Weather Update : शेतकऱ्यांवर भयंकर संकट! राज्यात उष्णतेची लाट; तापमान 40 अंशांच्या पुढे, हवामान विभागाचा इशारा

राज्यात उन्हाळ्याची चाहूल लागताच तापमानाचा पारा झपाट्याने वाढू लागला असून अनेक भागांत उष्णतेची तीव्रता जाणवू लागली आहे. मार्च महिन्याच्या सुरुवातीलाच अनेक शहरांमध्ये तापमान 40 अंश सेल्सिअसच्या पुढे गेले आहे. हवामान खात्याने मुंबईसह कोकण पट्ट्यात पुढील काही दिवस उष्णतेची लाट येण्याचा इशारा दिल्याने नागरिकांसह शेतकऱ्यांची चिंता वाढली आहे. वाढत्या तापमानामुळे शेती पिकांवर ताण येण्याची शक्यता असून शेतकऱ्यांनी पाण्याचे योग्य नियोजन करण्याचा सल्ला तज्ज्ञांकडून देण्यात येत आहे.

गेल्या काही दिवसांपासून राज्यात उन्हाची तीव्रता वाढत असल्याचे चित्र दिसत आहे. मुंबई, पुणे, नागपूर, सोलापूर, जळगाव, कोल्हापूर, बुलडाणा, अकोला अशा अनेक शहरांमध्ये तापमानात सातत्याने वाढ होत आहे. सकाळीच उकाड्याची जाणीव होऊ लागते, तर दुपारच्या वेळी उन्हाचे चटके सहन करणे कठीण होत आहे. विशेषतः विदर्भ आणि मराठवाड्यातील भागात उन्हाचा तडाखा अधिक तीव्र जाणवत आहे.

मुंबईत उष्णतेची लाट येण्याची शक्यता

हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार मुंबई आणि परिसरात पुढील काही दिवस उष्णतेची लाट येण्याची शक्यता आहे. पूर्वेकडून वाहणाऱ्या उष्ण वाऱ्यांमुळे तापमानात वाढ होत असल्याचे हवामान तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे. रविवारी मुंबईचे कमाल तापमान 35 अंश सेल्सिअस नोंदविण्यात आले होते. मात्र सोमवारी आणि त्यानंतरच्या दिवसांत तापमानात आणखी वाढ होण्याचा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे.

मुंबईमध्ये येत्या 11 मार्चपर्यंत उष्णतेची लाट कायम राहू शकते, असा अंदाज हवामान विभागाने वर्तवला आहे. त्यानंतर 12 आणि 13 मार्च रोजी तापमानात किंचित घट होण्याची शक्यता आहे. मात्र त्या काळातही उकाडा जाणवत राहील, असेही तज्ज्ञांनी स्पष्ट केले आहे.

मुंबईसोबतच रायगड, पालघर, ठाणे परिसरातही तापमानाचा पारा मोठ्या प्रमाणात वाढण्याची शक्यता आहे. विशेषतः कल्याण, डोंबिवली आणि मुरबाड परिसरात कमाल तापमान 40 ते 42 अंश सेल्सिअसपर्यंत पोहोचू शकते, असा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे. त्यामुळे नागरिकांनी उष्णतेपासून बचाव करण्यासाठी आवश्यक ती काळजी घ्यावी, असे आवाहन प्रशासनाकडून करण्यात आले आहे.

राज्यभरात वाढले तापमान

राज्यातील अनेक जिल्ह्यांमध्ये तापमान झपाट्याने वाढत असल्याचे दिसून येत आहे. विदर्भात नागपूर, अकोला, अमरावती, यवतमाळ या जिल्ह्यांमध्ये दुपारच्या वेळी उन्हाचे चटके बसू लागले आहेत. नागपूरमध्ये सध्या तापमान 39 अंश सेल्सिअसच्या उंबरठ्यावर पोहोचले आहे, तर अकोल्यात तापमान 40 अंशांच्या पुढे गेले आहे.

बुलडाणा जिल्ह्यातही तापमान 38 अंश सेल्सिअसपर्यंत पोहोचल्याने नागरिक हैराण झाले आहेत. रस्त्यांवर दुपारच्या वेळी वर्दळ कमी झाल्याचे चित्र दिसत आहे. अनेक ठिकाणी नागरिक थंड पेय, लिंबूपाणी किंवा उसाचा रस घेऊन उकाड्यापासून दिलासा मिळवण्याचा प्रयत्न करताना दिसत आहेत.

सोलापूरमध्ये तर तापमानाने 40 अंश सेल्सिअसचा टप्पा ओलांडला आहे. काल सोलापूरमध्ये यंदाच्या हंगामातील सर्वाधिक तापमानाची नोंद झाली. शहरातील कमाल तापमान 40.2 अंश सेल्सिअसपर्यंत पोहोचल्याची नोंद हवामान विभागाने केली आहे. त्यामुळे दुपारच्या वेळी रस्त्यांवर शुकशुकाट पाहायला मिळत आहे.

रायगड जिल्ह्यातील माणगाव येथे तापमानाचा पारा 41 अंशांच्या पुढे गेल्याचे नोंदविण्यात आले आहे. हा उकाडा मार्च महिन्याच्या सुरुवातीलाच जाणवत असल्याने आगामी एप्रिल आणि मे महिन्यांमध्ये उष्णतेची तीव्रता किती वाढेल याची चिंता व्यक्त केली जात आहे.

