अचानक ‘सुख पाहता’चं जुनं पुस्तक सापडलं; राज ठाकरेंनी १९८९ च्या आठवणींना दिला उजाळा
“त्या मुखपृष्ठाने मिळालेली दाद आजही विसरू शकत नाही”; मराठी रंगभूमीच्या सुवर्णकाळाची आठवण
मनसे अध्यक्ष राज Thackeray यांनी नुकतीच सोशल मीडियावर एक भावनिक पोस्ट शेअर करत मराठी रंगभूमीच्या आठवणींना उजाळा दिला. घरातील लायब्ररीत एक पुस्तक शोधताना अचानक ‘सुख पाहता’ या नाटकाचे जुने पुस्तक सापडले आणि त्या निमित्ताने ते थेट १९८९ सालात पोहोचल्याची भावना त्यांनी व्यक्त केली. या पुस्तकाचे मुखपृष्ठ आपण स्वतः तयार केले होते, ही आठवण त्यांनी रसिकांसोबत शेअर केली आहे. त्यांच्या या पोस्टमुळे मराठी रंगभूमीचा सुवर्णकाळ पुन्हा एकदा चर्चेत आला आहे.
राज ठाकरे हे केवळ राजकारणापुरते मर्यादित व्यक्तिमत्त्व नाही. ते कलासक्त राजकारणी म्हणून ओळखले जातात. व्यंगचित्रकला, चित्रपट, संगीत, नाटक या सर्व क्षेत्रांत त्यांचा अभ्यास आणि रस दांडगा आहे. त्यांच्या निरीक्षणशक्तीची दखल अनेक कलाकारांनी वेळोवेळी घेतली आहे. त्यामुळेच चित्रपटसृष्टीतील आणि नाट्यसृष्टीतील अनेक मान्यवर व्यक्ती आजही त्यांना भेटून सल्ला घेतात. कलाकारांचा गोतावळा त्यांच्या भोवती नेहमी असतो.
वसंत कानेटकरांच्या नाटकाची खास आठवण
‘सुख पाहता’ हे नाटक ज्येष्ठ नाटककार Vasant Kanetkar यांचे आहे. मराठी रंगभूमीवर ज्या लेखकांच्या नावावर ‘हाऊसफुल’चा बोर्ड लागायचा, अशा थोर लेखकांमध्ये कानेटकर यांचे नाव अग्रक्रमाने घेतले जाते. आजच्या पिढीला कदाचित त्यांची ओळख कमी असेल; मात्र एक काळ असा होता की त्यांच्या प्रत्येक नाटकाची रंगभूमीवर प्रचंड चर्चा व्हायची. कथानकातील नाट्यमयता, संवादांची ताकद आणि मानवी भावनांचा सूक्ष्म वेध हे त्यांच्या लेखनाचे वैशिष्ट्य होते.
राज ठाकरे यांनी आपल्या पोस्टमध्ये नमूद केले की, १९८९ साली त्यांचे सासरे आणि ज्येष्ठ नाट्यनिर्माते Mohan Wagh त्यांच्या घरी आले होते. त्यांनी सांगितले की, ते ‘सुख पाहता’ हे नाटक रंगमंचावर आणत आहेत. वसंत कानेटकरांची इच्छा होती की या नाटकाचे पुस्तकही प्रकाशित व्हावे आणि त्याचे मुखपृष्ठ राज ठाकरे यांनी करावे.
त्या काळातील नाट्यपरंपरेचा उल्लेख करताना राज ठाकरे म्हणतात की, नाटक हा केवळ रंगमंचावरचा अनुभव नव्हता. त्या नाटकाची पुस्तकेही प्रकाशित होत आणि रसिक ती आवडीने विकत घेऊन वाचत. नाटक पाहण्याइतकेच ते वाचण्याचीही परंपरा होती. ही संस्कृती आज पुन्हा यावी, अशी अपेक्षा त्यांनी व्यक्त केली आहे.
शिवाजी मंदिरातील तो अविस्मरणीय प्रयोग
नाटकाचे मुखपृष्ठ तयार करण्यापूर्वी त्यांनी प्रत्यक्ष प्रयोग पाहण्याचा निर्णय घेतला. हे नाटक शिवाजी मंदिर येथे रंगमंचावर सादर होत होते. या प्रयोगात ज्येष्ठ अभिनेते Yashwant Dutt यांनी सहा वेगवेगळ्या भूमिका साकारल्या होत्या. त्यांच्या अभिनयाने आपण भारावून गेलो होतो, असे राज ठाकरे यांनी लिहिले आहे. एका अभिनेत्याने सहा पात्रे उभी करण्याची ताकद आणि त्यातील विविध छटा पाहून ते थक्क झाले होते.
