Saudi Arabia कडून भारतासह 40 देशांच्या पोल्ट्री उत्पादनांवर निर्बंध; कारण काय?

मध्य पूर्वेतील व्यापार धोरणात मोठा बदल

Saudi Arabia सरकारने अन्न सुरक्षा आणि आरोग्य मानकांच्या कारणास्तव भारतासह सुमारे 40 देशांतील कोंबडी आणि अंड्यांच्या आयातीवर निर्बंध घातले आहेत. सौदी फूड अँड ड्रग अथॉरिटी म्हणजेच Saudi Food and Drug Authority ने याबाबत अधिकृत आदेश जारी केल्याची माहिती समोर आली आहे.

या निर्णयामुळे भारताच्या पोल्ट्री निर्यात क्षेत्रावर परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. विशेषतः मध्य पूर्वेतील बाजारपेठ भारतासाठी महत्त्वाची मानली जाते. त्यामुळे हा निर्णय व्यापार आणि कृषी क्षेत्रासाठी महत्त्वाचा ठरणार आहे.

निर्बंधामागील मुख्य कारण – आरोग्य सुरक्षा

Saudi प्रशासनाने दिलेल्या माहितीनुसार, पोल्ट्री उत्पादनांच्या आयातीवर निर्बंध लावण्याचा निर्णय जागतिक आरोग्य परिस्थितीचा आढावा घेऊन घेण्यात आला आहे. विशेषतः बर्ड फ्लू म्हणजेच Avian Influenza या आजाराचा धोका लक्षात घेऊन ही कारवाई करण्यात आली आहे.

पोल्ट्री उत्पादनांमधून विषाणूंचा प्रसार होण्याची शक्यता टाळण्यासाठी कडक नियम लागू करण्यात आले आहेत. जर मांस किंवा अंड्यांवर योग्य प्रकारे उष्णता प्रक्रिया करून रोगजंतू नष्ट केले असतील तर काही प्रकरणांमध्ये तात्पुरती सूट दिली जाऊ शकते.

आयात यादीत भारतासह 40 देश

निर्बंध घालण्यात आलेल्या देशांच्या यादीत भारतासह अनेक आशिया, युरोप आणि आफ्रिकेतील देशांचा समावेश आहे. यामध्ये Afghanistan, Germany, Indonesia, Iran, Bangladesh, China, United Kingdom, Japan यांसारख्या देशांचा समावेश असल्याचे सांगितले जाते.

याशिवाय South Africa, Vietnam, Nepal, Nigeria, Egypt, Mexico आणि इतर काही देशांवरही निर्बंध लागू करण्यात आले आहेत.

भारताच्या पोल्ट्री निर्यातीवर परिणाम

भारतातील पोल्ट्री उद्योग गेल्या काही वर्षांत वेगाने वाढत आहे. विशेषतः मध्य पूर्वेतील बाजारपेठ भारतीय अंडी आणि चिकन उत्पादनांसाठी महत्त्वाची आहे.

Directorate General of Commercial Intelligence and Statistics च्या आकडेवारीनुसार चालू आर्थिक वर्षाच्या पहिल्या सहा महिन्यात भारताची पोल्ट्री निर्यात सुमारे 149 दशलक्ष डॉलरपर्यंत पोहोचली आहे. मागील वर्षी याच कालावधीत ही निर्यात सुमारे 71.16 दशलक्ष डॉलर होती.

रुपयांमध्ये विचार केल्यास पोल्ट्री निर्यात सुमारे 1288 कोटी रुपयांपेक्षा जास्त झाली आहे. विशेषतः United Arab Emirates (UAE) आणि Oman या देशांमध्ये भारतीय पोल्ट्री उत्पादनांची मागणी जास्त आहे.

UAE ने ओमानला मागे टाकले

मागील काही वर्षांपासून United Arab Emirates भारतीय पोल्ट्री उत्पादनांचा मोठा खरेदीदार राहिला आहे. पूर्वी Oman हा सर्वात मोठा खरेदीदार मानला जात होता. मात्र चालू आर्थिक वर्षात UAE ने ओमानला मागे टाकत पहिल्या क्रमांकावर स्थान मिळवले आहे.

अंशतः निर्बंध असलेले देश

काही देशांवर पूर्ण बंदी नसून अंशतः निर्बंध लादण्यात आले आहेत. यामध्ये Australia, United States, Italy, France, Canada, Malaysia, Austria आणि इतर काही देशांचा समावेश आहे.

या देशांच्या काही भागांमध्ये पोल्ट्री उत्पादनांच्या आयातीवर निर्बंध आहेत. जर संबंधित उत्पादन सुरक्षित प्रक्रिया करून तयार केले असेल तर आयातीला परवानगी दिली जाऊ शकते.

न्यूकॅसल रोगाचा धोका

पोल्ट्री उद्योगाशी संबंधित आणखी एक महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे Newcastle Disease. हा विषाणू पक्ष्यांमध्ये वेगाने पसरतो.

जर चिकन किंवा अंड्यांवर योग्य तापमानात प्रक्रिया करून विषाणू नष्ट केला असेल तर काही परिस्थितीत आयात निर्बंधातून सूट मिळू शकते. यासाठी संबंधित देशाच्या अधिकृत आरोग्य संस्थेचे प्रमाणपत्र आवश्यक आहे.

निर्यातदारांसाठी नियम कडक

Saudi प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे की आयात होणारे पोल्ट्री उत्पादन मान्यताप्राप्त कारखान्यातून आले पाहिजे. तसेच उत्पादन प्रक्रियेबाबत योग्य आरोग्य प्रमाणपत्र असणे आवश्यक आहे.

हा निर्णय अन्न सुरक्षिततेच्या दृष्टीने महत्त्वाचा असल्याचे प्रशासनाचे म्हणणे आहे. जागतिक व्यापारात आरोग्य मानकांचे पालन करणे अत्यंत आवश्यक ठरत आहे.

भारतासाठी आव्हान काय?

भारत हा जगातील मोठ्या पोल्ट्री उत्पादक देशांपैकी एक मानला जातो. मात्र अशा प्रकारच्या निर्बंधांमुळे निर्यातदारांना पर्यायी बाजारपेठ शोधावी लागू शकते.

विशेषतः मध्य पूर्वेतील ग्राहक बाजारपेठ भारतासाठी महत्त्वाची आहे. त्यामुळे निर्यात धोरणात बदल करण्याची गरज निर्माण होऊ शकते.

तज्ज्ञांचे मत

आर्थिक विश्लेषकांच्या मते, आरोग्य सुरक्षा आणि व्यापार संतुलन यामध्ये समतोल राखणे आवश्यक आहे. पोल्ट्री उद्योगाला आंतरराष्ट्रीय मानकांनुसार उत्पादन प्रक्रिया सुधारावी लागेल.

भविष्यातील शक्यता

Saudi सरकार जागतिक आरोग्य परिस्थितीनुसार आयात यादीत बदल करू शकते. त्यामुळे निर्बंध तात्पुरतेही असू शकतात.  भारतीय निर्यातदारांनी गुणवत्ता प्रमाणपत्र आणि प्रक्रिया मानकांवर विशेष लक्ष देणे गरजेचे आहे.

Saudi Arabia चा निर्णय अन्न सुरक्षा धोरणाचा भाग असल्याचे दिसते. भारतासह अनेक देशांवरील निर्बंधांमुळे पोल्ट्री व्यापारावर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. मात्र भविष्यात परिस्थिती बदलू शकते.

read also:https://ajinkyabharat.com/irans-attack-strategy-increases-war-like-tensions-in-the-middle-east/