गोल्ड लोन चुकवल्यानंतर बँक किती दिवसांनी सोन्याचा लिलाव करते? जाणून घ्या संपूर्ण प्रक्रिया
आजच्या काळात अचानक पैशांची गरज भासल्यास अनेक लोक विविध प्रकारची कर्जे घेतात. काही जण पर्सनल लोन घेतात, तर काही जण गोल्ड लोन हा पर्याय निवडतात. गोल्ड लोन हा आर्थिक गरजा भागवण्याचा सर्वात सोपा आणि जलद मार्ग मानला जातो.
गोल्ड लोनमध्ये ग्राहक आपले सोन्याचे दागिने किंवा सोन्याची नाणी बँक किंवा वित्तीय संस्थेकडे गहाण ठेवतो आणि त्याच्या बदल्यात कर्ज घेतो. कर्जाची संपूर्ण रक्कम व्याजासह परत केल्यानंतर बँक किंवा वित्तीय संस्था ग्राहकाचे सोने परत करते.
मात्र अनेक वेळा आर्थिक अडचणींमुळे कर्जदाराला वेळेवर कर्जाची परतफेड करता येत नाही. अशा परिस्थितीत लोकांच्या मनात एक प्रश्न निर्माण होतो की जर गोल्ड लोन वेळेवर भरले नाही तर बँक किती दिवसांनी सोन्याचा लिलाव करते? याबाबत बँकांकडे ठरावीक प्रक्रिया असते. लगेचच सोने लिलावात टाकले जात नाही. त्याआधी अनेक टप्पे पूर्ण केले जातात.
गोल्ड लोन म्हणजे काय?
गोल्ड लोन म्हणजे असे कर्ज ज्यामध्ये कर्जदार आपले सोने तारण म्हणून ठेवतो. त्या सोन्याच्या बाजारमूल्यानुसार बँक किंवा वित्तीय संस्था कर्ज देते. साधारणपणे सोन्याच्या एकूण किंमतीच्या 70 ते 75 टक्क्यांपर्यंत कर्ज दिले जाते. या कर्जावर व्याज आकारले जाते आणि ठराविक कालावधीत ते परत करणे आवश्यक असते.
गोल्ड लोन घेण्याचे फायदे
गोल्ड लोन अनेक कारणांमुळे लोकप्रिय आहे.
कर्ज मिळण्याची प्रक्रिया जलद असते
कागदपत्रे कमी लागतात
क्रेडिट स्कोअरची अट कमी असते
पर्सनल लोनच्या तुलनेत व्याजदर कमी असतात
म्हणूनच अनेक लोक आपत्कालीन परिस्थितीत गोल्ड लोन घेण्याचा पर्याय निवडतात.
वेळेवर कर्ज न भरल्यास काय होते?
जर कर्जदाराने वेळेवर व्याज किंवा कर्जाची परतफेड केली नाही, तर बँक त्वरित सोन्याचा लिलाव करत नाही. त्याआधी काही टप्पे पार पडतात.
1. बँकेकडून स्मरणपत्र
कर्जाची हप्ता किंवा व्याजाची रक्कम वेळेवर भरली नाही तर बँक सर्वप्रथम स्मरणपत्र पाठवते.
हे स्मरणपत्र खालील मार्गांनी दिले जाऊ शकते:
फोन कॉल
एसएमएस
ईमेल
बँक कर्मचाऱ्यांचा संपर्क
या टप्प्यावर परिस्थिती गंभीर नसते. बँक फक्त ग्राहकाला कर्जाची परतफेड करण्याची आठवण करून देते.
2. व्याज वाढत राहते
स्मरणपत्र दिल्यानंतरही जर कर्जदाराने पैसे भरले नाहीत तर कर्जाची रक्कम तिथेच थांबत नाही. त्या रकमेवर व्याज वाढत राहते. काही वेळा विलंब शुल्कही आकारले जाऊ शकते. म्हणून सुरुवातीला घेतलेली कर्जाची रक्कम काही महिन्यांतच मोठी होऊ शकते.
3. औपचारिक नोटीस
वारंवार स्मरणपत्र देऊनही कर्जाची परतफेड न झाल्यास बँक किंवा वित्तीय संस्था औपचारिक नोटीस पाठवते.
