मध्यपूर्वेत सुरू असलेल्या Iran–Israel War मुळे जगभरात ऊर्जा पुरवठ्याची साखळी विस्कळीत झाली असून त्याचे पडसाद आता भारतातही उमटू लागले आहेत. विशेषतः महाराष्ट्रात घरगुती आणि व्यावसायिक Liquefied Petroleum Gas (LPG) म्हणजेच एलपीजी गॅसच्या पुरवठ्यावर मोठा परिणाम झाल्याचे दिसून येत आहे. मध्यपूर्वेतून येणाऱ्या इंधन पुरवठ्यावर अडथळे निर्माण झाल्याने राज्यातील अनेक शहरांमध्ये गॅस टंचाईची भीती निर्माण झाली आहे. परिणामी नागरिक, हॉटेल व्यावसायिक आणि मेस चालक आता पर्यायी इंधनाकडे वळू लागले आहेत.
राज्यातील Mumbai, Pune, Nagpur, Nashik, Chhatrapati Sambhajinagar आणि Solapur या प्रमुख शहरांमध्ये गॅस वितरणात अडथळे निर्माण झाल्याने नागरिकांमध्ये चिंतेचे वातावरण आहे. अनेक ठिकाणी एलपीजी सिलेंडर मिळण्यास उशीर होत असल्याने घरगुती वापरकर्त्यांसह हॉटेल आणि धाबा चालकांनी जळाऊ लाकूड आणि कोळशाचा पर्याय स्वीकारण्यास सुरुवात केली आहे.
जळाऊ लाकडांची अचानक वाढलेली मागणी
गॅस टंचाईची शक्यता लक्षात घेता रत्नागिरीसारख्या भागांमध्ये जळाऊ लाकडांच्या मागणीत अचानक वाढ झाली आहे. शहरातील विविध सॉ-मिलमध्ये लाकूड खरेदी करण्यासाठी ग्राहकांची वर्दळ वाढल्याचे दिसून येत आहे. सध्या जळाऊ लाकडाचा दर सुमारे चार रुपये प्रति किलो असून भुस्याचा दर तीन रुपये प्रति किलो इतका आहे. मात्र मागणी सातत्याने वाढत असल्याने येत्या काही दिवसांत दर वाढण्याची शक्यता व्यापाऱ्यांनी व्यक्त केली आहे.
Related News
हॉटेल, बेकरी आणि लहान उद्योगधंद्यांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर गॅसचा वापर केला जातो. परंतु पुरवठ्यात अनिश्चितता निर्माण झाल्यामुळे अनेक व्यावसायिकांनी पर्यायी इंधनाचा विचार सुरू केला आहे. काही बेकरी मालकांनी आधीच जळाऊ लाकूड मोठ्या प्रमाणात खरेदी करून साठवणूक सुरू केली असल्याची माहिती मिळत आहे.
ठाण्यात कोळशाची मागणी वाढली
गॅसच्या तुटवड्याची भीती निर्माण होताच ठाणे आणि आसपासच्या भागात कोळशाच्या विक्रीत मोठी वाढ झाली आहे. सध्या बाजारात कोळशाचा दर सुमारे चाळीस रुपये किलो इतका आहे. अनेक हॉटेल आणि ढाब्यांमध्ये स्वयंपाकासाठी कोळशाचा वापर केला जात असल्याने व्यापाऱ्यांकडून मोठ्या प्रमाणावर कोळसा खरेदी केला जात आहे.
व्यापाऱ्यांच्या मते, गेल्या काही दिवसांत कोळशाच्या मागणीत जवळपास दुप्पट वाढ झाली आहे. काही ठिकाणी ग्राहक एकाच वेळी मोठ्या प्रमाणात कोळसा खरेदी करत असल्याचेही दिसून आले आहे. त्यामुळे कोळशाचे दर आणखी वाढण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
सोलापुरात गॅससाठी रांगा
दरम्यान Solapur शहरात घरगुती गॅस मिळवण्यासाठी नागरिकांना लांबच लांब रांगा लावाव्या लागत आहेत. रामवाडी परिसरातील एका गॅस गोडाऊनसमोर नागरिकांची मोठी गर्दी झाल्याचे चित्र दिसून आले. अनेक नागरिक गॅस मिळेल की नाही या भीतीने सिलेंडर आत्ताच घेऊन ठेवण्याचा प्रयत्न करत आहेत.
