२० हजाराचं ड्रोन, ४० लाखांचं मिसाइल! इराण-यूएस संघर्षात आर्थिक युद्धाचे नवे अंग
इराण आणि अमेरिकेसह आखाती देशांमध्ये सुरू असलेला संघर्ष आता फक्त लष्करी नव्हे, तर आर्थिक आणि रणनीतिक पातळीवरही वळला आहे. मार्च २०२६ मध्ये पाचव्या दिवशी प्रवेशलेल्या या युद्धात, स्वस्त ड्रोन हल्ल्यांमुळे महागड्या इंटरसेप्टर मिसाइल्सचा साठा धोक्यात आला आहे. तज्ज्ञांच्या मते, हा युद्धाचा ‘War of Attrition’ म्हणजे थकवा निर्माण करून शत्रूला जास्त काळ संघर्षात गुंतवण्याचा प्रयत्न आहे.
इराणच्या स्वस्त ड्रोन हल्ल्यांची रणनीती
इराणने शत्रूला थकवण्यासाठी शहेद-१३६ (Shahed-136) आत्मघाती ड्रोन चा मोठ्या प्रमाणात वापर केला आहे. या ड्रोनची एकूण किंमत सुमारे २०,००० डॉलर्स (१६-१८ लाख रुपये) असून, ते अमेरिकन आणि आखाती देशांतील लष्करी ठिकाणी हल्ले करत आहेत. या हल्ल्यांमुळे अमेरिकेला पॅट्रियट एअर डिफेन्स इंटरसेप्टर मिसाइल्स वापराव्या लागतात, ज्याची एकूण किंमत ४० लाख डॉलर्स (सुमारे ३३ कोटी रुपये) आहे.
तज्ज्ञ म्हणतात की, इराणची ही रणनीती स्वस्त ड्रोन वापरून महागड्या शस्त्रसाठ्याचा वेगाने खर्च करून शत्रूला आर्थिक दृष्ट्या ठणकावणे आहे. सततच्या हल्ल्यांमुळे अमेरिकन आणि आखाती देशांचा साठा कमी होत आहे, आणि युद्धाचा दबाव वाढतो आहे.
Related News
रश्मिका मंदाना आणि विजय देवरकोंडा: हैदराबादमध्ये भव्य रिसेप्शन, नवविवाहितांचे ‘नमस्ते’ स्वागत
कल्याणमध्ये फिल्मी स्टाईल लूट! ‘आम्ही पोलीस आहोत’ म्हणत 5 लाखांची बॅग पळवली
मध्य पूर्वेतील तणाव वाढला, भारतासमोर इंधन संकटाची शक्यता
Bigg Boss Marathi 6 आठवडा 8: राखी सावंत नवी कॅप्टन?
श्रुतिका अर्जुन परत येणार? “The 50” महालात येणार नवीन प्लॉट ट्विस्ट
फ्रान्सने भूमध्य सागरात तैनात केली अणुउर्जा विमानवाहू युद्धनौका “चार्ल्स डी गॉल”
राज्यसभा निवडणुकीसाठी महाविकास आघाडीचा उमेदवार ठरला; शरद पवार यांची नावाची घोषणा
सांगवी पाटणमध्ये 250 चांदीच्या नाण्यांचा धुमाकूळ
कल्याण-डोंबिवलीत ऑनलाईन ट्रेडिंग स्कॅम; 50-60 विद्यार्थी फसवले
मध्य पूर्वेतील तणावावर भारतासाठी दिलासा, ट्रम्प यांनी केली मोठी घोषणा
आज 10 ग्रॅम सोन्याचा भाव घसरला, सर्वसामान्यांसाठी आनंदाची बातमी!
नितीश कुमार राजीनामा देऊ शकतात; मुलगा निशांत उपमुख्यमंत्री?
महागडे इंटरसेप्टर vs स्वस्त ड्रोन – आर्थिक ताळमेळ
अमेरिका आणि त्यांच्या मित्र राष्ट्रांनी पॅट्रियट एअर डिफेन्स आणि THAAD प्रणाली वापरून इराणच्या ड्रोन आणि मिसाइल्सचा ९०% पेक्षा जास्त यशस्वीरित्या रोखला आहे. मात्र, या रोखण्याच्या यंत्रणेला मोठी आर्थिक किंमत मोजावी लागते.
