सकाळी उठल्यावर चक्कर येते? दुर्लक्ष करू नका – ही असू शकतात गंभीर आजाराची लक्षणे

सकाळी डोके गरगरण्याची समस्या का होते?

सकाळी झोपेतून उठल्यानंतर अचानक चक्कर येणे ही समस्या अनेक लोकांमध्ये दिसून येते. काही लोक याला थकवा किंवा कमी झोपेचा परिणाम समजून दुर्लक्ष करतात, मात्र वारंवार अशी समस्या होत असेल तर ते शरीरातील एखाद्या आरोग्य समस्येचे संकेत असू शकतात.

डॉक्टरांच्या मते, झोपलेल्या अवस्थेतून अचानक उभे राहिल्यानंतर रक्तदाबात बदल होतो. त्यामुळे मेंदूपर्यंत जाणारा रक्तपुरवठा काही सेकंदांसाठी कमी होऊ शकतो. या स्थितीला Orthostatic Hypotension असे म्हणतात. ही समस्या विशेषतः वृद्ध व्यक्ती, कमी पाणी पिणारे लोक किंवा काही विशिष्ट औषधे घेणाऱ्यांमध्ये जास्त प्रमाणात दिसून येते.

चक्कर येण्याची प्रमुख कारणे

1. शरीरातील पाण्याची कमतरता (डिहायड्रेशन)

रात्री झोपताना शरीरात पाण्याचे प्रमाण कमी होते. जर दिवसभर पुरेसे पाणी प्यायले नसेल तर रक्तदाब कमी होऊन चक्कर येण्याची शक्यता वाढते. मद्यपान किंवा जास्त कॅफीनचे सेवन केल्यास ही समस्या अधिक गंभीर होऊ शकते. शरीरातील द्रव संतुलन राखणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. त्यामुळे डॉक्टर दररोज पुरेसे पाणी पिण्याचा सल्ला देतात.

2. कमी रक्तशर्करा (हायपोग्लायसेमिया)

सकाळी उपाशीपोटी राहिल्यास काही लोकांचा रक्तातील साखरेचा स्तर कमी होऊ शकतो. विशेषतः मधुमेह असलेल्या रुग्णांमध्ये ही समस्या जास्त दिसते. Hypoglycemia झाल्यास चक्कर येणे, कमजोरी, घाम येणे आणि भीती वाटणे अशी लक्षणे दिसू शकतात.

3. औषधांचे दुष्परिणाम

काही औषधांमुळे रक्तदाब नियंत्रणात बदल होऊ शकतो. विशेषतः खालील आजारांवरील औषधे चक्कर येण्यास कारणीभूत ठरू शकतात –

• उच्च रक्तदाबाची औषधे

• मानसिक तणाव किंवा नैराश्यावरील औषधे

• हृदयविकारावरील औषधे

• झोपेच्या गोळ्या

औषध घेतल्यानंतर चक्कर वाढत असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.

4. झोपेचा श्वसन विकार (Sleep Apnea)

रात्री झोपताना श्वास घेण्यास त्रास होत असल्यास शरीरातील ऑक्सिजन पातळी कमी होऊ शकते. Sleep Apnea ही समस्या असल्यास सकाळी उठल्यावर डोके जड वाटणे किंवा चक्कर येणे अशी लक्षणे दिसू शकतात.

5. कानाशी संबंधित समस्या

मानवी शरीराचा संतुलन नियंत्रण केंद्र कानाच्या आतील भागात असतो. कानाच्या आतील भागात संसर्ग, सूज किंवा क्रिस्टल्सचे विस्थापन झाल्यास चक्कर येऊ शकतात. Vertigo ही समस्या याच प्रकारात मोडते. या स्थितीत भोवळ येणे, चालताना तोल जाणे आणि मळमळ होणे अशी लक्षणे दिसू शकतात.

6. रक्ताची कमतरता (अॅनिमिया)

शरीरात लोहाची कमतरता असल्यास मेंदूपर्यंत ऑक्सिजन पुरवठा कमी होतो. त्यामुळे कमजोरी, थकवा आणि चक्कर येऊ शकतात. Anemia ही समस्या महिलांमध्ये आणि शाकाहारी लोकांमध्ये जास्त दिसून येते.

7. मायग्रेन समस्या

काही लोकांमध्ये डोकेदुखीसोबत चक्कर येण्याची समस्या असते. Migraine मध्ये धडधडणारी डोकेदुखी, प्रकाशाचा त्रास आणि मळमळ अशी लक्षणे दिसू शकतात.

सकाळी चक्कर येऊ नये यासाठी काय करावे?

• झोपेतून अचानक उठू नका

• उठल्यावर काही मिनिटे बसून राहा

• दररोज पुरेसे पाणी प्या

• सकाळी उठल्यावर एक ग्लास कोमट पाणी प्या

• रात्री जास्त कॅफीन आणि मद्य टाळा

• नियमित आणि वेळेवर नाश्ता करा

• तणाव कमी ठेवण्यासाठी योग आणि ध्यान करा

शरीरातील रक्तदाब स्थिर ठेवणे महत्त्वाचे आहे.

डॉक्टरांचा सल्ला कधी घ्यावा?

खालील लक्षणे दिसल्यास त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा –

• वारंवार चक्कर येणे

• बेशुद्ध पडण्यासारखे वाटणे

• डोळ्यांसमोर अंधार येणे

• बोलताना अडचण येणे

• चालताना तोल जाणे

World Health Organization च्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार अशा लक्षणांकडे दुर्लक्ष करू नये.

जीवनशैली बदलण्याचे महत्त्व

संतुलित आहार, पुरेशी झोप आणि नियमित व्यायाम यामुळे शरीर निरोगी राहते. दैनंदिन दिनचर्या योग्य ठेवली तर अनेक आरोग्य समस्या टाळता येतात.

सकाळी उठल्यावर चक्कर येणे ही सामान्य समस्या वाटली तरी ती कधी कधी गंभीर आजाराचे लक्षण असू शकते. त्यामुळे वारंवार चक्कर येत असल्यास वैद्यकीय तपासणी करणे आवश्यक आहे. योग्य आहार, पुरेसे पाणी आणि नियमित जीवनशैली यामुळे ही समस्या नियंत्रित करता येते.

read also:https://ajinkyabharat.com/naveen-tiago-ev-yotoy-hottie-pink-luke-cum-1-big-change/