डायबिटीजबाबत गैरसमज दूर करा; जांभूळ, मेथी खाल्ल्याने मधुमेह बरा होत नाही तज्ज्ञांचा सल्ला काय?
आजच्या डिजिटल युगात आरोग्याशी संबंधित माहिती सोशल मीडियावर झपाट्याने पसरते. विशेषतः मधुमेह सारख्या दीर्घकालीन आजाराबाबत अनेक समज-गैरसमज निर्माण झाले आहेत. जांभूळ, मेथी, दालचिनी किंवा इतर घरगुती पदार्थ खाल्ल्याने मधुमेह पूर्णपणे बरा होतो, असा समज अनेक लोकांमध्ये आहे. मात्र वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या मते, Diabetes mellitus हा आजार केवळ आहारातील एखाद्या पदार्थामुळे बरा होऊ शकत नाही. योग्य औषधोपचार, संतुलित आहार आणि नियमित जीवनशैली यांचा समन्वय आवश्यक असतो.
मधुमेह म्हणजे काय?
मधुमेह हा शरीरातील रक्तातील साखरेचे प्रमाण वाढल्यामुळे होणारा आजार आहे. इन्सुलिन हार्मोनचे उत्पादन कमी झाल्यास किंवा शरीरात इन्सुलिनचा योग्य वापर न झाल्यास रक्तातील ग्लुकोजचे प्रमाण वाढते. भारतात मधुमेह रुग्णांची संख्या झपाट्याने वाढत असून, सध्या कोट्यवधी लोक या आजारासोबत जगत आहेत. अनियंत्रित जीवनशैली, चुकीचा आहार, व्यायामाचा अभाव आणि तणाव ही प्रमुख कारणे मानली जातात.
जांभूळ, मेथी खाल्ल्याने मधुमेह बरा होतो का?
भारतीय समाजात जांभूळ, मेथी, दालचिनी यांसारख्या पदार्थांना मधुमेह नियंत्रणासाठी उपयुक्त मानले जाते. काही प्रमाणात हे पदार्थ रक्तातील साखर नियंत्रणात मदत करू शकतात, मात्र ते मधुमेहाचा कायमस्वरूपी उपचार ठरू शकत नाहीत, असे तज्ज्ञांचे मत आहे. कोणताही नैसर्गिक पदार्थ औषधोपचाराची जागा घेऊ शकत नाही.
डॉक्टरांच्या मते, काही घरगुती उपाय आहाराचा भाग म्हणून वापरता येऊ शकतात. परंतु रक्तातील साखरेचे प्रमाण नियमित तपासणे, डॉक्टरांच्या सल्ल्याने औषधे घेणे आणि जीवनशैलीत बदल करणे अधिक महत्त्वाचे आहे.
साखर खाल्ल्याने मधुमेह होतो का?
एक सामान्य गैरसमज असा आहे की जास्त साखर खाल्ल्याने थेट मधुमेह होतो. प्रत्यक्षात, साखरेचे अति सेवन केल्यास वजन वाढते. विशेषतः पोटाभोवती चरबी साठल्यास इन्सुलिन रेझिस्टन्स वाढण्याचा धोका असतो. त्यामुळे कोल्ड ड्रिंक्स, पॅकेज्ड ज्यूस आणि प्रक्रिया केलेले गोड पदार्थ टाळण्याचा सल्ला दिला जातो.
टाइप १ मधुमेह हा ऑटोइम्यून आजार असून, तो साखरेच्या सेवनामुळे होत नाही. तर टाइप २ मधुमेहामध्ये जीवनशैली महत्त्वाची भूमिका बजावते.
फळे खाणे मधुमेही रुग्णांसाठी योग्य आहे का?
अनेक लोक मधुमेह झाल्यानंतर फळे पूर्णपणे बंद करतात. मात्र तज्ज्ञांच्या मते हे चुकीचे आहे. फळांमध्ये नैसर्गिक साखर असली तरी त्यात फायबर, जीवनसत्त्वे आणि अँटिऑक्सिडंट्स असतात. संत्री, सफरचंद, पेरू यांसारखी फळे नियंत्रित प्रमाणात खाल्ल्यास फायदा होऊ शकतो. मात्र फळांचा रस टाळून संपूर्ण फळ खाणे अधिक चांगले मानले जाते.
