Gold And Silver Price : सोन्या-चांदीची सद्दी संपणार? प्रयोगशाळेत तयार होणार मौल्यवान धातू? किंमती कोसळणार की आणखी उसळी?

सोने-चांदीच्या किमतींनी ग्राहक हैराण

गेल्या दोन वर्षांत सोन्या-चांदीच्या किमतींनी सर्वसामान्य ग्राहकांची झोप उडवली आहे. लग्नसराई असो वा गुंतवणूक, सोनं आता अनेकांच्या आवाक्याबाहेर गेलं आहे. काही बाजारतज्ज्ञांच्या मते आगामी काळात सोनं दोन लाख रुपये प्रति 10 ग्रॅमपर्यंत, तर चांदी चार लाख रुपये प्रति किलोपर्यंत पोहोचू शकते. त्यामुळे “ही तेजी कधी थांबणार?” हा प्रश्न प्रत्येकाच्या मनात आहे.

याच पार्श्वभूमीवर एक वेगळीच आणि थक्क करणारी चर्चा सुरू झाली आहे जसं आज प्रयोगशाळेत हिरे तयार होतात, तसंच सोने आणि चांदीही लॅबमध्ये तयार करता येईल का? आणि असं झालं तर सोन्या-चांदीच्या किमती कोसळतील का?

लॅबमध्ये तयार होणारे हिरे: बदलती वास्तवता

एक काळ होता, जेव्हा हिरा म्हणजे जमिनीच्या पोटात खोल खाणींतूनच मिळणारी दुर्मीळ वस्तू. पण आज परिस्थिती बदलली आहे.
Lab Grown Diamonds म्हणजेच प्रयोगशाळेत तयार होणारे हिरे मोठ्या प्रमाणावर बाजारात उपलब्ध आहेत. दिसायला, रासायनिकदृष्ट्या आणि प्रकाशवैशिष्ट्यांच्या बाबतीत हे हिरे नैसर्गिक हिऱ्यांइतकेच शुद्ध असतात.

याच उदाहरणावरून प्रश्न उपस्थित होतो
जर हिरा तयार होऊ शकतो, तर सोने आणि चांदी का नाही?

सोने म्हणजे नेमकं काय? रसायनशास्त्र सांगतं काय?

सोने ही मिश्रधातू (Alloy) नाही.
ते एक शुद्ध रासायनिक घटक (Chemical Element) आहे.

• रासायनिक नाव : Gold (Au)

• अणुक्रमांक : 79

• म्हणजे प्रत्येक सोन्याच्या अणूमध्ये 79 प्रोटॉन असतात

जगात कुठेही असलेलं सोने—भारत, अमेरिका, आफ्रिका किंवा अवकाशात सापडलेलं—रासायनिकदृष्ट्या अगदी सारखंच असतं. त्यामुळे सोने तयार करणं म्हणजे एखाद्या पदार्थात बदल करणं नव्हे, तर नवीन अणू निर्माण करणं आहे.

परिस, अल्केमी आणि हजारो वर्षांचं स्वप्न

भारतीय पुराणकथांमध्येही ‘परिस’ या कल्पित दगडाचा उल्लेख आहे, जो लोखंडालाही सोनं बनवतो असा दावा केला जातो. मात्र आजवर

• परिस सापडलेला नाही

• कोणतीही अल्केमी वैज्ञानिकदृष्ट्या सिद्ध झालेली नाही

प्रयोगशाळेत सोनं तयार करता येतं का? शास्त्र काय सांगतं?

उत्तर आहे : हो, पण…

सोने रासायनिक प्रक्रियेतून तयार करता येत नाही.
त्यासाठी वापरली जाते एक अत्यंत क्लिष्ट आणि महागडी प्रक्रिया

Nuclear Transmutation (न्युक्लियर ट्रान्सम्युटेशन)

या प्रक्रियेत:

• शिसे किंवा पाऱ्यासारख्या जड अणूंवर न्युट्रॉनचा मारा केला जातो

• अणू अस्थिर होतात

• किरणोत्सर्गी क्षय (Radioactive Decay) होतो

• काही विशिष्ट परिस्थितीत अणुक्रमांक 79 पर्यंत पोहोचतो

• आणि तो अणू सोन्यात रूपांतरित होतो

अगदी अशीच प्रक्रिया सुपरनोव्हा स्फोट किंवा न्युट्रॉन ताऱ्यांच्या टक्कर दरम्यान अवकाशात घडते, जिथे नैसर्गिकरित्या सोने निर्माण होतं.

मग बाजारात लॅब-गोल्ड का येत नाही?

कारण व्यावहारिक वास्तव फार कठोर आहे:

1. अत्यंत प्रचंड खर्च

   • अणुभट्टी

   • प्रचंड वीज

   • महागडी संयंत्रे

2. उत्पादन नगण्य

   • लाखो रुपयांचा खर्च

   • मिळणार फक्त 1–2 ग्रॅम सोने

3. किरणोत्सर्गाचा धोका

   • तयार झालेले सोने किरणोत्सर्गी असू शकते

   • वापरण्यास धोकादायक

4. व्यावसायिकदृष्ट्या तोटा

   • खाणीतून मिळणारं सोने अजूनही स्वस्त पडतं

चांदीचं काय? ती तरी सोपी आहे का?

एक शुद्ध रासायनिक घटक आहे.

• रासायनिक नाव : Silver (Ag)

• अणुक्रमांक : 47

चांदी तयार करण्यासाठीही अशाच प्रकारच्या अणुकेंद्रक बदलांची गरज असते. त्यामुळे चांदीच्या बाबतीतही परिस्थिती सोन्यासारखीच आहे
तांत्रिकदृष्ट्या शक्य, पण आर्थिकदृष्ट्या अशक्य.

मग सोन्या-चांदीचे भाव कोसळणार का?

थेट उत्तर : नाही

कारणे स्पष्ट आहेत:

• लॅबमध्ये सोने-चांदी तयार करणं अत्यंत महाग

• मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन अशक्य

• नैसर्गिक सोने अजूनही स्वस्त आणि सुरक्षित

• गुंतवणूकदारांचा सोन्यावरचा विश्वास कायम

उलट, जागतिक अनिश्चितता, युद्ध, महागाई, डॉलरची घसरण यामुळे
सोने सुरक्षित गुंतवणूक म्हणून अधिक मजबूत होत आहे.

भविष्यात काय बदल होऊ शकतो?

तज्ज्ञांच्या मते:

• अणुशास्त्रात क्रांती झाली

• स्वस्त आणि सुरक्षित ट्रान्सम्युटेशन तंत्र विकसित झालं

• तरच सोन्या-चांदीच्या बाजारात भूकंप होईल

तोपर्यंत सोने म्हणजे सोनेच राहणार, आणि त्याची चमक कमी होण्याऐवजी वाढतच जाणार.

प्रयोगशाळेत हिरा तयार होतो, हे जरी खरं असलं,
तरी सोने आणि चांदी ही वेगळीच वैज्ञानिक लढाई आहे.

आजच्या घडीला:

• सोन्या-चांदीची सद्दी संपत नाही

• किंमती कोसळण्याऐवजी दीर्घकाळात वाढीचाच कल

• सामान्य ग्राहकांसाठी चिंता कायम

म्हणूनच “लॅबमध्ये सोनं?” ही चर्चा रोचक असली, तरी बाजारावर तिचा परिणाम सध्या तरी शून्य आहे.

read also:https://ajinkyabharat.com/the-shocking-connection-between-the-kerala-story-2-and-asfarul-haq-case/