भारतात AI ची झपाट्याने वाढ; तरुणांमध्ये OpenAI च्या ChatGPT चा सर्वाधिक वापर
भारतात आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स ChatGPT (AI) चा स्वीकार अभूतपूर्व वेगाने वाढत असल्याचे चित्र समोर आले आहे. डिजिटल क्रांतीनंतर आता AI क्रांतीकडे देश वाटचाल करत असल्याचे दिसून येत आहे. विशेषतः तरुण पिढीने AI साधनांना दिलेला प्रतिसाद लक्षवेधी ठरत आहे. OpenAI यांनी जाहीर केलेल्या ताज्या अहवालानुसार, भारतातून पाठवले जाणाऱ्या ChatGPT संदेशांपैकी जवळपास निम्मे संदेश 18 ते 24 वयोगटातील तरुणांकडून पाठवले जातात. एकूण वापर पाहता, 30 वर्षांखालील वापरकर्ते सुमारे 80 टक्के अॅक्टिव्हिटी चालवत असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
हा ट्रेंड केवळ आकडेवारीपुरता मर्यादित नसून भारतातील नव्या पिढीचा तंत्रज्ञानाकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन दर्शवतो. शिक्षण, करिअर, संशोधन, नोकरीची तयारी, कौशल्यविकास आणि उद्योजकतेसाठी AI चा वापर झपाट्याने वाढत आहे.
18 ते 24 वयोगट सर्वात आघाडीवर
अहवालानुसार, 18 ते 24 वयोगटातील वापरकर्ते एकट्याने जवळपास 50 टक्के संदेश पाठवत आहेत. ही आकडेवारी दर्शवते की महाविद्यालयीन विद्यार्थी, पदवीधर तरुण आणि नव्याने नोकरीत प्रवेश करणारे युवक AI चा मोठ्या प्रमाणावर वापर करत आहेत. प्रोजेक्ट्स, असाइनमेंट्स, प्रेझेंटेशन तयार करणे, परीक्षेची तयारी, प्रोग्रॅमिंग मदत, कंटेंट रायटिंग आणि करिअर मार्गदर्शनासाठी ChatGPT हे त्यांचे महत्त्वाचे साधन बनले आहे.
30 वर्षांखालील वापरकर्त्यांचा एकत्रित वाटा सुमारे 80 टक्के असल्याने भारतातील तरुण पिढी AI स्वीकारण्यात जागतिक पातळीवरही आघाडीवर असल्याचे दिसून येते. यामुळे भारत हा OpenAI साठी वेगाने वाढणारा आणि महत्त्वाचा बाजार ठरत आहे.
ChatGPT वर नेमके काय सर्च होते?
अहवालात नमूद केल्याप्रमाणे, भारतातून पाठवले जाणारे सुमारे 35 टक्के संदेश व्यावसायिक कामाशी संबंधित आहेत. ही टक्केवारी जागतिक सरासरीपेक्षा किंचित जास्त आहे. कंटेंट रायटिंग, ब्लॉग लेखन, ई-मेल मसुदा तयार करणे, डेटा विश्लेषण, रिपोर्ट तयार करणे, प्रेझेंटेशन बनवणे, मार्केट रिसर्च आणि ऑफिस टास्कसाठी ChatGPT चा वापर वाढला आहे.
याशिवाय सामान्य ज्ञान, स्पर्धा परीक्षांची तयारी, करिअर मार्गदर्शन, परदेशात शिक्षणाची माहिती, तांत्रिक प्रश्नांची उत्तरे, स्टार्टअप आयडिया, डिजिटल मार्केटिंग रणनीती यांसाठीही मोठ्या प्रमाणावर प्रश्न विचारले जात आहेत. म्हणजेच AI आता केवळ प्रयोगापुरते मर्यादित न राहता दैनंदिन कामाचा अविभाज्य भाग बनत आहे.
कोडिंगमध्ये भारतीयांची आघाडी
OpenAI ने विशेष नमूद केले आहे की भारतात त्यांचा कोडिंग असिस्टंट “Codex” जागतिक सरासरीपेक्षा अधिक प्रमाणात वापरला जात आहे. भारतीय वापरकर्ते कोडिंगसंबंधी मोठ्या प्रमाणात प्रश्न विचारत आहेत. सॉफ्टवेअर डेव्हलपमेंट, अॅप डेव्हलपमेंट, वेब डिझाइन, ऑटोमेशन स्क्रिप्ट, डेटा सायन्स प्रोजेक्ट्स यांसाठी AI चा वापर वाढला आहे.
