Ajit Pawar NCP Merger : विलीनीकरणानंतर राष्ट्रवादीची धुरा अजितदादांकडे? शशिकांत शिंदेंचा अध्यक्षीय लेख चर्चेत
राज्याच्या राजकारणात पुन्हा एकदा राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या विलीनीकरणाचा मुद्दा केंद्रस्थानी आला आहे. राष्ट्रवादी काँग्रेस (शरदचंद्र पवार) पक्षाच्या साप्ताहिकामधून प्रदेशाध्यक्ष शशिकांत शिंदे यांनी केलेल्या दाव्यामुळे राजकीय वर्तुळात खळबळ उडाली आहे. त्यांच्या अध्यक्षीय लेखात करण्यात आलेला खुलासा केवळ भावनिक नाही, तर तो राजकीय दृष्ट्याही अत्यंत महत्त्वाचा मानला जात आहे. विलीनीकरणानंतर पक्षाची सर्व धुरा अजित पवार यांच्याकडे सुपूर्त करण्याचा निर्णय झाला होता, असा दावा त्यांनी स्पष्ट शब्दांत केला आहे.
“दादांचं स्वप्न अपूर्ण राहिलं”
शशिकांत शिंदे यांनी आपल्या लेखात नमूद केले आहे की, अजित पवार यांच्या नेतृत्वाखाली राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाने राज्यभर विस्तार केला. संघटनात्मक ताकद वाढवण्यात आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांमध्ये पक्षाला बळकट करण्यात त्यांचा मोठा वाटा होता. मात्र २८ जानेवारी रोजी झालेल्या विमान अपघातात त्यांच्या अकाली निधनामुळे पक्षाचे मोठे नुकसान झाले. “दादांचं स्वप्न अपूर्ण राहिलं आहे. आता ते पूर्ण करण्याची जबाबदारी आपली आहे,” असे भावनिक आवाहन शिंदे यांनी कार्यकर्त्यांना केले आहे.
त्यांच्या मते, गेल्या चार-पाच महिन्यांपासून अजित पवार दोन्ही राष्ट्रवादी गटांना पुन्हा एकत्र आणण्यासाठी प्रयत्नशील होते. जयंत पाटील आणि शरद पवार यांच्याशी चर्चा सुरू होती. १२ फेब्रुवारी रोजी शरद पवार यांच्या उपस्थितीत विलीनीकरणाचा निर्णय झाला होता आणि त्यानंतर पक्षाचे नेतृत्व अजित पवार यांच्याकडे देण्याचे ठरले होते, असा दावा त्यांनी लेखात केला आहे.
‘अदृश्य शक्ती’ आणि आरोपांची राजकारण
शिंदे यांनी लेखात आणखी एक गंभीर आरोप केला आहे. त्यांच्या मते, “अदृश्य शक्तींच्या कारवाया, धमक्या आणि खोट्या षड्यंत्रांमुळे” अजित पवार यांना राष्ट्रवादीतून बाहेर पडून वेगळा गट स्थापन करावा लागला. हा उल्लेख नेमका कोणाकडे निर्देश करतो, याबाबत त्यांनी स्पष्ट भाष्य केले नसले तरी या विधानामुळे चर्चेला उधाण आले आहे.
राजकीय निरीक्षकांच्या मते, हा उल्लेख राज्यातील सत्तासमीकरणे, केंद्रीय तपास यंत्रणा किंवा अन्य राजकीय दबावांबाबत असू शकतो. मात्र अधिकृतरित्या कोणतेही नाव न घेता सूचक भाषेत केलेला हा आरोप राजकीय वातावरण तापवणारा ठरला आहे.
१२ फेब्रुवारीची ‘निर्णायक’ बैठक?
