अकोट गौरक्षणमध्ये जनावरे सुरक्षित आहेत का? प्रशासनाकडून पडताळणीची मागण
अकोट : कत्तलीसाठी नेण्यात येणाऱ्या गोवंश जनावरांची सुटका करून त्यांना जीवनदान देण्याचे काम पोलीस प्रशासनाकडून सातत्याने करण्यात येत असल्याचे दिसून येते. अशा प्रकारे जप्त करण्यात आलेल्या जनावरांना सुपूर्दनाम्याच्या आधारे शहरातील अकोट गौरक्षण येथे देखभालीसाठी ठेवण्यात येते. मात्र गेल्या काही दिवसांपासून गौरक्षणमध्ये ठेवण्यात आलेली जनावरे सुरक्षित आहेत का, याबाबत शहरात चर्चा सुरू झाली असून प्रशासनाने याची सखोल पडताळणी करावी, अशी मागणी पुढे येत आहे.
पोलीस कारवाईतून जनावरांना मिळाले जीवनदान
अकोट पोलीस विभाग यांच्यामार्फत अनेक वेळा कत्तलीसाठी नेण्यात आलेल्या गोवंश जनावरांवर कारवाई करण्यात आली आहे. पोलिसांच्या धडक मोहिमेमुळे अनेक जनावरांची सुटका करण्यात आली असून त्यांना सुरक्षित ठिकाणी पाठवण्यात आले आहे. जप्त करण्यात आलेली जनावरे कोणाच्याही मालकीची नसल्याने त्यांची जबाबदारी स्थानिक गौरक्षण संस्थेकडे सोपवण्यात आली आहे.
गेल्या अनेक वर्षांपासून ही प्रक्रिया सातत्याने सुरू असल्याचे स्थानिक नागरिक सांगतात. पोलिसांच्या कारवाईतून मुक्त झालेल्या गोवंशांना जीवदान मिळावे आणि त्यांची योग्य देखभाल व्हावी, या उद्देशाने ही व्यवस्था निर्माण करण्यात आली आहे.
गौरक्षण संस्थेतील व्यवस्थेबाबत उपस्थित प्रश्न
अकोट गौरक्षणमध्ये हजारो गोवंश जनावरे सुरक्षित असल्याचा दावा संस्थेच्या वतीने केला जातो. अनेक दानशूर व्यक्ती जनावरांसाठी चारा, पाणी आणि इतर आवश्यक सुविधा उपलब्ध करून देण्यासाठी मदत करत असल्याची माहिती समोर येते. शहरातील काही नागरिक तसेच समाजसेवी संघटनांकडून देखील या कामाचे कौतुक केले जाते.
मात्र दुसरीकडे, जप्त करण्यात आलेली जनावरे प्रत्यक्षात गौरक्षणमध्ये उपलब्ध आहेत का, असा प्रश्न काही नागरिकांनी उपस्थित केला आहे. गेल्या दहा ते पंधरा वर्षांपासून जप्त केलेली जनावरे सुपूर्दनाम्यावर गौरक्षणला दिली जात असल्याचे सांगितले जाते. परंतु प्रत्यक्षात त्या जनावरांची सद्यस्थिती काय आहे, याबाबत ठोस माहिती सार्वजनिक करण्यात आलेली नाही.
सुपूर्दनामा तपासणीची गरज का?
प्रशासनाकडून जप्त करण्यात आलेल्या जनावरांचा पंचनामा करून त्यांना गौरक्षणच्या ताब्यात दिले जाते. यावेळी सुपूर्दनामा (हस्तांतरण दस्तऐवज) तयार केला जातो. या दस्तऐवजात जनावरांचा प्रकार, संख्या, ओळख चिन्ह आणि इतर तपशील नोंदवला जातो.
तथापि, अनेक वर्षे उलटल्यानंतरही त्या जनावरांची पुनर्तपासणी झालेली नसल्याची चर्चा शहरात आहे. त्यामुळे सुपूर्दनाम्यावर दिलेली जनावरे अजूनही जिवंत आहेत का, त्यांची योग्य देखभाल होते का, याची तपासणी करण्याची मागणी जोर धरत आहे.