रंगमंचावरील त्या जिवंत अभिनयाने आणि नाटकाच्या आशयाने प्रेरित होऊन त्यांनी मुखपृष्ठ तयार करण्याचा निर्णय घेतला. त्यांच्या मते, नाटकाचा आत्मा समजून घेतल्याशिवाय त्याचे मुखपृष्ठ साकारता येत नाही. म्हणूनच त्यांनी आधी नाटक अनुभवले आणि त्यानंतर चित्ररचना केली.
एका दिवसात तयार झालेले मुखपृष्ठ
राज ठाकरे यांनी सांगितले की, हे मुखपृष्ठ त्यांनी एका दिवसात पूर्ण केले. चित्र पूर्ण झाल्यानंतर ते मोहन वाघ आणि वसंत कानेटकर यांना दाखवले. दोघांनाही ते अत्यंत आवडले. मराठी नाट्यसृष्टीतील दिग्गजांकडून मिळालेली ही दाद आणि आशीर्वाद त्यांच्या आयुष्यातील महत्त्वाचा क्षण होता. त्या मान्यतेने त्यांच्या कलात्मक प्रवासाला बळ मिळाले, असे त्यांनी नमूद केले.
त्या काळात ते ‘सामना’, ‘मार्मिक’ आणि ‘लोकसत्ता’सारख्या वृत्तपत्रांसाठी व्यंगचित्रे काढत होते. मात्र नाटकाच्या पुस्तकाचे मुखपृष्ठ तयार करणे हा त्यांच्यासाठी नवा अनुभव होता. या अनुभवाने त्यांना एक वेगळा आत्मविश्वास दिला.
लायब्ररीत सापडलेले पुस्तक आणि जाग्या झालेल्या आठवणी
काही दिवसांपूर्वी लायब्ररीत पुस्तक शोधताना अचानक ‘सुख पाहता’चे तेच जुने पुस्तक हातात आले. मुखपृष्ठ पाहताच ते थेट भूतकाळात गेले. त्या काळातील रंगभूमी, कलाकार, प्रेक्षकांची गर्दी, ‘हाऊसफुल’चे बोर्ड – सगळे काही डोळ्यांसमोर उभे राहिले, अशी भावना त्यांनी व्यक्त केली.
राज ठाकरे यांनी आपल्या पोस्टच्या शेवटी मराठी रंगभूमीसाठी एक सदिच्छा व्यक्त केली आहे. ‘हाऊसफुल’चा बोर्ड कायम झळकत राहो, नाट्यानुभवासोबतच नाटकाची पुस्तके वाचण्याचा काळ पुन्हा येवो, अशी अपेक्षा त्यांनी व्यक्त केली.
कलासक्त राजकारणी म्हणून वेगळी ओळख
राज ठाकरे यांची ही पोस्ट सध्या सोशल मीडियावर चर्चेचा विषय ठरली आहे. राजकारणाच्या धावपळीतही कला आणि साहित्याविषयीचा त्यांचा जिव्हाळा कायम असल्याचे यातून दिसून आले. व्यंगचित्रकार म्हणून सुरू झालेला त्यांचा प्रवास आजही कलाप्रेमी मन जपून आहे.
मराठी रंगभूमीच्या सुवर्णकाळाची आठवण करून देणारी ही पोस्ट अनेक ज्येष्ठ रसिकांसाठी भावनिक ठरली आहे. तर नव्या पिढीसाठी ती मराठी नाट्यपरंपरेची ओळख करून देणारी ठरत आहे. ‘सुख पाहता’ या नाटकाच्या निमित्ताने पुन्हा एकदा मराठी रंगभूमीचा वैभवशाली इतिहास चर्चेत आला आहे.
राज ठाकरे यांच्या या आठवणींमुळे एक गोष्ट अधोरेखित झाली आहे—कला आणि साहित्य यांचा ठसा मनावर एकदा उमटला की तो काळाच्या ओघातही पुसला जात नाही. जुन्या पुस्तकाच्या निमित्ताने जाग्या झालेल्या या आठवणींनी मराठी नाट्यप्रेमींना एक सुखद अनुभव दिला आहे.