शरद पवार गटाकडून यापूर्वीही विलीनीकरणाबाबत दावा करण्यात आला होता. जयंत पाटील यांनी सांगितले होते की, अजित पवार आणि त्यांच्यात यासंदर्भात चर्चा झाली होती. १२ फेब्रुवारी रोजी अजित पवार घोषणा करणार होते, अशी माहिती त्यांनी दिली होती. स्वतः शरद पवार यांनीही दोन्ही नेत्यांमध्ये बैठक झाल्याचे मान्य केले होते.
मात्र दुसरीकडे अजित पवार गटातील काही बड्या नेत्यांनी या दाव्यांबाबत अनभिज्ञता व्यक्त केली आहे. “दादांनी आम्हाला अशा कोणत्याही निर्णयाची माहिती दिली नव्हती,” असे त्यांचे म्हणणे आहे. त्यामुळे विलीनीकरणाचा मुद्दा प्रत्यक्षात किती पुढे गेला होता, याबाबत अद्याप स्पष्टता नाही.
कार्यकर्त्यांमध्ये संभ्रम
या सर्व घडामोडींमुळे तळागाळातील कार्यकर्त्यांमध्ये संभ्रमाचे वातावरण निर्माण झाले आहे. काहींना वाटते की विलीनीकरणाची चर्चा ही राजकीय दबावासाठी वापरली गेली. तर काही जण अजूनही आशावादी आहेत की योग्य वेळी दोन्ही गट पुन्हा एकत्र येऊ शकतात.
अजित पवार यांच्या निधनानंतर निर्माण झालेल्या पोकळीमुळे दोन्ही गटांमध्ये भावनिक वातावरण आहे. शिंदे यांच्या लेखामुळे त्या भावनांना अधिकच उधाण आले आहे. “पक्ष पुन्हा मजबुतीने उभा करणे हीच दादांना खरी श्रद्धांजली ठरेल,” असे त्यांनी म्हटले आहे.
नेतृत्वाचा प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर
जर विलीनीकरण झाले असते आणि पक्षाची धुरा अजित पवार यांच्याकडे देण्यात आली असती, तर राष्ट्रवादीत नेतृत्वाचे समीकरण पूर्णपणे बदलले असते. शरद पवार यांचे मार्गदर्शन आणि अजित पवार यांचे सक्रिय नेतृत्व अशी दुहेरी रचना तयार झाली असती, असा अंदाज व्यक्त केला जातो.
मात्र आता त्यांच्या अनुपस्थितीत नेतृत्वाचा प्रश्न अधिक गुंतागुंतीचा बनला आहे. दोन्ही गटांतून नवे चेहरे पुढे येतील का, की पुन्हा एकत्र येण्याचा प्रयत्न होईल, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
पुढे काय?
राजकीय वर्तुळात सध्या दोन शक्यता चर्चेत आहेत. एक म्हणजे विलीनीकरणाचा मुद्दा काही काळासाठी मागे पडेल आणि दोन्ही गट स्वतंत्रपणे आपली ताकद वाढवण्याचा प्रयत्न करतील. दुसरी शक्यता म्हणजे शिंदे यांच्या लेखानंतर दोन्ही गटांमध्ये नव्याने संवाद सुरू होईल.
अजित पवार यांच्या आठवणी आणि त्यांच्या ‘स्वप्ना’चा उल्लेख हा भावनिक मुद्दा आहे. मात्र राजकारणात भावनांइतकाच वास्तववादही महत्त्वाचा असतो. त्यामुळे पुढील काही आठवड्यांत दोन्ही गटांची अधिकृत भूमिका काय येते, यावर राष्ट्रवादीचे भवितव्य ठरणार आहे.
सध्या तरी शशिकांत शिंदे यांच्या लेखामुळे एक गोष्ट स्पष्ट झाली आहे—राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या विलीनीकरणाचा मुद्दा पूर्णपणे संपलेला नाही. तो पुन्हा एकदा चर्चेच्या केंद्रस्थानी आला आहे. आता पुढील राजकीय पावले कोण टाकते, आणि ‘दादांचे स्वप्न’ प्रत्यक्षात उतरते का, याची उत्सुकता सर्वांनाच लागली आहे.