विदर्भात उन्हाचा तडाखा

विदर्भात उन्हाचा तडाखा सर्वाधिक जाणवत असल्याचे चित्र आहे. नागपूरसह संपूर्ण विदर्भात तापमान झपाट्याने वाढत आहे. सकाळपासूनच उकाडा जाणवतो आणि दुपारच्या वेळी तापमान 38 ते 40 अंशांच्या दरम्यान पोहोचते. अकोला, अमरावती आणि यवतमाळ या जिल्ह्यांमध्येही परिस्थिती अशीच आहे.

अकोल्यात तापमान 40 अंश सेल्सिअसच्या पुढे गेले असून नागरिकांना प्रचंड उकाड्याचा सामना करावा लागत आहे. दुपारच्या वेळी बाहेर पडणे अनेकांसाठी कठीण झाले आहे. कामानिमित्त बाहेर पडणाऱ्या नागरिकांना उन्हामुळे त्रास सहन करावा लागत आहे.

शेती पिकांवर परिणाम होण्याची भीती

वाढत्या तापमानामुळे शेती पिकांवरही परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. विशेषतः गहू, हरभरा, भाजीपाला आणि फळबागा यांसारख्या पिकांवर उष्णतेचा ताण पडू शकतो. त्यामुळे उत्पादनात घट होण्याची शक्यता आहे.

नाशिक जिल्ह्यातील निफाड तालुका हा थंडीचे माहेरघर म्हणून ओळखला जातो. हिवाळ्यात येथे तापमान 4.5 अंश सेल्सिअसपर्यंत खाली गेले होते. मात्र उन्हाळ्याच्या सुरुवातीलाच तापमानात लक्षणीय वाढ झाली आहे. कुंदेवाडी येथील गहू संशोधन केंद्राच्या हवामान विभागात 36.8 अंश सेल्सिअस कमाल तापमानाची नोंद करण्यात आली आहे.

वाढत्या तापमानामुळे गव्हाच्या पिकावर ताण येण्याची शक्यता आहे. गव्हाच्या दाण्यांची वाढ थांबण्याची शक्यता असल्याने उत्पादनावर परिणाम होऊ शकतो. त्याचप्रमाणे भाजीपाला आणि फळबागांवरही उष्णतेचा विपरीत परिणाम होऊ शकतो, असे तज्ज्ञांनी सांगितले आहे.

शेतकऱ्यांना तज्ज्ञांचा सल्ला

कुंदेवाडी येथील गहू संशोधन केंद्राचे वरिष्ठ संशोधन सहाय्यक डॉ. भरत मालुंजकर यांनी शेतकऱ्यांना काही महत्त्वाचे सल्ले दिले आहेत. वाढत्या तापमानामुळे पिकांवर ताण येऊ नये यासाठी योग्य व्यवस्थापन करणे गरजेचे आहे.

शेतकऱ्यांनी पाण्याचे योग्य नियोजन करावे. शक्यतो सकाळी लवकर किंवा संध्याकाळी उशिरा पिकांना पाणी द्यावे. त्यामुळे पाण्याचे बाष्पीभवन कमी होते आणि पिकांना अधिक फायदा होतो.

तसेच शेतात मल्चिंग किंवा अच्छादनाचा वापर करावा. यामुळे जमिनीतील ओलावा टिकून राहतो आणि पिकांना उष्णतेपासून संरक्षण मिळते. खतांचा वापरही योग्य प्रमाणात करणे आवश्यक आहे. अति खतांचा वापर टाळावा, अन्यथा पिकांवर ताण वाढू शकतो.

नागरिकांनी घ्यावयाची काळजी

वाढत्या तापमानामुळे नागरिकांनीही काळजी घेणे आवश्यक आहे. दुपारच्या वेळी शक्यतो घराबाहेर पडणे टाळावे. बाहेर पडताना डोक्यावर टोपी, रुमाल किंवा छत्रीचा वापर करावा.

पुरेशा प्रमाणात पाणी पिणे अत्यंत गरजेचे आहे. शरीरात पाण्याची कमतरता होऊ नये यासाठी दिवसभरात नियमित अंतराने पाणी प्यावे. तसेच थंड पेय, लिंबूपाणी, ताक किंवा नारळपाणी यांसारख्या पेयांचा आहारात समावेश करावा.

लहान मुले, वृद्ध नागरिक आणि आजारी व्यक्तींनी विशेष काळजी घेणे आवश्यक आहे. उष्माघाताचा धोका टाळण्यासाठी डॉक्टरांनी दिलेल्या सूचनांचे पालन करावे.

पुढील दिवसांत तापमान आणखी वाढण्याची शक्यता

हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार पुढील काही दिवस राज्यातील तापमानात आणखी वाढ होण्याची शक्यता आहे. मार्च महिन्याच्या सुरुवातीलाच तापमान 40 अंशांच्या आसपास पोहोचल्याने एप्रिल आणि मे महिन्यांत उष्णतेची तीव्रता अधिक वाढू शकते.

तज्ज्ञांच्या मते, हवामानातील बदल आणि जागतिक तापमानवाढ यामुळे उष्णतेच्या लाटा अधिक वारंवार आणि तीव्र होत आहेत. त्यामुळे भविष्यात अशा परिस्थितीला सामोरे जाण्यासाठी दीर्घकालीन उपाययोजना करणे आवश्यक आहे.

दरम्यान, नागरिकांनी तसेच शेतकऱ्यांनी हवामान विभागाच्या सूचना लक्षात घेऊन आवश्यक ती खबरदारी घ्यावी, असे आवाहन प्रशासनाकडून करण्यात आले आहे. वाढत्या उष्णतेमुळे मानवी आरोग्याबरोबरच शेती क्षेत्रावरही परिणाम होण्याची शक्यता असल्याने पुढील काही दिवस अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहेत.

read also:https://ajinkyabharat.com/international-star-ricky-martinucci-entry-in-t20-world-cup-final/