ATM चा पिन सेट करताना अशी खबरदारी बाळगा… ‘या’ अंकांमुळे हॅक होण्याची भीती; तज्ज्ञांकडून मोठा इशारा
डिजिटल व्यवहार वाढत असताना ATM कार्डचा वापरही मोठ्या प्रमाणात होत आहे. मात्र, ATM पिन सेट करताना अनेक जण सहज लक्षात राहतील असे 1234, 0000, 1111 किंवा जन्मतारीखसारखे क्रमांक वापरतात, हीच मोठी चूक ठरू शकते. सायबर तज्ज्ञांच्या मते, अशा साध्या पिनचा अंदाज हॅकर्स काही सेकंदात लावू शकतात. त्यामुळे तुमच्या खात्यातील पैसे धोक्यात येऊ शकतात.
ATM पिन निवडताना मोबाईल नंबरचे शेवटचे अंक, वाहन क्रमांक किंवा आधार क्रमांकातील अंक वापरणे टाळावे. शक्यतो अवघड आणि इतरांना सहज अंदाज न लावता येईल असा पिन निवडावा. तसेच प्रत्येक कार्डसाठी वेगळा पिन ठेवणे आणि ठराविक काळानंतर तो बदलणेही गरजेचे आहे. अनोळखी फोन कॉल किंवा मेसेजद्वारे पिनची माहिती देणे टाळावे. अशा छोट्या पण महत्त्वाच्या खबरदारीमुळे तुमचे बँक खाते आणि मेहनतीने कमावलेले पैसे सुरक्षित राहू शकतात.
मात्र ज्या प्रमाणात सुविधा वाढल्या आहेत, त्याच प्रमाणात सायबर गुन्ह्यांचाही धोका वाढत आहे. डिजिटल व्यवहार करताना सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे तुमचा चार अंकी ATM पिन. हा पिन तुमच्या संपूर्ण बँक खात्याची किल्ली मानला जातो. जर हा पिन चुकीच्या व्यक्तीच्या हातात गेला तर काही मिनिटांत तुमच्या खात्यातील पैसे गायब होऊ शकतात.
सायबर सुरक्षा तज्ज्ञांच्या मते, अनेक लोक पिन सेट करताना मोठी चूक करतात. लक्षात ठेवणे सोपे जावे म्हणून ते काही विशिष्ट अंक निवडतात. पण हेच अंक हॅकर्स सर्वात आधी तपासतात. त्यामुळे एटीएम पिन निवडताना विशेष काळजी घेणे अत्यंत आवश्यक आहे.
सामान्य पिन नंबर हा सर्वात मोठा धोका
अनेक लोक ATM पिन सेट करताना सोपे आणि लक्षात राहणारे अंक निवडतात. उदाहरणार्थ 1234, 4321, 1111 किंवा 0000 असे पिन खूप जास्त प्रमाणात वापरले जातात. पण सायबर गुन्हेगारांना याची पूर्ण कल्पना असते.
सायबर सुरक्षा अभ्यासानुसार जगभरातील लाखो लोकांच्या पिन डेटाचे विश्लेषण करण्यात आले. त्यामध्ये सर्वाधिक वापरले जाणारे पिन नंबर खालीलप्रमाणे असल्याचे दिसून आले:
1234
1111
0000
1212
7777
1004
2000
हे अंक इतके सामान्य आहेत की हॅकर्स काही सेकंदात त्यांचा अंदाज लावू शकतात. त्यामुळे असे पिन वापरणे अत्यंत धोकादायक ठरू शकते.
जन्मतारीख पिन म्हणून ठेवणेही धोकादायक
अनेक लोक आपली जन्मतारीख, लग्नाचा दिवस किंवा कुटुंबातील खास तारखा पिन म्हणून ठेवतात. उदाहरणार्थ 1508, 2207 किंवा 0101 असे पिन वापरणारे लोक मोठ्या प्रमाणात आढळतात.
पण ही माहिती सोशल मीडियावर किंवा इतर कागदपत्रांवर सहज उपलब्ध असते. हॅकर्स एखाद्याचे फेसबुक, इंस्टाग्राम किंवा इतर ऑनलाइन प्रोफाइल पाहून त्याची जन्मतारीख शोधू शकतात. त्यानंतर पिनचा अंदाज लावणे त्यांच्यासाठी फार कठीण राहत नाही.
मोबाईल नंबर किंवा वाहन क्रमांक वापरण्याची चूक
काही लोक ATM पिन म्हणून मोबाईल नंबरचे शेवटचे चार अंक किंवा वाहन क्रमांकाचे अंक वापरतात. उदाहरणार्थ मोबाईल नंबर 9876543210 असल्यास पिन 3210 ठेवणे ही अनेकांची सवय असते.
मात्र ही माहिती देखील सार्वजनिक असते. कोणालाही तुमचा मोबाईल नंबर किंवा वाहन क्रमांक मिळू शकतो. त्यामुळे अशा पद्धतीचा पिन ठेवणे अत्यंत धोकादायक मानले जाते.
