मोठ्या शहरांमध्ये नोकरी किंवा व्यवसायासाठी स्थायिक होणाऱ्या अनेकांना भाड्याने घर घेणे अपरिहार्य असते. मात्र, दर महिन्याला 50,000 रुपयांपेक्षा जास्त घरभाडे देणाऱ्या भाडेकरूंनी आयकर विभागाचा एक महत्त्वाचा नियम लक्षात ठेवणे अत्यंत गरजेचे आहे. कारण या नियमाकडे दुर्लक्ष केल्यास केवळ आयकर विभागाची नोटीसच नाही तर लाखोंचा दंडही भरावा लागू शकतो.अलीकडेच आयकर विभागाने नवीन आयकर नियम 2026 चा मसुदा प्रसिद्ध केला असून त्यामध्ये घरभाडे भत्ता (HRA) आणि घरभाड्याशी संबंधित काही महत्त्वाचे बदल सुचवण्यात आले आहेत. त्यामुळे भाडेकरूंनी भाडे देताना काही गोष्टींची काळजी घेणे अत्यावश्यक झाले आहे.
50 हजारांपेक्षा जास्त भाड्यावर TDS कापणे बंधनकारक
आयकर कायदा 1961 मधील कलम 194-IB नुसार जर एखादी व्यक्ती किंवा हिंदू अविभाजित कुटुंब (HUF) दर महिन्याला 50,000 रुपयांपेक्षा जास्त घरभाडे देत असेल, तर त्या भाडेकरूवर टीडीएस (Tax Deducted at Source) कापण्याची जबाबदारी असते.याचा अर्थ असा की, भाडेकरूंनी घरमालकाला पूर्ण रक्कम देण्याआधी निर्धारित दराने TDS कापणे आवश्यक आहे आणि ती रक्कम सरकारच्या खात्यात जमा करावी लागते. हा नियम पाळला नाही तर भाडेकरूला मोठ्या आर्थिक अडचणींना सामोरे जावे लागू शकते.
सरकारने दिला काहीसा दिलासा
2024 च्या केंद्रीय अर्थसंकल्पात सरकारने टीडीएस दरामध्ये बदल करून भाडेकरूंना काहीसा दिलासा दिला. 1 ऑक्टोबर 2024 पासून कलम 194-IB अंतर्गत टीडीएस दर 5 टक्क्यांवरून 2 टक्क्यांपर्यंत कमी करण्यात आला आहे.मात्र, हा फायदा मिळण्यासाठी घरमालकाकडे वैध पॅन कार्ड असणे आवश्यक आहे. घरमालकाने पॅन कार्ड तपशील देण्यास नकार दिल्यास किंवा त्यांच्याकडे पॅन कार्ड नसल्यास टीडीएस दर थेट 20 टक्क्यांपर्यंत लागू होऊ शकतो. त्यामुळे भाडेकरूंनी घरमालकाकडून पॅन तपशील घेणे अत्यंत आवश्यक ठरते.
Related News
Income Tax Rules 2026 : 1 एप्रिलपासून ‘कर’विषयक मोठे बदल! PAN, HRA, कॅश डिपॉझिट ते क्रिप्टो… जाणून घ्या तुमच्यावर काय परिणाम होणार
बँक लॉकरमधील सोने किती सुरक्षित? RBIचे 5 धक्कादायक नियम जाणून घ्या
Laborer Gets 7 Cr Tax Notice : धक्कादायक सत्य! गरीब मजुराला 7 कोटींची आयकर नोटीस – व्यवस्थेचा थरारक गैरकारभार उघड
2026 EPFO ची गुडन्यूज! आता UPI द्वारे झटपट PF काढता येणार
5 जानेवारी 2026 : शेअर बाजारातील घसरण – Sensex आणि Nifty मध्ये जोरदार घसरण, ट्रम्प कनेक्शन
8 प्रकारच्या Income Tax Notice : घाबरू नका, जाणून घ्या प्रत्येक नोटीसचा अर्थ!
Amrit Varsha FD पासून IOB पर्यंत – 444 दिवसांच्या एफडीवर कोणती बँक सर्वात फायदेशीर?
Donald Trump सोने चांदी भाव : ट्रम्पच्या एका विधानामुळे चांदीचा भाव धडाम् , बाजारात खळबळ चांदीचा भाव 17 हजार रुपयांनी खाली
टीडीएस कापला नाही तर काय होईल?
या नियमाकडे दुर्लक्ष केल्यास आयकर विभागाकडून कठोर कारवाई होऊ शकते. भाडेकरूंनी टीडीएस कापला नाही तर त्या रकमेवर दर महिन्याला 1 टक्के व्याज आकारले जाऊ शकते.जर टीडीएस कापला पण तो सरकारच्या खात्यात वेळेवर जमा केला नाही तर 1.5 टक्के दराने व्याज आकारले जाते. त्यामुळे टीडीएस कापणे आणि तो वेळेवर जमा करणे दोन्ही गोष्टी तितक्याच महत्त्वाच्या आहेत.
रिटर्न उशिरा भरल्यास दंड
फक्त टीडीएस कापून थांबणे पुरेसे नाही. त्याचा रिटर्न वेळेवर भरला गेला नाही तरही दंड आकारला जाऊ शकतो. आयकर कायद्याच्या कलम 271H अंतर्गत दररोज 200 रुपयांचा विलंब शुल्क आकारला जाऊ शकतो.याशिवाय गंभीर प्रकरणांमध्ये 1 लाख रुपयांपर्यंत दंडही आकारला जाऊ शकतो. शिवाय आयकर विभाग भाडेकरूला ‘कर आकारणीत डिफॉल्टर’ घोषित करून न भरलेला संपूर्ण कर त्याच्याकडून वसूल करू शकतो.
टीडीएस कधी आणि कसा जमा करायचा?
भाड्यातून कापलेला टीडीएस संबंधित महिन्याच्या अखेरीपासून 30 दिवसांच्या आत सरकारच्या खात्यात जमा करणे आवश्यक आहे. उदाहरणार्थ, जर मार्च 2026 मध्ये टीडीएस कापला असेल तर तो 30 एप्रिल 2026 पर्यंत जमा करणे बंधनकारक आहे.सध्या ही प्रक्रिया ऑनलाइन पद्धतीने आयकर विभागाच्या पोर्टलवरून सहज पूर्ण करता येते. भाडेकरूंनी फॉर्म 26QC भरून टीडीएस जमा करावा लागतो आणि त्यानंतर घरमालकाला फॉर्म 16C देणे आवश्यक असते.
भाडेकरूंनी लक्षात ठेवाव्यात या महत्त्वाच्या गोष्टी
भाडे 50,000 रुपयांपेक्षा जास्त असल्यास टीडीएस कापणे बंधनकारक आहे. घरमालकाचे पॅन कार्ड तपशील घेणे अत्यंत आवश्यक आहे. टीडीएस कापल्यानंतर तो वेळेवर सरकारकडे जमा करणे गरजेचे आहे. तसेच टीडीएस रिटर्न वेळेवर भरणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.माहितीच्या अभावी अनेक भाडेकरू हे नियम पाळत नाहीत आणि नंतर मोठ्या आर्थिक अडचणीत सापडतात. त्यामुळे जर तुम्ही दर महिन्याला 50 हजारांपेक्षा जास्त घरभाडे देत असाल तर हा आयकर नियम नक्की पाळा.
