीमुळे रोजच्या गॅस वापरात मोठी बचत होऊ शकते.
पाचवा आणि अत्यंत महत्त्वाचा उपाय म्हणजे प्रेशर कुकरचा योग्य वापर. प्रेशर कुकर हा गॅस बचतीसाठी सर्वोत्तम साधन आहे. तो वाफेच्या दाबामुळे अन्न लवकर शिजवतो आणि त्यामुळे वेळ आणि गॅस दोन्हीची बचत होते. याशिवाय, एकाच वेळी अनेक पदार्थ शिजवण्याची सवय लावल्यास अधिक फायदा होतो. उदाहरणार्थ, भात शिजवताना त्याच कुकरमध्ये एका छोट्या वाटीत डाळ किंवा भाजी ठेवून शिजवता येते. यामुळे एकाच वेळी दोन पदार्थ तयार होतात आणि गॅसची बचत होते.
सहावा उपाय म्हणजे ग्रेव्ही किंवा मसाला बेस आधीच तयार करून ठेवणे. अनेक पदार्थांसाठी लागणारा बेस मसाला (उदा. कांदा-टोमॅटो मसाला) मोठ्या प्रमाणात तयार करून ठेवला तर रोजच्या स्वयंपाकाचा वेळ कमी होतो. हा मसाला चार ते पाच दिवस सहज टिकतो. त्यामुळे दररोज नवीन मसाला तयार करण्याची गरज राहत नाही आणि गॅसची बचत होते. फक्त भाजी, पनीर किंवा डाळ थोडी शिजवून त्यात हा तयार मसाला मिसळला की पटकन चविष्ट पदार्थ तयार होतो.
याशिवाय, काही अतिरिक्त सवयी देखील गॅस बचतीसाठी उपयुक्त ठरतात. जसे की, लहान ज्वालेवर स्वयंपाक करणे, योग्य आकाराची भांडी वापरणे आणि गॅस बर्नर स्वच्छ ठेवणे. बर्नर स्वच्छ नसेल तर ज्वाला योग्य येत नाही आणि गॅस जास्त खर्च होतो. त्यामुळे नियमित स्वच्छता करणे आवश्यक आहे.
तसेच, शक्य असल्यास एकाच वेळी जास्त प्रमाणात अन्न बनवून ते साठवून ठेवण्याची सवय लावावी. वारंवार गॅस सुरू करण्यापेक्षा एकदाच स्वयंपाक करून तो वापरणे अधिक फायदेशीर ठरते.
एकंदरीत पाहता, गॅसची LPG बचत करणे म्हणजे चवीत किंवा अन्नाच्या गुणवत्तेत तडजोड करणे नाही. योग्य नियोजन, थोडी शिस्त आणि काही सोप्या सवयींचा अवलंब केल्यास आपण सहजपणे गॅसचा वापर कमी करू शकतो. सध्याच्या परिस्थितीत हे उपाय केवळ आर्थिकदृष्ट्या नव्हे तर पर्यावरणाच्या दृष्टीने देखील महत्त्वाचे आहेत.
घरगुती पातळीवर केलेले हे छोटे बदल मोठा फरक निर्माण करू शकतात. त्यामुळे आजपासूनच या सवयी अंगीकारा आणि आपल्या LPG सिलिंडरचा वापर अधिक काळ टिकवा.
एकंदरीत पाहता, गॅसची बचत करणे म्हणजे अन्नाची चव किंवा गुणवत्ता कमी करणे नाही. योग्य नियोजन, थोडी शिस्त आणि काही सोप्या सवयींचा अवलंब केल्यास आपण सहजपणे गॅसचा वापर कमी करू शकतो. घरगुती स्वयंपाकात लहान बदल केले तरी दररोजच्या गॅस वापरावर मोठा फरक पडतो. उदाहरणार्थ, झाकणाचा योग्य वापर, प्रेशर कुकरमधून अन्न शिजवणे, मसाला बेस आधी तयार करून ठेवणे, भाजी-कडधान्य भिजवून ठेवणे अशा सवयींमुळे सिलिंडर जास्त काळ टिकतो. याशिवाय, गॅसचा अतिरेक टाळल्यास आर्थिक बचत होते, पर्यावरणावर तणाव कमी होतो आणि कुटुंबासाठी सुसंगत, आरामदायक स्वयंपाक अनुभव तयार होतो.