उदाहरणार्थ, एका शहेद-१३६ ड्रोनला थांबवण्यासाठी अमेरिकेला ४० लाख डॉलर्स खर्च करावे लागतात. याचा अर्थ असा की, स्वस्त ड्रोन वापरून इराण आर्थिक दृष्ट्या शत्रूवर ताण निर्माण करत आहे. हा आर्थिक असमतोल युद्धाच्या पुढील टप्प्यात निर्णायक ठरू शकतो.
शस्त्रसाठ्याची सद्यस्थिती
इराणकडे:
इस्रायलच्या अंदाजानुसार युद्ध सुरू होण्यापूर्वी इराणकडे सुमारे २,५०० बॅलिस्टिक मिसाइल्स होत्या. आतापर्यंत इराणने १,२०० हून अधिक मिसाइल्स आणि ड्रोन हल्ले केले आहेत. इस्रायलने १५०-३०० मिसाइल लाँचर्स उद्ध्वस्त केल्याचा दावा केला आहे. तरीही, इराणचे उत्पादन चालू असल्यामुळे त्यांचा साठा अद्याप मोठ्या प्रमाणात शिल्लक आहे.
अमेरिका आणि मित्र राष्ट्रांकडे:
अमेरिकेने दीर्घकाळ युद्धासाठी पुरेसा साठा आधीच पाठवला नव्हता. पॅट्रियट आणि THAAD इंटरसेप्टर्सचा साठा वेगाने कमी होत आहे. कतारसारख्या देशांमध्ये फक्त ४-५ दिवसांचा साठा शिल्लक असल्याचे विश्लेषक सांगतात. युद्ध ४-५ आठवडे चालले तर अमेरिकेला नवीन पुरवठा करावा लागेल.
रणनीतिक परिस्थिती आणि भवितव्य
इराणच्या हल्ल्यांमुळे युद्धाचा स्वरूप आता फक्त लष्करी नव्हे तर आर्थिक आणि रणनीतिक दबावावर आधारित झाला आहे. अमेरिकेला दुहेरी संकटात ठेवण्यात आले आहे:
ड्रोन हल्ले रोखायचे, तर महागडे इंटरसेप्टर मिसाइल्स खर्च होतील.
रोखले नाही, तर हल्ल्यांमुळे नुकसान वाढेल.
इराणने अद्याप आपली सर्वात घातक बॅलिस्टिक मिसाइल्स जसे की खोर्रमशहर राखून ठेवली आहेत, जी युद्धाच्या शेवटच्या टप्प्यात वापरली जाऊ शकतात.
जागतिक अर्थव्यवस्थेवर परिणाम
इराण-यूएस संघर्षाने जागतिक बाजारपेठांवरही परिणाम घडवला आहे. तेल आणि ऊर्जा दर वाढले आहेत, आणि या भागात सुरक्षिततेसाठी अतिरिक्त संरक्षणात्मक खर्चामुळे अमेरिका आणि आखाती देशांच्या अर्थव्यवस्थेवर ताण पडत आहे.
तज्ज्ञांचे मत आहे की, पुढील काही दिवसांत कोणाचा शस्त्रसाठा किती टिकतो, यावर युद्धाचे भवितव्य अवलंबून राहणार आहे. युद्ध केवळ लष्करी यश किंवा पराभवावर नाही, तर साठा व्यवस्थापन, आर्थिक क्षमता आणि रणनीतिक निर्णयावर आधारित आहे.
इराणचे स्वस्त ड्रोन वापरण्याचे धोरण अमेरिकेसह आखाती देशांसाठी गंभीर आव्हान ठरले आहे. हा संघर्ष फक्त मारक शक्तीवर नाही तर शस्त्रसाठा टिकवण्याच्या क्षमतेवर आणि आर्थिक ताणावर आधारित आहे. पुढील काही आठवड्यांमध्ये हे युद्ध दीर्घकाळ चालणारे, धोरणात्मक आणि आर्थिक युद्ध म्हणून इतिहासात नोंदले जाऊ शकते.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/trump-announces-big-solace-for-india-amid-tensions-in-middle-east/
