राजुरा शहरातील राष्ट्रीय महामार्गावरील द्विभाजकांमुळे वाढला अपघाताचा धोका; तातडीने सुधारणा करण्याची मागणी
राजुरा शहराच्या विकासासाठी महत्त्वाचा ठरणारा नागपूर–हैद्राबाद तसेच नागपूर–आदिलाबाद राष्ट्रीय महामार्गाचा प्रकल्प सध्या वेगाने मार्गी लागत आहे. राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणामार्फत (NHAI) सुरू असलेल्या या कामामुळे राजुरा शहराला भविष्यात मोठा लाभ होणार असला, तरी सध्या उभारण्यात येणाऱ्या द्विभाजकांच्या रचनेमुळे वाहतूक सुरक्षेचे गंभीर प्रश्न निर्माण झाले आहेत. अवघ्या ५० ते १०० मीटर अंतरावर सोडण्यात आलेल्या गॅपमुळे वाहनचालकांना अनियमित वळणे घ्यावी लागत असून अपघाताचा धोका वाढल्याची तक्रार नागरिकांकडून होत आहे.
कामाचा वेग आणि नागरिकांची चिंता
बसस्थानक टी-पॉईंटपासून नाका क्रमांक तीनपर्यंत तसेच पंचायत समिती ते कर्नल चौक या मुख्य मार्गावर सध्या द्विभाजक उभारणीचे काम सुरू आहे. एकेरी वाहतूक सुलभ व्हावी, समोरासमोरच्या वाहनांची धडक टाळावी आणि वेग नियंत्रित राहावा, या उद्देशाने द्विभाजकाची रचना केली जाते. मात्र प्रत्यक्षात वारंवार सोडलेल्या गॅपमुळे वाहनांची अनियमित हालचाल वाढली आहे.
विशेषत: दुचाकीस्वार व लहान वाहनचालक थेट रस्ता ओलांडण्यासाठी या गॅपचा वापर करीत असल्याने अवजड वाहनचालकांसमोर अचानक अडथळे निर्माण होतात. परिणामी ब्रेक लावणे, वळणे घेणे किंवा वेग कमी करणे यामुळे वाहतुकीत अडथळे निर्माण होतात.
गर्दीच्या भागात धोकादायक स्थिती
राजुरा विश्रामगृह ते जुने बसस्थानक आणि पंचायत समिती चौक हा भाग शहरातील सर्वाधिक वर्दळीचा आहे. या मार्गावर बसस्थानक, तहसील कार्यालय, न्यायालय, उपजिल्हा रुग्णालय, वन कार्यालय, जिल्हा परिषद शाळा, नगर परिषद, पंचायत समिती, बँक ऑफ इंडिया, सहकारी बँका आदी महत्त्वाची कार्यालये व संस्था आहेत. दिवसभर शासकीय कामकाजासाठी येणारे नागरिक, विद्यार्थी, रुग्णवाहिका, शाळेच्या बस आणि खासगी वाहने यांची मोठी रहदारी असते.
अशा संवेदनशील भागात केवळ काही अंतरावर गॅप देण्यात आल्याने वाहनचालक नागमोडी वळणे घेत रस्ता पार करतात. काही वेळा वाहने अचानक समोर येतात आणि अपघाताचा प्रसंग ओढवण्याची शक्यता निर्माण होते. यापूर्वी या मार्गावर किरकोळ तसेच गंभीर अपघात झाल्याच्या घटना घडल्या आहेत.
द्विभाजकाची उपयुक्तता प्रश्नचिन्हाखाली
द्विभाजकाची रचना ही सुरक्षेसाठी असते. मात्र वारंवार गॅप देण्यात आल्याने त्याची उपयुक्तता कमी झाल्याची भावना व्यक्त होत आहे. सलग द्विभाजक नसल्यामुळे वाहनांचा वेग कमी होण्याऐवजी उलट अनियमित हालचाल वाढते. अनेकदा वाहनचालक नियम न पाळता गॅपमधून चुकीच्या दिशेने प्रवेश करतात.
लोकप्रतिनिधींची मागणी
या पार्श्वभूमीवर भाजपचे शहर उपाध्यक्ष बंडू वनकर आणि महामंत्री मिलिंद देशकर यांनी राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणाने तातडीने दखल घ्यावी, अशी मागणी केली आहे. सलग आणि नियोजित द्विभाजक उभारावेत, आवश्यक त्या ठिकाणी अधिकृत यु-टर्न पॉईंट निश्चित करावेत, वेगमर्यादा दर्शविणारे फलक व रिफ्लेक्टर बसवावेत, तसेच पादचाऱ्यांसाठी झेब्रा क्रॉसिंगची व्यवस्था करावी, अशी त्यांची भूमिका आहे.
