वॉकओवर की महासामना? भारत–पाकिस्तान नॉकआउट वादाने टी20 वर्ल्ड कप हादरला

भारत–पाकिस्तान क्रिकेट सामना म्हणजे केवळ खेळ नाही, तर तो भावना, राजकारण, अर्थकारण आणि जागतिक क्रिकेटच्या प्रतिष्ठेशी जोडलेला विषय आहे. टी20 वर्ल्ड कप 2026 मध्ये पाकिस्तानने भारताविरुद्धचा ग्रुप स्टेज सामना खेळण्यास नकार दिल्यानंतर या स्पर्धेभोवती मोठा वाद निर्माण झाला आहे. मात्र खरा प्रश्न आता पुढे येतोय—जर भारत आणि पाकिस्तान नॉकआउट फेरीत आमने-सामने आले, तर नेमकं काय होणार?

पाकिस्तानचा ग्रुप मॅच बहिष्कार : नेमकं काय घडलं?

पाकिस्तान सरकारने अधिकृत परवानगी देताना एक महत्त्वाची अट घातली—टी20 वर्ल्ड कपमध्ये सहभागी व्हायचं, पण भारताविरुद्धचा सामना खेळायचा नाही. 15 फेब्रुवारी रोजी कोलंबो येथे होणारा भारत–पाकिस्तान ग्रुप स्टेज सामना त्यामुळे रद्द झाला. या निर्णयामुळे भारताला थेट दोन गुण मिळाले, तर पाकिस्तानला गुणतालिकेत मोठा फटका बसला.

पीसीबी प्रमुख मोहसिन नकवी आणि पाकिस्तानचे पंतप्रधान शहबाज शरीफ यांच्यातील उच्चस्तरीय बैठकीनंतर हा निर्णय घेण्यात आला. सुरक्षेची कारणे, राजकीय तणाव आणि आधीच्या करारांचा हवाला देत पाकिस्तानने हा पवित्रा घेतल्याचे सांगितले जाते.

गुणतालिकेवर परिणाम : पाकिस्तानची कोंडी

ग्रुप स्टेजमध्ये केवळ अव्वल तीन संघ नॉकआउटसाठी पात्र ठरणार आहेत. भारताविरुद्धचे दोन गुण गमावल्यानंतर पाकिस्तानसमोर उर्वरित सर्व सामने जिंकण्याशिवाय पर्याय उरलेला नाही. अमेरिका, नेदरलँड्स आणि नामिबिया यांच्याविरुद्ध विजय मिळवूनही नेट रन रेट (NRR) मोठी भूमिका बजावणार आहे.

तज्ज्ञांच्या मते, पावसामुळे एखादा सामना रद्द झाला किंवा इतर संघांनी अनपेक्षित विजय मिळवले, तर पाकिस्तानची अडचण आणखी वाढू शकते. म्हणजेच भारताविरुद्धचा बहिष्कार हा केवळ प्रतीकात्मक नसून स्पर्धात्मकदृष्ट्या आत्मघातकी ठरू शकतो.

नॉकआउटमध्ये भारत–पाकिस्तान सामना शक्य आहे का?

होय, पूर्णपणे शक्य आहे. दोन्ही संघ वेगवेगळ्या गटांतून पात्र ठरले किंवा सुपर 12 / सेमीफायनल / फायनलमध्ये पोहोचले, तर त्यांचा थेट सामना होऊ शकतो. याच ठिकाणी सर्वात मोठा पेच निर्माण होतो.

पीसीबीने अद्याप स्पष्ट केलेले नाही की नॉकआउटमध्ये भारताशी सामना आला तर पाकिस्तान खेळणार की नाही. ग्रुप मॅचचा बहिष्कार हा एक निर्णय होता, पण नॉकआउटचा बहिष्कार म्हणजे संपूर्ण स्पर्धेच्या विश्वासार्हतेवर प्रश्नचिन्ह उभं करणारा ठरेल.

नॉकआउटमध्ये बहिष्कार झाला तर काय?