काही ग्राहकांनी सांगितले की त्यांनी चार-पाच दिवसांपूर्वी गॅसचे ऑनलाइन बुकिंग केले होते, मात्र मोठ्या प्रमाणात बुकिंग झाल्याने ऑनलाइन प्रणालीत तांत्रिक अडचणी निर्माण झाल्या. त्यामुळे अनेकांना बुकिंग असूनही गॅस मिळण्यास उशीर होत आहे. काही नागरिक तर थेट सिलेंडर घेऊन एजन्सीकडे पोहोचत असल्याचेही दिसून आले.
“आम्ही दोन तासांपासून रांगेत उभे आहोत, अजून नंबर आलेला नाही. ऑनलाइन बुकिंग करूनही प्रक्रिया पूर्ण होत नाही. त्यामुळे आम्ही थेट गॅस टाकी घेऊन एजन्सीकडे आलो,” अशी प्रतिक्रिया काही नागरिकांनी दिली.
प्रशासनाचे आवाहन
गॅस एजन्सीच्या कर्मचाऱ्यांनी नागरिकांना अनावश्यक गर्दी न करण्याचे आवाहन केले आहे. त्यांच्या मते, सध्या गॅस सिलेंडरचा पूर्ण तुटवडा नसला तरी अचानक वाढलेल्या मागणीमुळे वितरण प्रक्रियेत विलंब होत आहे. काही ग्राहक भीतीपोटी एकापेक्षा जास्त सिलेंडर साठवण्याचा प्रयत्न करत असल्याने परिस्थिती अधिक गुंतागुंतीची होत आहे.
अर्थव्यवस्थेवर परिणामाची भीती
ऊर्जा पुरवठ्यावर झालेला परिणाम केवळ घरगुती स्वयंपाकापुरता मर्यादित नसून उद्योग आणि लघुउद्योगांनाही त्याचा फटका बसण्याची शक्यता तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे. महाराष्ट्रातील अनेक लघुउद्योग, हॉटेल व्यवसाय आणि खाद्यउद्योग एलपीजीवर अवलंबून आहेत. त्यामुळे पुरवठा दीर्घकाळ विस्कळीत राहिल्यास उत्पादन खर्च वाढण्याची शक्यता आहे.
ऊर्जा तज्ज्ञांच्या मते, मध्यपूर्वेत सुरू असलेल्या संघर्षामुळे जागतिक इंधन बाजारात अस्थिरता निर्माण झाली आहे. जर युद्ध दीर्घकाळ चालले, तर पेट्रोलियम पदार्थांच्या किंमती आणि उपलब्धता दोन्हीवर परिणाम होऊ शकतो.
पुढील काळ काय सांगतो?
सध्या नागरिकांनी घाबरून जास्त प्रमाणात सिलेंडर साठवण्याऐवजी संयम बाळगावा, असे आवाहन प्रशासनाकडून करण्यात येत आहे. गॅस कंपन्यांनीही पुरवठा सुरळीत ठेवण्यासाठी प्रयत्न सुरू असल्याचे सांगितले आहे. मात्र युद्धाची परिस्थिती कायम राहिल्यास ऊर्जा पुरवठ्यावर दीर्घकालीन परिणाम होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.दरम्यान महाराष्ट्रात जळाऊ लाकूड आणि कोळसा या पारंपरिक इंधनांचा वापर पुन्हा वाढू लागल्याचे चित्र दिसत आहे. आधुनिक गॅस युगात मागे पडलेली ही साधने पुन्हा चर्चेत येऊ लागल्याने ऊर्जा संकटाची तीव्रता किती वाढली आहे याची झलक मिळत आहे.
read also : https://ajinkyabharat.com/iran-america-war/
