घर खरेदी करताना ‘या’ चुका टाळा; अन्यथा आयुष्यभर पश्चाताप होऊ शकतो तज्ज्ञांचा सल्ला
स्वतःचे घर असावे हे प्रत्येकाचे स्वप्न असते. मात्र घर किंवा फ्लॅट खरेदी करताना घेतलेला चुकीचा निर्णय आयुष्यभर आर्थिक अडचण निर्माण करू शकतो. अनेकदा लोक भावनिक निर्णय घेऊन मालमत्ता खरेदी करतात आणि नंतर कायदेशीर तसेच आर्थिक समस्यांना सामोरे जावे लागते. त्यामुळे घर खरेदी करण्यापूर्वी योग्य माहिती आणि कागदपत्रांची पडताळणी करणे अत्यंत आवश्यक आहे, असे रिअल इस्टेट तज्ज्ञांचे मत आहे.
भारतातील रिअल इस्टेट क्षेत्रात सुरक्षित व्यवहारासाठी अनेक नियम लागू करण्यात आले आहेत. Real Estate Regulatory Authority (RERA) ही संस्था प्रकल्पांची नोंदणी आणि ग्राहकांच्या हक्कांचे संरक्षण करण्यासाठी कार्य करते. त्यामुळे नवीन घर खरेदी करण्यापूर्वी संबंधित प्रकल्प RERA नोंदणीकृत आहे की नाही हे तपासणे आवश्यक ठरते.
मालकी हक्क आणि कागदपत्रांची तपासणी करा
घर खरेदी करण्यापूर्वी सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे मालमत्तेचा खरा मालक कोण आहे हे तपासणे. विक्री करणाऱ्या व्यक्तीकडे मालमत्ता विकण्याचा कायदेशीर अधिकार आहे की नाही याची खात्री करणे आवश्यक आहे. अनेकदा मालमत्ता विवादात अडकलेली असते किंवा त्यावर कर्ज असते.
यासाठी तहसील कार्यालय किंवा नोंदणी कार्यालयाकडून ‘भार प्रमाणपत्र’ म्हणजेच Encumbrance Certificate मिळवणे गरजेचे आहे. या प्रमाणपत्रावरून मालमत्तेवर कोणतेही जुने कर्ज, बँक कर्ज किंवा कायदेशीर अडचण आहे का हे समजते. जर मालमत्ता न्यायालयीन वादात अडकलेली असेल तर ती खरेदी करणे टाळावे.
OC आणि CC प्रमाणपत्र अत्यावश्यक
नवीन फ्लॅट किंवा बांधकाम सुरू असलेल्या प्रकल्पात घर खरेदी करताना काही महत्त्वाची कागदपत्रे पाहणे आवश्यक आहे. त्यामध्ये ऑक्यूपन्सी सर्टिफिकेट (OC) आणि कंप्लीशन सर्टिफिकेट (CC) यांचा समावेश होतो.
Occupancy Certificate (OC) नसल्यास त्या घरात राहणे कायदेशीरदृष्ट्या अडचणीचे ठरू शकते. तसेच बांधकाम प्रकल्पाची रचना सरकारी मान्यतेने मंजूर आहे का हे तपासणे आवश्यक आहे.
प्रकल्पाची नोंदणी आणि बांधकाम गुणवत्ता
घर खरेदी करताना प्रकल्प Real Estate Regulatory Authority (RERA) अंतर्गत नोंदणीकृत आहे का हे पाहणे महत्त्वाचे आहे. बिल्डरकडून प्रकल्प पूर्ण होण्याची संभाव्य तारीख आणि बांधकाम साहित्याची गुणवत्ता याची माहिती घ्यावी.
बांधकामाधीन इमारतीमध्ये वापरले जाणारे सिमेंट, लोखंड आणि इतर साहित्य प्रमाणित दर्जाचे आहे का याची खात्री करणे आवश्यक आहे. यासाठी तज्ज्ञ अभियंत्याची मदत घेणे फायदेशीर ठरते.
परिसराची निवड अत्यंत महत्त्वाची
घर खरेदी करताना केवळ घर पाहून निर्णय घेऊ नये. घराच्या आजूबाजूचा परिसर देखील महत्त्वाचा असतो. कार्यालय, शाळा, रुग्णालय, बाजारपेठ आणि सार्वजनिक वाहतूक सुविधा जवळ आहेत का हे तपासावे.
भविष्यात त्या भागात विकास होण्याची शक्यता आहे का हे पाहणे आवश्यक आहे. मालमत्तेचे मूल्य स्थानावर अवलंबून असते. त्यामुळे सरकारी सर्कल रेटनुसार किंमत ठरवणे फायदेशीर ठरते.
लपलेले खर्च लक्षात घ्या
बहुतेक लोक घराच्या सांगितलेल्या किमतीवरच लक्ष केंद्रित करतात. परंतु प्रत्यक्ष खर्च त्यापेक्षा जास्त असू शकतो. घराच्या किंमतीशिवाय मुद्रांक शुल्क, नोंदणी शुल्क, GST आणि इतर कर भरावे लागतात.
जर गृहकर्ज घेतले असेल तर प्रक्रिया शुल्क आणि वकिलांची फी याचाही विचार करावा. या छुप्या खर्चाचा अंदाज न घेतल्यास आर्थिक अडचण निर्माण होऊ शकते.
घराची प्रत्यक्ष पाहणी आवश्यक
घर खरेदी करण्यापूर्वी प्रत्यक्ष जागेवर जाऊन तपासणी करणे आवश्यक आहे. घरात पुरेसा सूर्यप्रकाश आणि हवा येते का हे पाहावे. पाणीपुरवठा, वीज जोडणी आणि सांडपाणी व्यवस्था व्यवस्थित आहे का याची खात्री करावी.
जर इमारत बांधकामाधीन असेल तर संरचनात्मक मजबुती तपासणे आवश्यक आहे. यासाठी अनुभवी अभियंता किंवा वास्तुविशारदाची मदत घेणे योग्य ठरते.
गृहकर्ज घेताना सावधगिरी
जर घर खरेदीसाठी कर्ज घेत असाल तर बँकेच्या अटी समजून घ्याव्यात. व्याजदर, परतफेड कालावधी आणि EMI रक्कम यांचा योग्य अभ्यास करावा.
Reserve Bank of India च्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार कर्ज प्रक्रिया पारदर्शक असणे आवश्यक आहे.
कायदेशीर सल्ला घेणे महत्त्वाचे
घर खरेदी करण्यापूर्वी वकिलांचा सल्ला घेणे फायदेशीर ठरते. मालमत्तेची कागदपत्रे तपासून घेणे भविष्यातील विवाद टाळण्यास मदत करते.
गुंतवणुकीचा निर्णय विचारपूर्वक घ्या
रिअल इस्टेट क्षेत्रात गुंतवणूक करताना घाई करू नये. दीर्घकालीन आर्थिक नियोजन करणे आवश्यक आहे. घर खरेदी हा मोठा आर्थिक निर्णय असल्याने प्रत्येक टप्प्यावर काळजी घेणे गरजेचे आहे.
घर खरेदी करणे हा आयुष्यातील महत्त्वाचा निर्णय आहे. योग्य कागदपत्र तपासणी, स्थान निवड, बांधकाम गुणवत्ता आणि कायदेशीर पडताळणी केल्यास भविष्यातील धोके टाळता येतात. त्यामुळे घर खरेदी करताना भावनेपेक्षा माहिती आणि तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे अधिक फायदेशीर ठरते.
read also:https://ajinkyabharat.com/t20-world-cup-2026-india-will-reach-the-final/