नागरिकांच्या अपेक्षा
राजुरा शहराच्या सर्वांगीण विकासासाठी महामार्ग प्रकल्प नक्कीच महत्त्वाची भूमिका बजावतात. रस्त्यांची रुंदी वाढणे, वाहतुकीला गती मिळणे आणि व्यापार-उद्योगांना चालना मिळणे या दृष्टीने असे प्रकल्प लाभदायक ठरतात. मात्र विकासाच्या या प्रक्रियेत सुरक्षितता हा कळीचा मुद्दा दुर्लक्षित होता कामा नये. रस्ता बांधकाम, द्विभाजकांची रचना, सिग्नल व्यवस्था, पादचारी मार्ग आणि वेगमर्यादा यांसारख्या सूक्ष्म बाबींवर काटेकोर नियोजन आवश्यक असते.
विशेषतः ज्या भागात शासकीय कार्यालये, रुग्णालये, शाळा आणि बँका आहेत, त्या ठिकाणी दिवसभर नागरिकांची मोठी वर्दळ असते. विद्यार्थ्यांची ये-जा, रुग्णवाहिका, ज्येष्ठ नागरिक आणि सामान्य पादचारी यांचा विचार करून वाहतूक व्यवस्थापन अधिक दक्षतेने करणे गरजेचे आहे. केवळ पायाभूत सुविधा उभारणे पुरेसे नसून त्या सुरक्षित आणि नागरिकहितकारी असणे तितकेच आवश्यक आहे. विकासासोबत सुयोग्य नियोजन आणि प्रभावी अंमलबजावणी केल्यासच शहराचा खरा प्रगतीमार्ग सुरक्षित राहू शकतो.
संभाव्य उपाययोजना
तज्ज्ञांच्या मते, खालील उपाययोजना केल्यास धोका कमी होऊ शकतो :
सलग आणि नियोजित द्विभाजक उभारणी
निश्चित आणि मर्यादित यु-टर्न
वेगमर्यादा नियंत्रणासाठी रंबल स्ट्रिप्स
सिग्नल यंत्रणा किंवा चेतावणी दिवे
पादचारी पुल किंवा सुरक्षित क्रॉसिंग
नियमित वाहतूक पोलिसांची नियुक्ती
तातडीची गरज
अपघात घडल्यानंतर उपाययोजना करण्यापेक्षा संभाव्य धोका आधीच ओळखून प्रतिबंधात्मक पावले उचलणे हे प्रशासनाच्या दृष्टीने अधिक प्रभावी आणि जबाबदार ठरते. राजुरा शहरातील राष्ट्रीय महामार्गावरील द्विभाजकांमध्ये वारंवार सोडण्यात आलेल्या गॅपमुळे निर्माण झालेली धोकादायक परिस्थिती लक्षात घेता, संबंधित विभागाने तातडीने प्रत्यक्ष पाहणी करणे गरजेचे आहे. स्थानिक नागरिक, व्यापारी आणि वाहनचालकांकडून सातत्याने तक्रारी होत असताना त्याकडे दुर्लक्ष होऊ नये, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
विशेषतः शासकीय कार्यालये, रुग्णालये आणि शैक्षणिक संस्था असलेल्या या मार्गावर वाहतुकीची मोठी वर्दळ असते. त्यामुळे कोणताही किरकोळ त्रुटी मोठ्या अपघाताला कारणीभूत ठरू शकते. सलग द्विभाजक, नियोजित यु-टर्न, वेगमर्यादा दर्शक फलक आणि रिफ्लेक्टर यांसारख्या उपाययोजना तातडीने राबविणे आवश्यक आहे. नागरिकांच्या सुरक्षेला प्राधान्य देत राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणाने त्वरीत कार्यवाही करावी, अशी सर्वसामान्यांची ठाम मागणी आहे.
राजुरा शहराच्या विकासाच्या दृष्टीने महामार्ग महत्त्वाचा असला तरी सुरक्षितता अबाधित ठेवणे ही प्रशासनाची प्राथमिक जबाबदारी आहे. योग्य नियोजन आणि सुधारणा केल्यास भविष्यातील संभाव्य अपघात टाळता येऊ शकतात आणि शहरवासीयांना दिलासा मिळू शकतो.