स्टार्टअप संस्कृती आणि आयटी क्षेत्रातील वाढत्या संधींमुळे भारतातील युवक कोडिंग कौशल्यावर भर देत आहेत. ChatGPT आणि Codex सारखी साधने त्यांना जलद आणि परिणामकारक मार्गदर्शन देत असल्याने उत्पादकता वाढत आहे.
भारतात विस्ताराची तयारी
भारतातील वाढत्या वापरकर्त्यांचा विचार करून OpenAI आता देशात आपली उपस्थिती मजबूत करण्याच्या तयारीत आहे. कंपनी मुंबई आणि बेंगळुरू येथे नवीन कार्यालये सुरू करण्याच्या तयारीत असल्याची माहिती समोर आली आहे. तसेच Tata Group सोबत भागीदारी करून AI कंप्यूटिंग क्षमता वाढवण्यावर काम सुरू आहे.
Tata Consultancy Services (TCS) च्या माध्यमातून ChatGPT एंटरप्राइज सेवा विस्तारण्याचा प्रयत्न सुरू आहे. याशिवाय Pine Labs, ixigo, MakeMyTrip आणि Eternal यांसारख्या कंपन्यांसोबत सहकार्य वाढवले जात आहे.
कंपनीची योजना येत्या काही वर्षांत एक लाखांहून अधिक विद्यार्थ्यांपर्यंत AI साधने पोहोचवण्याची आहे. यामुळे शिक्षण क्षेत्रात मोठा बदल होण्याची शक्यता आहे.
AI चा खर्च मोठ्या प्रमाणात कमी
OpenAI चे सीईओ Sam Altman यांनी सांगितले की गेल्या सुमारे 14 महिन्यांत AI मार्फत जटिल उत्तर मिळवण्याचा खर्च 1000 पटांहून अधिक कमी झाला आहे. यामुळे AI तंत्रज्ञान अधिक परवडणारे बनले आहे. भारतासारख्या विकसनशील देशांना याचा मोठा फायदा होऊ शकतो.
खर्चात घट झाल्यामुळे स्टार्टअप्स, लघुउद्योग, विद्यार्थी आणि फ्रीलान्सर्स यांना AI चा वापर करणे अधिक सुलभ झाले आहे. भविष्यात आरोग्य, शेती, शिक्षण, प्रशासन आणि उद्योग क्षेत्रात AI मोठी भूमिका बजावू शकते.
तरुण पिढीचा बदलता दृष्टिकोन
भारतातील तरुण पिढी तंत्रज्ञानाचा स्वीकार जलद गतीने करत आहे. डिजिटल पेमेंट, ऑनलाइन शिक्षण, स्टार्टअप संस्कृतीनंतर आता AI हे पुढील मोठे पाऊल ठरत आहे. ChatGPT सारख्या साधनांमुळे माहिती मिळवण्याची पद्धत, काम करण्याची शैली आणि शिकण्याची प्रक्रिया बदलत आहे.
AI मुळे वेळेची बचत, उत्पादकता वाढ आणि कौशल्यविकास शक्य होत आहे. मात्र यासोबतच जबाबदारीने आणि विवेकाने वापर करणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.
एकूणच, भारतात AI चा वापर झपाट्याने वाढत असून 18 ते 24 वयोगटातील तरुण सर्वाधिक सक्रिय असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. 30 वर्षांखालील वापरकर्ते जवळपास 80 टक्के अॅक्टिव्हिटी चालवत आहेत. व्यावसायिक काम, कोडिंग, शिक्षण आणि कंटेंट निर्मितीसाठी ChatGPT चा मोठ्या प्रमाणावर वापर होत आहे.
OpenAI साठी भारत हा वेगाने वाढणारा बाजार ठरत असून कंपनी विस्ताराच्या तयारीत आहे. खर्चात झालेली मोठी घट आणि वाढती डिजिटल साक्षरता यामुळे येत्या काळात AI भारताच्या प्रगतीत महत्त्वाची भूमिका बजावेल, असे संकेत या अहवालातून मिळत आहेत.