या नोटीसमध्ये खालील बाबी नमूद केल्या जातात:
कर्जाची थकबाकी रक्कम
व्याज आणि दंड
पैसे भरण्यासाठी दिलेली अंतिम मुदत
वेळेत पैसे न भरल्यास सोन्याचा लिलाव करण्याची सूचना
हा टप्पा अत्यंत महत्त्वाचा असतो.
4. सोन्याचा लिलाव
जर कर्जदाराने नोटीस दिल्यानंतरही पैसे भरले नाहीत, तर बँक किंवा वित्तीय संस्था सोन्याचा लिलाव करण्याचा निर्णय घेते. ही प्रक्रिया कायदेशीर असते आणि बँकांना यासाठी अधिकार दिलेले असतात. सोन्याचा लिलाव साधारणपणे सार्वजनिक लिलाव प्रक्रियेद्वारे केला जातो.
लिलावातून मिळालेली रक्कम कशी वापरली जाते?
लिलावातून मिळालेल्या पैशांचा वापर खालीलप्रमाणे केला जातो:
कर्जाची मूळ रक्कम वसूल केली जाते
त्यावरील व्याज वसूल केले जाते
दंड किंवा शुल्क वसूल केले जाते
सोने जास्त किमतीत विकले गेले तर काय?
कधी कधी लिलावात सोन्याला अपेक्षेपेक्षा जास्त किंमत मिळू शकते. अशा परिस्थितीत कर्जाची संपूर्ण रक्कम वसूल केल्यानंतर उरलेली अतिरिक्त रक्कम कर्जदाराला परत दिली जाते.
सोने कमी किमतीत विकले गेले तर?
जर लिलावात सोन्याची किंमत कमी मिळाली आणि कर्जाची संपूर्ण रक्कम वसूल झाली नाही, तर काही प्रकरणांमध्ये उर्वरित रक्कम कर्जदाराकडून वसूल केली जाऊ शकते.
बँक किती दिवसांनी सोन्याचा लिलाव करते?
सामान्यतः गोल्ड लोनची मुदत 6 महिने ते 1 वर्ष असते. जर या कालावधीत कर्जदाराने कर्जाची परतफेड केली नाही तर बँक पुढील काही महिन्यांत नोटीस पाठवते. सर्व प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर साधारणतः मुदत संपल्यानंतर काही महिन्यांनी सोन्याचा लिलाव होऊ शकतो.
गोल्ड लोन घेताना लक्षात ठेवण्यासारख्या गोष्टी
गोल्ड लोन घेताना काही गोष्टी लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे.
कर्जाची मुदत समजून घ्या
व्याजदर तपासा
वेळेवर हप्ता भरा
बँकेच्या अटी काळजीपूर्वक वाचा
यामुळे भविष्यातील अडचणी टाळता येतात.
आर्थिक नियोजन का महत्त्वाचे?
कर्ज घेताना आर्थिक नियोजन करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. जर योग्य नियोजन नसेल तर कर्जाची परतफेड करणे कठीण होऊ शकते. म्हणून कर्ज घेण्यापूर्वी आपली आर्थिक क्षमता लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
गोल्ड लोन हा पैशांची गरज भागवण्याचा एक सोपा मार्ग असला तरी त्याची परतफेड वेळेवर करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. कर्जाची परतफेड वेळेवर न केल्यास बँक लगेच सोन्याचा लिलाव करत नाही. त्याआधी स्मरणपत्र, नोटीस आणि इतर प्रक्रिया पूर्ण केल्या जातात.
मात्र शेवटी कर्जाची परतफेड झाली नाही तर बँकेला सोन्याचा लिलाव करून पैसे वसूल करण्याचा अधिकार असतो. म्हणून गोल्ड लोन घेताना जबाबदारीने निर्णय घेणे आणि वेळेवर कर्ज फेडणे हेच योग्य ठरते.
(डिस्क्लेमर: या लेखात दिलेली माहिती सामान्य माहितीवर आधारित आहे. कोणताही आर्थिक निर्णय घेण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.)
