बिअरचे अतिसेवन जीवघेणे ठरू शकते; किती प्रमाण सुरक्षित? तज्ज्ञांनी दिला महत्त्वाचा सल्ला
आजच्या आधुनिक जीवनशैलीत अनेकजण पार्ट्या, मित्रमैत्रिणींचे गेट-टुगेदर किंवा आनंदाच्या प्रसंगी मद्यपान करतात. विशेषतः बिअर पिण्याचे प्रमाण तरुणांमध्ये अधिक दिसून येते. मात्र, मद्याचे अतिसेवन आरोग्यासाठी धोकादायक ठरू शकते. कधी कधी एका चुकीमुळे जीवाला धोका निर्माण होऊ शकतो. त्यामुळे बिअर किती प्रमाणात प्यावी आणि कोणत्या गोष्टी टाळाव्यात याची माहिती असणे अत्यंत आवश्यक आहे.
अल्कोहोलचे प्रमाण शरीरासाठी किती सुरक्षित आहे याबाबत विविध आरोग्य संस्था वेळोवेळी मार्गदर्शन करत असतात. Healthline या आरोग्यविषयक संस्थेच्या माहितीनुसार, अल्कोहोलचे सेवन मर्यादित ठेवणे आरोग्यासाठी सुरक्षित मानले जाते.
बिअर पिताना ही चूक कधीच करू नका
मद्यपान करताना सर्वात मोठी चूक म्हणजे वेगाने पिणे. अनेकजण मजा करताना किंवा पार्टीमध्ये वेगाने ड्रिंक संपवतात. मात्र यामुळे रक्तातील अल्कोहोलचे प्रमाण झपाट्याने वाढू शकते. यकृत एका तासात साधारणपणे एक स्टँडर्ड ड्रिंक प्रक्रिया करू शकते. त्यामुळे जास्त वेगाने पिणे धोकादायक ठरू शकते.
ब्लड अल्कोहोल कन्सन्ट्रेशन म्हणजेच BAC (Blood Alcohol Concentration) वाढल्यास शरीरावर गंभीर परिणाम होऊ शकतात. साधारणपणे BAC 0.08 टक्क्यांपर्यंत पोहोचल्यास व्यक्ती नशेत असल्याचे मानले जाते. मात्र हे प्रमाण 0.40 टक्क्यांपर्यंत गेल्यास स्थिती अत्यंत धोकादायक होते. अशा परिस्थितीत कोमा किंवा मृत्यूचा धोका निर्माण होऊ शकतो.
स्टँडर्ड ड्रिंक म्हणजे काय?
आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते, एक स्टँडर्ड ड्रिंकमध्ये सुमारे 14 ग्रॅम शुद्ध अल्कोहोल असते. हे प्रमाण साधारणतः खालीलप्रमाणे असते –
350 मिलीलीटर 5% अल्कोहोल असलेली बिअर
150 मिलीलीटर वाइन
45 मिलीलीटर हार्ड ड्रिंक
एक स्टँडर्ड ड्रिंक घेतल्यावर BAC सुमारे 0.02 टक्क्यांनी वाढू शकतो. याचा अर्थ काही ड्रिंक घेतल्यानंतर व्यक्ती कायदेशीररित्या नशेत मानली जाऊ शकते.
किती बिअर जीवघेणी ठरू शकते?
शरीराच्या वजन, वय, लिंग आणि आरोग्य स्थितीनुसार अल्कोहोलचा परिणाम बदलतो. साधारणतः BAC 0.40 टक्क्यांपर्यंत पोहोचण्यासाठी सुमारे 20 ते 25 स्टँडर्ड ड्रिंक घ्यावे लागू शकतात. मात्र प्रत्येक व्यक्तीसाठी ही मर्यादा वेगळी असू शकते.
अनेक वेळा ग्लासमध्ये सर्व्ह केली जाणारी बिअर ही स्टँडर्ड ड्रिंकपेक्षा जास्त असते. त्यामुळे अल्कोहोलचे प्रमाण वाढण्याची शक्यता असते.
रिकाम्या पोटी मद्यपान टाळा
रिकाम्या पोटी मद्यपान केल्यास अल्कोहोल रक्तात जलद गतीने प्रवेश करते. त्यामुळे कमी प्रमाणात मद्य घेतले तरी नशा जास्त होऊ शकते. पाणी कमी पिणे, वेगाने ड्रिंक संपवणे किंवा इतर पेयांसोबत अल्कोहोल मिसळणे धोकादायक ठरू शकते.
ओव्हरडोज झाल्याची लक्षणे ओळखा
मद्याचे अतिसेवन झाल्यास शरीर काही चेतावणी संकेत देतो. सतत उलट्या होणे, त्वचा पिवळी किंवा निळसर दिसणे, हृदयाचे ठोके मंदावणे, श्वासोच्छ्वास अनियमित होणे ही गंभीर लक्षणे आहेत.
जर व्यक्ती बेशुद्ध पडली किंवा प्रति मिनिट 8 पेक्षा कमी श्वास घेत असेल तर त्वरित वैद्यकीय मदत घेणे आवश्यक आहे. अशा परिस्थितीत उशीर केल्यास जीवाला धोका निर्माण होऊ शकतो.
मद्यपान करताना या गोष्टी लक्षात ठेवा
तज्ज्ञांच्या मते, मद्यपान करताना काही नियम पाळणे गरजेचे आहे. प्रत्येक ड्रिंकच्या मध्ये पाणी पिणे फायदेशीर ठरते. तसेच एका तासात एकापेक्षा जास्त ड्रिंक घेणे टाळावे.
भोजनासोबत मद्यपान केल्यास अल्कोहोलचे शोषण कमी वेगाने होते. त्यामुळे नशेचा प्रभाव कमी होऊ शकतो. मित्रांच्या दबावाखाली जास्त मद्यपान करू नये.
अल्कोहोलचे दीर्घकालीन परिणाम
अतिसेवनामुळे यकृतावर गंभीर परिणाम होऊ शकतो. यकृताशी संबंधित आजार, पचनसंस्थेचे विकार आणि मेंदूवरील परिणाम दिसू शकतात. दीर्घकाळ मद्यपान केल्यास शरीराची प्रतिकारशक्ती कमी होण्याची शक्यता असते.
मद्यपानाबाबत समाजातील जागरूकता
सध्या तरुणांमध्ये मद्यपानाचे प्रमाण वाढत असल्याचे दिसून येते. त्यामुळे आरोग्य संस्थांकडून जागरूकता मोहीम राबवली जात आहे. World Health Organization देखील मद्यपान मर्यादित ठेवण्याचा सल्ला देते.
बिअर किंवा इतर मद्यपान करताना संयम बाळगणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. जास्त प्रमाणात मद्यपान केल्यास जीवाला धोका निर्माण होऊ शकतो. त्यामुळे सुरक्षित प्रमाणात मद्यपान करणे आणि आरोग्याची काळजी घेणे आवश्यक आहे.