सलग अंक असलेले पिन टाळा
तज्ज्ञांच्या मते सलग अंक असलेले पिन सर्वात कमकुवत असतात. उदाहरणार्थ:
1234
2345
3456
4567
5678
अशा पिनचा अंदाज लावणे अगदी सोपे असते. त्यामुळे हे अंक कधीही वापरू नयेत.
समान अंक असलेले पिनही धोकादायक
1111, 2222, 3333, 4444, 5555 असे समान अंक असलेले पिन देखील अत्यंत असुरक्षित असतात. कारण असे पिन हॅकर्स सर्वप्रथम तपासतात. अनेक वेळा एटीएम कार्ड चोरी झाल्यास चोर सर्वप्रथम हे पिन वापरून पाहतात. त्यामुळे अशा प्रकारचे पिन टाळणे अत्यंत आवश्यक आहे.
सुरक्षित पिन कसा असावा?
सायबर सुरक्षा तज्ज्ञांच्या मते एटीएम पिन निवडताना काही महत्त्वाच्या गोष्टी लक्षात ठेवणे गरजेचे आहे.
1. अंदाज लावणे कठीण असलेले अंक निवडा
पिनमध्ये असे अंक असावेत की कोणालाही त्यांचा अंदाज लावणे कठीण जाईल. उदाहरणार्थ 4892 किंवा 3927 यांसारखे पिन तुलनेने सुरक्षित मानले जातात.
2. वैयक्तिक माहिती टाळा
जन्मतारीख, मोबाईल नंबर, वाहन क्रमांक किंवा आधार क्रमांक यासारखी माहिती पिन म्हणून वापरू नये.
3. प्रत्येक कार्डसाठी वेगळा पिन ठेवा
जर तुमच्याकडे दोन किंवा तीन एटीएम कार्ड असतील तर प्रत्येकासाठी वेगळा पिन ठेवणे आवश्यक आहे.
4. पिन नियमित बदलत राहा
तज्ज्ञांच्या मते दर सहा ते बारा महिन्यांनी पिन बदलणे सुरक्षिततेच्या दृष्टीने चांगले असते.
फसवणूक कॉलपासून सावध राहा
आजकाल सायबर गुन्हेगार लोकांना फसवण्यासाठी फेक कॉल करतात. ते स्वतःला बँक कर्मचारी किंवा अधिकारी म्हणून ओळख करून देतात आणि तुमचा पिन किंवा ओटीपी विचारतात.
लक्षात ठेवा, कोणतीही बँक तुमचा एटीएम पिन किंवा ओटीपी फोनवर कधीही विचारत नाही. त्यामुळे अशा कॉलवर विश्वास ठेवू नये.
एटीएम वापरताना घ्यावयाची काळजी
एटीएम मशीन वापरताना देखील काही गोष्टी लक्षात ठेवणे गरजेचे आहे.
पिन टाकताना कीपॅड हाताने झाकावा
एटीएम मशीनवर संशयास्पद उपकरण दिसल्यास वापर टाळावा
अज्ञात व्यक्तीची मदत घेऊ नये
व्यवहार पूर्ण झाल्यावर रसीद सुरक्षित ठेवावी
या छोट्या सवयींमुळे मोठ्या फसवणुकीपासून बचाव होऊ शकतो.
पिन लिहून ठेवण्याची सवय धोकादायक
काही लोक आपला एटीएम पिन कार्डच्या मागे किंवा मोबाईलमध्ये लिहून ठेवतात. ही सवय अत्यंत धोकादायक आहे. जर कार्ड चोरी झाले तर चोराला पिन सहज मिळू शकतो.
त्यामुळे पिन कधीही लिहून ठेवू नये आणि तो कोणालाही सांगू नये.
डिजिटल व्यवहार करताना सतर्कता आवश्यक
आजच्या काळात डिजिटल व्यवहार टाळणे जवळपास अशक्य आहे. पण सुरक्षिततेची काळजी घेतल्यास आर्थिक नुकसान टाळता येऊ शकते.
ATM पिन, ओटीपी आणि बँकिंग माहिती ही पूर्णपणे गोपनीय ठेवणे आवश्यक आहे. याशिवाय बँकेकडून येणारे संदेश आणि व्यवहाराची माहिती नियमित तपासणेही महत्त्वाचे आहे.
तज्ज्ञांचा महत्त्वाचा सल्ला
सायबर सुरक्षा तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, ATM पिन हा तुमच्या बँक खात्याचा सर्वात महत्त्वाचा सुरक्षा स्तर आहे. त्यामुळे पिन निवडताना साधेपणा टाळून गोपनीय आणि मजबूत अंक निवडणे गरजेचे आहे.
डिजिटल जगात सुरक्षित राहण्यासाठी जागरूकता हीच सर्वात मोठी सुरक्षा आहे. थोडीशी काळजी घेतली तर मोठ्या आर्थिक नुकसानापासून स्वतःला वाचवता येऊ शकते.
