घरीच कुंडीत लावा सेंद्रिय टोमॅटो; मिळवा ताजे, रसाळ आणि केमिकलमुक्त उत्पादन
भारतीय स्वयंपाकघरात टोमॅटो शिवाय अनेक पदार्थ अपूर्ण वाटतात. भाजी, आमटी, सूप, सलाड किंवा चटणी—टोमॅटो हा रोजच्या आहाराचा अविभाज्य भाग आहे. मात्र सध्या बाजारात उपलब्ध असलेले अनेक टोमॅटो रासायनिक खतं आणि कीटकनाशकांच्या साहाय्याने पिकवले जातात. अशा रसायनयुक्त उत्पादनांचा दीर्घकालीन परिणाम आरोग्यावर होऊ शकतो. त्यामुळे घरच्या घरी सेंद्रिय पद्धतीने टोमॅटोची लागवड करणे हा सुरक्षित आणि उत्तम पर्याय ठरू शकतो.
चांगली गोष्ट म्हणजे टोमॅटोची लागवड करणे फार अवघड नाही. थोडी काळजी, योग्य माती, पुरेसा सूर्यप्रकाश आणि नियमित देखभाल यामुळे तुम्ही कुंडीतसुद्धा भरघोस आणि दर्जेदार उत्पादन घेऊ शकता. चला तर मग, घरच्या घरी टोमॅटोची रोपं कशी लावायची आणि त्यांची काळजी कशी घ्यायची, हे सविस्तर जाणून घेऊया.
1. योग्य बियाण्यांची निवड करा
टोमॅटोच्या लागवडीची पहिली आणि महत्त्वाची पायरी म्हणजे दर्जेदार बियाणे निवडणे. विश्वसनीय कंपनी किंवा कृषी केंद्रातून बियाणे खरेदी करणे उत्तम. हायब्रिड बियाणे चांगली वाढ आणि अधिक उत्पादन देतात. शक्य असल्यास सेंद्रिय बियाण्यांची निवड करा.
2. बियाणे अंकुरित करण्याची प्रक्रिया
बियाणे थेट कुंडीत न पेरता आधी अंकुरित करणे फायदेशीर ठरते.
बियाणे 24 तास स्वच्छ पाण्यात भिजवा.
नंतर ओल्या कापडात गुंडाळून 5–6 दिवस उबदार ठिकाणी ठेवा.
काही दिवसांत छोट्या अंकुरांची सुरुवात दिसेल.
अंकुर दिसल्यानंतर बियाणे पेरण्यासाठी तयार असतात.
3. सुपीक माती तयार करा
टोमॅटोची चांगली वाढ होण्यासाठी सुपीक, भुसभुशीत आणि निचऱ्याची माती आवश्यक असते. खालील प्रमाण वापरू शकता:
40% बागेची माती
30% शेणखत किंवा गांडूळखत
30% कोकोपीट
हे मिश्रण चांगले मिसळा. यामुळे मुळांना आवश्यक पोषण मिळते आणि पाणी साठून राहत नाही.
4. योग्य कुंडी किंवा ग्रो बॅग निवडा
टोमॅटोची मुळे खोलवर पसरतात, त्यामुळे किमान 12 ते 14 इंच खोल कुंडी वापरा. तळाशी ड्रेनेज होल असणे आवश्यक आहे. ग्रो बॅगही उत्तम पर्याय ठरू शकते.
5. रोपे लावण्याची योग्य वेळ
अंकुरलेली रोपे 4–5 इंच उंच झाल्यावर त्यांना मोठ्या कुंडीत हलवा. रोपे हलवताना मुळांना इजा होणार नाही याची काळजी घ्या. लावल्यानंतर लगेच पाणी द्या.
6. सूर्यप्रकाशाची आवश्यकता
टोमॅटोच्या रोपांना दररोज किमान 6 ते 7 तास थेट सूर्यप्रकाश मिळणे आवश्यक आहे. बाल्कनी, टेरेस किंवा अंगण हे सर्वोत्तम ठिकाण आहे. सूर्यप्रकाश कमी मिळाल्यास उत्पादन घटू शकते.
7. पाणी देण्याची पद्धत
माती कोरडी होऊ देऊ नका, पण जास्त पाणी देऊ नका. आठवड्यातून 3 ते 4 वेळा पाणी देणे पुरेसे असते. उन्हाळ्यात थोडे जास्त पाणी लागू शकते. पाणी देताना मुळाजवळ द्या; पानांवर जास्त पाणी पडू देऊ नका.
8. रोपाला आधार द्या
टोमॅटोची झाडे वाढू लागली की त्यांना आधाराची गरज असते. लाकडी काठ्या किंवा दोरीने रोप सरळ बांधा. त्यामुळे फांद्या तुटत नाहीत आणि फळे नीट वाढतात.
9. सेंद्रिय खतांचा वापर
दर 15 दिवसांनी घरगुती सेंद्रिय खतांचा वापर करा:
केळीच्या सालीचे पाणी
ताक
गांडूळखत
कंपोस्ट
यामुळे रोपांची वाढ जोमदार होते आणि फळे गोड व रसाळ लागतात.
10. कीटकांपासून संरक्षण
टोमॅटोच्या झाडांना कीटक आणि बुरशीचा धोका असतो. दर 10–15 दिवसांनी कडुलिंबाचे तेल पाण्यात मिसळून फवारणी करा. ही सेंद्रिय पद्धत सुरक्षित आणि परिणामकारक आहे.
11. योग्य वेळी टोमॅटो काढा
टोमॅटो लाल, चमकदार आणि मध्यम आकाराचे झाल्यावर काढा. जास्त वेळ झाडावर ठेवल्यास ते जास्त पिकू शकतात.
घरगुती टोमॅटोचे फायदे
100% केमिकलमुक्त
अधिक चवदार आणि ताजे
आरोग्यास सुरक्षित
बागकामाचा आनंद
थोडासा वेळ आणि मेहनत घेतल्यास तुम्ही स्वतःच्या हाताने उगवलेले सेंद्रिय टोमॅटो वापरू शकता. हे टोमॅटो केवळ स्वयंपाकघरातील गरजा पूर्ण करत नाहीत, तर स्वतःच्या मेहनतीचे समाधानही देतात.
आजच्या रासायनिक शेतीच्या काळात घरच्या घरी सेंद्रिय पद्धतीने टोमॅटो उगवणे ही एक सकारात्मक आणि आरोग्यदायी सवय ठरू शकते. योग्य बियाणे, सुपीक माती, पुरेसा सूर्यप्रकाश आणि सेंद्रिय खतांचा वापर या सोप्या गोष्टी लक्षात ठेवल्यास तुम्ही सहजपणे कुंडीत टोमॅटोची लागवड करू शकता. थोडेसे प्रयत्न आणि योग्य मार्गदर्शन मिळाल्यास तुमच्या घराच्या बाल्कनीतच ताजे, रसाळ आणि पौष्टिक टोमॅटो तयार होतील.
(डिस्क्लेमर : या आर्टिकलमध्ये देण्यात आलेली माहिती व उपाय हे सामान्य ज्ञानावर आधारित आहेत. आमचा याला दुजोरा नाही. ते अवलंबण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला जरूर घ्यावा.)
read also:https://ajinkyabharat.com/2026-healthy-and-tasty-alternatives-pineapple-french-toastie-soapy-recipe/