गूळ आणि मध सुरक्षित आहेत का?
गूळ आणि मध साखरेपेक्षा सुरक्षित असल्याचा समजही चुकीचा आहे. मध, गूळ आणि साखर हे सर्व साधे कार्बोहायड्रेट प्रकारात येतात. त्यामुळे त्यांचे अति सेवन केल्यास रक्तातील साखर वेगाने वाढू शकते. मधुमेही रुग्णांनी गोड पदार्थांचे सेवन मर्यादित ठेवणे गरजेचे आहे.
तांदूळ पूर्णपणे बंद करावा का?
भारतीय आहारात तांदळाचा समावेश मोठ्या प्रमाणात आढळतो. मात्र तांदूळ पूर्णपणे बंद करण्याची गरज नाही. योग्य प्रमाणात तांदूळ खाऊन त्यासोबत डाळ, भाज्या आणि प्रोटीनयुक्त पदार्थांचा समतोल राखणे आवश्यक आहे. पॉलिश केलेल्या तांदळाऐवजी ब्राऊन राईस अधिक फायदेशीर ठरू शकतो.
शुगर-फ्री मिठाई सुरक्षित आहे का?
“शुगर-फ्री” लेबल असलेल्या मिठाई नेहमीच सुरक्षित असते असे नाही. अशा पदार्थांमध्ये फॅट आणि कॅलरीचे प्रमाण जास्त असू शकते. त्यामुळे शुगर-फ्री मिठाई देखील मर्यादित प्रमाणातच खावी.
दुबळ्या व्यक्तींनाही मधुमेह होऊ शकतो
मधुमेह हा केवळ स्थूल व्यक्तींनाच होतो हा गैरसमज आहे. शरीरातील अंतर्गत चरबी वाढल्यास दुबळ्या दिसणाऱ्या व्यक्तींमध्येही इन्सुलिन रेझिस्टन्स निर्माण होऊ शकतो. त्यामुळे शरीरयष्टी कशीही असली तरी नियमित तपासणी आवश्यक आहे.
चमत्कारी उपचारांपासून सावध रहा
सोशल मीडियावर मधुमेह बरा करण्याचे अनेक दावे केले जातात. मात्र अशा दाव्यांवर विश्वास ठेवू नये, असे डॉक्टर सांगतात. कोणत्याही चमत्कारी औषधामुळे मधुमेह पूर्णपणे बरा होऊ शकत नाही. योग्य वैद्यकीय उपचार, आहार नियंत्रण आणि व्यायाम यामुळे आजार नियंत्रित ठेवता येतो.
जीवनशैली बदलाचे महत्त्व
मधुमेह नियंत्रणासाठी नियमित व्यायाम, वजन नियंत्रण, तणाव व्यवस्थापन आणि संतुलित आहार आवश्यक आहे. रोज किमान 30 मिनिटे चालणे, योगासने किंवा हलका व्यायाम करणे फायदेशीर ठरते.
तज्ज्ञांचा सल्ला
तज्ज्ञांच्या मते, मधुमेह रुग्णांनी स्वतःहून औषधे बंद करू नयेत. नियमित रक्त तपासणी करणे आणि डॉक्टरांच्या मार्गदर्शनाखाली उपचार घेणे महत्त्वाचे आहे.
मधुमेह हा गंभीर पण नियंत्रित ठेवता येणारा आजार आहे. जांभूळ, मेथी किंवा इतर घरगुती उपाय हे उपचाराचा पर्याय नसून केवळ आहाराचा भाग असू शकतात. जागरूकता, योग्य उपचार आणि शिस्तबद्ध जीवनशैली यामुळे मधुमेह नियंत्रणात ठेवता येतो. सोशल मीडियावरील अफवांपासून दूर राहून वैद्यकीय सल्ल्याचे पालन करणे आवश्यक आहे.
(डिस्क्लेमर : वरील माहिती सर्वसाधारण उपलब्ध स्रोतांवर आधारित आहे. उपचारांसाठी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.)
