एटीएममधून पैसे निघाले नाहीत, पण खात्यातून कपात! नागपूरच्या ग्राहकाचा ८ वर्षांचा संघर्ष; अखेर न्यायालयाचा दिलासा
नागपूर : एटीएममधून पैसे काढताना अनेकदा तांत्रिक अडचणींचा सामना ग्राहकांना करावा लागतो. मात्र बहुतांश वेळा लोक बँकेच्या फेऱ्या मारून थकतात आणि शेवटी नुकसान सहन करतात. पण नागपूरमधील एका ग्राहकाने हार न मानता तब्बल आठ वर्षे कायदेशीर लढा देत अखेर न्याय मिळवला आहे. जिल्हा ग्राहक आयोगाने Axis Bank ला कडक शब्दांत फटकारत ग्राहकाला नुकसानभरपाई देण्याचे आदेश दिले आहेत.
काय आहे संपूर्ण प्रकरण?
ही घटना ऑगस्ट २०१८ मधील आहे. नागपूरमधील तक्रारदाराला तातडीच्या कामासाठी पैशांची गरज होती. त्यासाठी त्यांनी जवळच्या Axis Bank च्या एटीएममध्ये जाऊन ५ हजार रुपये काढण्याची प्रक्रिया पूर्ण केली.
एटीएममधील सर्व टप्पे व्यवस्थित पार पडले. व्यवहार पूर्ण झाल्याचा मेसेज मोबाईलवरही आला. मात्र मशीनमधून रोख रक्कम बाहेर आलीच नाही. काही क्षणांतच त्यांच्या खात्यातून ५ हजार रुपये वजा झाल्याचा संदेश मिळाला. या घटनेमुळे ग्राहकाला मोठा धक्का बसला. पैसे न मिळाल्यामुळे त्यांना आर्थिक अडचणींचा सामना करावा लागला.
बँकेकडे तक्रार; मात्र निराशाच पदरी
घटनेनंतर तक्रारदाराने तातडीने बँकेशी संपर्क साधला. एटीएम व्यवहाराबाबत लेखी तक्रारही दाखल केली. मात्र बँकेने या प्रकरणाकडे गांभीर्याने लक्ष दिले नाही, असा आरोप करण्यात आला.
यानंतर तक्रारदाराने बँकिंग लोकपाल यंत्रणेकडेही दाद मागितली. पण तेथूनही कोणताही ठोस दिलासा मिळाला नाही. सततच्या पाठपुराव्यानंतरही समाधानकारक उत्तर न मिळाल्याने ग्राहकाने न्यायालयाचा दरवाजा ठोठावण्याचा निर्णय घेतला.
ग्राहक आयोगात सुनावणी
प्रकरण जिल्हा ग्राहक वाद निवारण आयोगासमोर गेले. आयोगाचे अध्यक्ष आणि सदस्य यांच्या खंडपीठासमोर याची सुनावणी झाली. विशेष म्हणजे, आयोगाने नोटीस बजावूनही Axis Bank कडून कोणताही प्रतिनिधी हजर झाला नाही. त्यामुळे आयोगाने एकतर्फी सुनावणी घेत बँकेच्या कामकाजावर कडक टीका केली.
आयोगाने निरीक्षण नोंदवले की, ग्राहकाच्या तक्रारीकडे पूर्णपणे दुर्लक्ष करणे हा घोर निष्काळजीपणा आहे. तसेच संबंधित दिवशीच्या एटीएम व्यवहाराची चौकशी केल्याचा कोणताही पुरावा बँकेने सादर केला नाही. सीसीटीव्ही फुटेज तपासणे ही प्राथमिक जबाबदारी असूनही ती पार पाडली गेली नाही.
न्यायालयाचा महत्त्वपूर्ण निकाल
तक्रारदाराच्या आठ वर्षांच्या प्रदीर्घ संघर्षानंतर आयोगाने ग्राहकाच्या बाजूने निकाल दिला. न्यायालयाने Axis Bank ला तक्रारदाराचे अडकलेले ५ हजार रुपये त्वरित परत करण्याचे आदेश दिले. त्यासोबतच मानसिक व शारीरिक त्रासाबद्दल १० हजार रुपयांची अतिरिक्त भरपाई देण्याचे निर्देश दिले. या निकालामुळे ग्राहकाला मोठा दिलासा मिळाला असून अशा प्रकारच्या प्रकरणांमध्ये इतर ग्राहकांसाठीही हा निर्णय मार्गदर्शक ठरणार आहे.
एटीएम व्यवहारातील तांत्रिक अडचणी — वाढती समस्या
बँकिंग क्षेत्रात डिजिटल व्यवहार वाढत असताना एटीएमशी संबंधित तक्रारीही वाढत आहेत. पैसे खात्यातून वजा होऊनही रोख रक्कम न मिळणे, व्यवहार अडकणे, मशीन बंद पडणे अशा समस्या अनेक ग्राहकांना भेडसावत आहेत.
तज्ज्ञांच्या मते, अशा वेळी ग्राहकांनी व्यवहाराची पावती, एसएमएस आणि सीसीटीव्ही तपासणी यांसारखे पुरावे जतन करणे अत्यंत आवश्यक आहे. वेळेत तक्रार नोंदवल्यास न्याय मिळण्याची शक्यता वाढते.
ग्राहकांसाठी महत्त्वाच्या सूचना
एटीएम व्यवहारात अडचण आल्यास तत्काळ बँकेला कळवा
व्यवहाराची पावती आणि मेसेज जतन करा
ठराविक कालावधीत पैसे परत न मिळाल्यास लोकपाल किंवा ग्राहक आयोगाकडे दाद मागा
सातत्याने पाठपुरावा करणे महत्त्वाचे
नागपूरच्या ग्राहकाने दाखवलेले धैर्य आणि चिकाटी हे इतरांसाठी प्रेरणादायी ठरले आहे. छोट्या रकमेकरिता आठ वर्षे न्यायासाठी लढा देणे सोपे नाही. मात्र या प्रकरणाने हे सिद्ध केले की योग्य मार्गाने लढा दिल्यास न्याय मिळू शकतो. ग्राहक हक्कांबाबत जागरूकता आणि कायदेशीर पर्यायांची माहिती असल्यास बँकिंग क्षेत्रातील अशा त्रुटींना आळा बसू शकतो.
