मुंबईत मराठी भाषेचा कथित अपमान; कांदिवलीतील महाविद्यालयाच्या नामफलकावरून वाद पेटला

राज्यात २७ फेब्रुवारी रोजी साजऱ्या होणाऱ्या मराठी भाषा गौरव दिनाच्या पार्श्वभूमीवर मुंबईतील कांदिवली परिसरात एका महाविद्यालयाच्या नामफलकावरून नव्याने वाद निर्माण झाला आहे. कांदिवली (पश्चिम) येथील बालभारती मगनलाल जे. पांचोलिया कॉलेज ऑफ कॉमर्स या महाविद्यालयाच्या मुख्य प्रवेशद्वारावर मराठीऐवजी गुजराती भाषेतील फलक लावण्यात आल्याचा आरोप होत असून, स्थानिक मराठी भाषिकांमध्ये संताप व्यक्त केला जात आहे.

दरवर्षी २७ फेब्रुवारी हा दिवस राज्यात मराठी भाषा गौरव दिन म्हणून साजरा केला जातो. मराठी साहित्यविश्वातील थोर कवी कुसुमाग्रज (वि. वा. शिरवाडकर) यांच्या जयंतीनिमित्त हा दिवस साजरा करण्याची परंपरा आहे. राज्यातील शासकीय, निमशासकीय कार्यालये, शैक्षणिक संस्था तसेच विविध सामाजिक संघटनांतर्फे मराठी भाषेच्या संवर्धनासाठी विविध कार्यक्रम आयोजित केले जात असताना कांदिवलीतील या घटनेमुळे राजकीय वातावरण तापले आहे.

नेमके प्रकरण काय?

कांदिवली (पश्चिम) परिसरातील वरील महाविद्यालयाच्या दर्शनी भागावर केवळ गुजराती भाषेतील नामफलक लावण्यात आल्याचे निदर्शनास आले. स्थानिक नागरिकांच्या म्हणण्यानुसार, मुख्य प्रवेशद्वारावर मराठी (देवनागरी) लिपीत नाव नसल्याने राज्यातील भाषिक नियमांचे उल्लंघन होत आहे.

या प्रकरणी काही स्थानिकांनी महाविद्यालय प्रशासनाशी चर्चा करण्याचा प्रयत्न केला; मात्र समाधानकारक प्रतिसाद न मिळाल्याने विषय राजकीय पातळीवर गेला. यानंतर शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) या पक्षाने आक्रमक भूमिका घेत महाविद्यालय प्रशासनाला लेखी निवेदन दिले आहे.

नियम काय सांगतात?

‘महाराष्ट्र दुकाने व आस्थापना (रोजगार व सेवा अटी) अधिनियम, २०१७’ नुसार राज्यातील सर्व दुकाने, आस्थापना व शैक्षणिक संस्थांच्या नामफलकांवर मराठी भाषेतील (देवनागरी लिपीतील) नाव असणे बंधनकारक आहे. इतर भाषेतील नाव असल्यास ते मराठीपेक्षा लहान किंवा समान आकारात असावे, असा स्पष्ट नियम आहे.

तसेच मुंबई विद्यापीठ व राज्य शासनाकडूनही अशा प्रकारचे निर्देश वेळोवेळी देण्यात आलेले आहेत. मात्र संबंधित महाविद्यालयाने हे नियम पाळले नसल्याचा आरोप होत आहे.

यापूर्वीही आंदोलन

या मुद्द्यावर यापूर्वी महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना (मनसे) कार्यकर्त्यांनी महाविद्यालयाबाहेर आंदोलन केले होते. त्यानंतर प्रशासनाने मूळ गुजराती कांदिवली फलकावर मराठी नावाचा स्टिकर लावल्याचे सांगितले जाते. परंतु काही दिवसांतच तो स्टिकर निघून गेला आणि पुन्हा केवळ गुजराती भाषेतील नाव झळकू लागले, असा आरोप स्थानिकांनी केला आहे.

या पार्श्वभूमीवर महाविद्यालय प्रशासनाची नियमांबाबतची उदासीनता दिसून येत असल्याची टीका होत आहे.

ठाकरे गटाचा इशारा

या प्रकरणी शिवसेना (ठाकरे गट) विभाग क्रमांक २ चे विभागप्रमुख संतोष राणे यांनी आक्रमक पवित्रा घेतला आहे. त्यांनी दिलेल्या निवेदनात, “मराठी नामफलक कायमस्वरूपी आणि ठळक स्वरूपात लावण्यात यावा. अन्यथा २७ फेब्रुवारीपूर्वी योग्य निर्णय न झाल्यास शिवसैनिक आपल्या पद्धतीने उत्तर देतील,” असा इशारा दिला आहे.

स्थानिक नागरिक आणि पालकांना माहिती समजण्यासाठी मराठी फलक असणे आवश्यक असल्याचेही त्यांनी नमूद केले.

स्थानिकांचा संताप

घटनेनंतर परिसरातील मराठी भाषिक नागरिकांमध्ये नाराजी पसरली आहे. “राज्याची अधिकृत भाषा मराठी असताना शैक्षणिक संस्थेने नियमांचे पालन करणे आवश्यक आहे,” असे मत काही नागरिकांनी व्यक्त केले.

काही पालकांनीही भूमिका स्पष्ट करताना सांगितले की, शैक्षणिक संस्था या समाजाला दिशा देणाऱ्या असतात. त्यामुळे त्यांनी कायद्याचे व भाषिक संवेदनशीलतेचे भान ठेवणे गरजेचे आहे.

प्रशासनाकडून काय?

या प्रकरणी कांदिवली महाविद्यालय प्रशासनाची अधिकृत भूमिका अद्याप समोर आलेली नाही. मात्र वाढत्या वादाच्या पार्श्वभूमीवर लवकरच भूमिका स्पष्ट केली जाईल, अशी शक्यता व्यक्त होत आहे.

दरम्यान, स्थानिकांनी मागणी केली आहे की, जर नियमांचे उल्लंघन झाले असल्याचे आढळले तर संबंधितांवर दंडात्मक कारवाई करावी. आवश्यक असल्यास मान्यतेबाबतही विचार व्हावा, अशी मागणी पुढे येत आहे.

व्यापक प्रश्न

मराठी भाषा गौरव दिनाच्या पूर्वसंध्येला घडलेली ही घटना राजकीयदृष्ट्या संवेदनशील ठरत आहे. आता संबंधित महाविद्यालय प्रशासन काय निर्णय घेते, आणि वाद कशा पद्धतीने मार्गी लागतो, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.

read also:https://ajinkyabharat.com/2026-madi-haran-found-dead-in-a-drain-in-murtijapur/