स्थानिक नागरिकांच्या मते, केवळ जनावरे गौरक्षणमध्ये ठेवणे पुरेसे नाही तर त्यांची नियमित आरोग्य तपासणी, चारा-पाण्याची व्यवस्था आणि संरक्षण यंत्रणा मजबूत असणे आवश्यक आहे.
10 ते 15 वर्षांपासूनची जनावरे अद्याप तिथेच आहेत का?
शहरातील चर्चेनुसार, काही जप्तीतील जनावरे गेल्या दशकभरापासून गौरक्षणमध्ये ठेवण्यात आली आहेत. मात्र इतक्या प्रदीर्घ काळात त्या जनावरांची स्थिती काय आहे, याबाबत पारदर्शक माहिती उपलब्ध नाही.
प्रशासनाने गौरक्षण संस्थेला वेळोवेळी भेट देऊन तपासणी करावी, तसेच सुपूर्दनाम्याच्या नोंदी पुन्हा पडताळून पाहाव्यात, अशी मागणी नागरिकांकडून करण्यात येत आहे.
देखभाल व्यवस्थेबाबत संस्थेची भूमिका
अकोट गौरक्षणच्या पदाधिकाऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार, संस्थेमध्ये ठेवण्यात आलेल्या गोवंशांची योग्य प्रकारे काळजी घेतली जाते. जनावरांना नियमित चारा, वैद्यकीय सेवा आणि पाण्याची सुविधा उपलब्ध करून दिली जाते. काही स्वयंसेवक आणि दानदाते संस्थेला आर्थिक व वस्तुरूपात मदत करतात.
संस्थेच्या प्रतिनिधींचे म्हणणे आहे की, उपलब्ध साधनसामग्रीच्या आधारे जनावरांची देखभाल करण्याचा पूर्ण प्रयत्न केला जात आहे.
प्रशासनाच्या चौकशीची मागणी
शहरातील काही सामाजिक कार्यकर्त्यांनी अशी मागणी केली आहे की, महाराष्ट्र शासन तसेच स्थानिक पोलीस प्रशासनाने गौरक्षणमध्ये प्रत्यक्ष जाऊन तपासणी करावी. जप्त करण्यात आलेल्या जनावरांची गणना करणे अत्यंत गरजेचे असल्याचे मत व्यक्त होत आहे.
प्रशासनाने पुढील बाबींची तपासणी करावी अशी मागणी करण्यात येत आहे –
• गौरक्षणमध्ये असलेल्या जनावरांची प्रत्यक्ष संख्या
• सुपूर्दनाम्यावर दिलेल्या जनावरांची पडताळणी
• जनावरांचे आरोग्य तपासणी अहवाल
• चारा-पाणी व निवारा व्यवस्था
• मृत्यू झालेल्या जनावरांची नोंद
पारदर्शकतेची अपेक्षा
अकोट शहरातील नागरिकांच्या मते, गोवंश संरक्षण हे अत्यंत महत्त्वाचे कार्य आहे. मात्र या प्रक्रियेत पारदर्शकता असणे आवश्यक आहे. केवळ कारवाई करून जनावरे गौरक्षणमध्ये सोपवणे पुरेसे नसून, त्यांची नियमित देखरेख आणि दस्तऐवज अद्ययावत ठेवणे आवश्यक आहे.
समाजातील काही नागरिकांनी असे मत व्यक्त केले आहे की, प्रशासनाने गौरक्षण संस्थेला वेळोवेळी मार्गदर्शन करावे आणि आवश्यक असल्यास विशेष तपासणी समिती स्थापन करावी.
अकोट शहरात गोवंश संरक्षणासाठी पोलीस प्रशासन आणि गौरक्षण संस्था संयुक्तपणे काम करत असली तरी, जप्त करण्यात आलेल्या जनावरांच्या सुरक्षिततेबाबत प्रश्न उपस्थित होत आहेत. त्यामुळे प्रशासनाने पुढाकार घेऊन प्रत्यक्ष तपासणी करणे, जनावरांची गणना करणे आणि नागरिकांच्या शंकांचे निरसन करणे गरजेचे आहे.
गोवंश संरक्षण हे केवळ कायद्याची अंमलबजावणी नसून सामाजिक जबाबदारी देखील आहे. त्यामुळे या विषयावर पारदर्शकता राखून योग्य निर्णय घेणे आवश्यक असल्याचे मत नागरिकांमधून व्यक्त होत आहे.
