ऐकणारा हडबडला! हॉस्टेलमध्ये राहणारी आठवीतली अल्पवयीन विद्यार्थिनी प्रसूतीसाठी रुग्णालयात; प्रशासन, वसतिगृह व्यवस्थापन आणि यंत्रणांवर गंभीर प्रश्न
हॉस्टेलमधील मुलींच्या सुरक्षेबाबत मोठमोठ्या घोषणा केल्या जात असताना मध्य प्रदेशातील बालाघाट जिल्ह्यातून समोर आलेल्या एका धक्कादायक घटनेने संपूर्ण यंत्रणेलाच हादरवून सोडलं आहे. शासकीय कस्तूरबा गांधी बालिका वसतिगृहात राहणाऱ्या अवघ्या साडेतेरा वर्षांच्या, आठवीत शिकणाऱ्या विद्यार्थिनीने बाळाला जन्म दिल्याचा धक्कादायक प्रकार उघडकीस आला असून, यामुळे वसतिगृहातील सुरक्षा, आरोग्य तपासणी व्यवस्था आणि व्यवस्थापनाच्या हलगर्जीपणावर गंभीर प्रश्न उपस्थित झाले आहेत.
या घटनेची माहिती समोर येताच प्रशासनाने तातडीने दखल घेत वसतिगृहाच्या अधीक्षिकेला निलंबित केलं असून, पोलिसांनी पीडितेच्या जबाबावरून एका युवकाला अटक केली आहे. सध्या पीडित मुलगी आणि तिचं नवजात बाळ दोघेही सुरक्षित असून त्यांच्यावर जिल्हा ट्रामा सेंटरमध्ये उपचार सुरू आहेत.
परसामऊ येथील कस्तूरबा गांधी वसतिगृहातील धक्कादायक वास्तव
ही घटना बालाघाट जिल्ह्यातील बैहर विकासखंड अंतर्गत येणाऱ्या परसामऊ गावातील कस्तूरबा गांधी बालिका वसतिगृहात घडली. हे वसतिगृह जिल्हा शिक्षण केंद्राच्या अधिपत्याखाली असून जनजातीय कार्य विभागाच्या अंतर्गत कार्यरत आहे. विशेष म्हणजे, हे वसतिगृह ग्रामीण आणि आदिवासी भागातील मुलींना शिक्षणाची संधी देण्यासाठी सुरू करण्यात आलं आहे.
असं असतानाही, इतक्या गंभीर स्वरूपाचा प्रकार दीर्घकाळ कोणाच्याही लक्षात न येणं, ही बाब अधिक धक्कादायक मानली जात आहे.
विद्यार्थिनीच्या प्रकृतीतील बदलांकडे जाणीवपूर्वक दुर्लक्ष?
प्राथमिक चौकशीत समोर आलेल्या माहितीनुसार, संबंधित विद्यार्थिनीच्या शारीरिक आरोग्यात आणि वर्तनात स्पष्ट बदल दिसत होते. ती अनेक वेळा वसतिगृहात अनुपस्थित राहत होती. मात्र,
तिच्या अनुपस्थितीबाबत चौकशी करण्यात आली नाही
पालकांशी किंवा नातेवाईकांशी संपर्क साधण्यात आला नाही
कोणतीही वैद्यकीय तपासणी करण्यात आली नाही
या सर्व बाबींकडे वसतिगृहाच्या अधीक्षिकेने आणि कर्मचाऱ्यांनी संवेदनशीलतेने पाहिलं नाही, असं चौकशीत स्पष्ट झालं आहे.
अधीक्षिकेवर कारवाई; तात्काळ निलंबन
प्रकरणाचं गांभीर्य लक्षात घेऊन जनजातीय कार्य विभागाच्या सहायक आयुक्तांनी कस्तूरबा गांधी बालिका वसतिगृहाच्या अधीक्षिका (प्राथमिक शिक्षिका) श्रीमती चैनबती सैयाम यांना तात्काळ प्रभावाने निलंबित केलं आहे.
प्रशासनाकडून स्पष्ट करण्यात आलं आहे की, “अल्पवयीन मुलीच्या आरोग्य, सुरक्षितता आणि देखरेखीबाबत झालेलं दुर्लक्ष हे अत्यंत गंभीर स्वरूपाचं असून याची सखोल चौकशी केली जाईल.”
पोलिसांची कारवाई; आरोपी युवक अटकेत
घटनेची माहिती मिळताच बैहर पोलीस ठाण्यात गुन्हा दाखल करण्यात आला. पीडितेच्या जबानीवरून पोलिसांनी गावातीलच एका युवकाला अटक केली आहे. त्याचे पीडित मुलीसोबत शारीरिक संबंध असल्याचं समोर आलं आहे.
महिला पोलीस ठाण्याच्या प्रभारी किरण वरकडे आणि डीपीसी जी.पी. बर्मन यांनी दिलेल्या माहितीनुसार,
पीडिता आठवीत शिकणारी असून तिचं वय साडेतेरा वर्ष आहे
हा प्रकार पोक्सो कायद्यांतर्गत गंभीर गुन्हा ठरतो
पुढील तपास सुरू आहे
आरोग्य विभागाचंही अपयश?
या प्रकरणात केवळ वसतिगृह प्रशासनच नव्हे, तर आरोग्य विभागाची एएनएम (ANM) आणि इतर जबाबदार यंत्रणांचंही अपयश समोर आलं आहे. डीपीसी जी.पी. बर्मन यांनी मान्य केलं की, “हॉस्टेल वार्डन आणि आरोग्य यंत्रणेकडून मोठं दुर्लक्ष झालं आहे.”
साधारणपणे वसतिगृहांमध्ये नियमित आरोग्य तपासणी अपेक्षित असते. मात्र, इतक्या महिन्यांपर्यंत गर्भधारणा लक्षात न येणं, ही बाब व्यवस्थेतील गंभीर त्रुटी दर्शवते.
सध्या आई आणि बाळ सुरक्षित
दिलासादायक बाब म्हणजे, पीडित मुलगी आणि तिचं नवजात बाळ दोघेही सध्या पूर्णपणे सुरक्षित आहेत. त्यांना चांगल्या देखभालीसाठी जिल्हा ट्रामा सेंटरमध्ये दाखल करण्यात आलं आहे. डॉक्टरांच्या माहितीनुसार, दोघांची प्रकृती स्थिर आहे.
अनेक प्रश्न अनुत्तरित; चौकशीला वेग
या घटनेनंतर प्रशासनाने सखोल चौकशीचे आदेश दिले आहेत. विशेषतः,
इतके महिने गर्भधारणा असूनही कोणालाच कसं कळलं नाही?
वसतिगृहातील दैनंदिन देखरेख यंत्रणा नेमकी कशी काम करत होती?
आरोग्य तपासणी न झाल्याची जबाबदारी कोणाची?
या सर्व प्रश्नांची उत्तरं शोधण्यासाठी स्वतंत्र चौकशी समिती स्थापन केली जाण्याची शक्यता आहे.
मुलींच्या सुरक्षेचा प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर
या घटनेमुळे राज्यातीलच नव्हे, तर देशभरातील मुलींच्या वसतिगृहांमधील सुरक्षा व्यवस्थेचा मुद्दा पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे. केवळ योजना आणि इमारती उभ्या करून चालणार नाहीत, तर त्या ठिकाणी कार्यरत यंत्रणा किती संवेदनशील आणि जबाबदार आहे, हे अधिक महत्त्वाचं असल्याचं या घटनेनं अधोरेखित केलं आहे.