जर पाकिस्तानने नॉकआउट सामना देखील न खेळण्याचा निर्णय घेतला, तर:

• भारताला पुन्हा वॉकओवर मिळू शकतो
• आयसीसीवर प्रचंड दबाव येऊ शकतो
• ब्रॉडकास्टर्स आणि प्रायोजकांचे कोट्यवधींचे नुकसान होऊ शकते
• जागतिक क्रिकेटमध्ये आयसीसीची विश्वासार्हता डळमळीत होऊ शकते

भारत–पाकिस्तान सामना हा आयसीसीच्या महसुलाचा कणा मानला जातो. एकच सामना अब्जावधी रुपयांची कमाई करून देतो. नॉकआउटमधील सामना रद्द होणे म्हणजे आयसीसीसाठी मोठा आर्थिक आणि प्रतिष्ठेचा धक्का ठरेल.

आयसीसीची भूमिका काय असू शकते?

आयसीसीकडे नियमांनुसार काही पर्याय आहेत:

1. वॉकओवर देणे – नियमांनुसार संघ न खेळल्यास प्रतिस्पर्ध्याला विजय दिला जातो.
2. दंडात्मक कारवाई – आर्थिक दंड, गुणकपात किंवा भविष्यातील स्पर्धांवरील निर्बंध.
3. कठोर निर्णय – अत्यंत टोकाच्या परिस्थितीत संघावर निलंबनाची कारवाई.

मात्र पाकिस्तानसारख्या पूर्ण सदस्य राष्ट्रावर कठोर कारवाई करणे आयसीसीसाठी राजकीयदृष्ट्या सोपे नाही. त्यामुळे तोडगा काढण्यासाठी आयसीसी पडद्यामागे मोठ्या प्रमाणावर मध्यस्थी करत असल्याचेही संकेत आहेत.

भारताची भूमिका : शांत पण ठाम

बीसीसीआयने अधिकृतपणे संयमाची भूमिका घेतली आहे. “आम्ही आयसीसीचे नियम पाळू,” असे बीसीसीआयकडून स्पष्ट करण्यात आले आहे. मात्र, भारताला मिळालेल्या वॉकओवरमुळे स्पर्धात्मक फायदा झाल्याचेही वास्तव आहे.

राजकीय पातळीवर पाकिस्तानच्या या निर्णयावर तीव्र प्रतिक्रिया उमटताना दिसत आहेत. भारताविरुद्ध टी20 विश्वचषकातील सामना खेळण्यास नकार देण्यामागे पाकिस्तानची मानसिकता उघड झाली असल्याची टीका अनेक नेत्यांनी केली आहे. “भारतासमोर पराभव निश्चित दिसत असल्यानेच पाकिस्तान पळ काढत आहे. मैदानावर लढण्याऐवजी बहिष्काराचा मार्ग स्वीकारणे ही खेळभावनेची थट्टा आहे,” अशी कठोर प्रतिक्रिया काही नेत्यांनी व्यक्त केली. काहींच्या मते, हा निर्णय केवळ क्रिकेटपुरता मर्यादित नसून पाकिस्तानची आंतरराष्ट्रीय पातळीवरील दुटप्पी भूमिका पुन्हा एकदा समोर आणणारा आहे.

नेत्यांनी असा आरोपही केला की, क्रिकेटला राजकारणापासून दूर ठेवण्याची भाषा करणारा पाकिस्तान स्वतःच राजकीय हस्तक्षेप करत आहे. भारताने नेहमीच खेळाला प्राधान्य दिले असून, मैदानावरच उत्तर देण्याची भूमिका घेतली आहे, असेही त्यांनी स्पष्ट केले. पाकिस्तानच्या या बहिष्कारामुळे केवळ चाहत्यांची निराशा झाली नसून, आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेपुढेही मोठे आव्हान उभे राहिले आहे. काही नेत्यांनी आयसीसीने या प्रकरणात कठोर भूमिका घ्यावी, अशी मागणी केली आहे. खेळात पराभवाची भीती बाळगून मैदान सोडणे ही मानसिक दुर्बलतेचीच खूण असल्याचे मत व्यक्त करत, भारताने आपल्या खेळातूनच पाकिस्तानला योग्य उत्तर दिले आहे, असा सूर राजकीय प्रतिक्रियांमध्ये दिसून येत आहे.

जागतिक क्रिकेटवर परिणाम

हा वाद केवळ भारत–पाकिस्तानपुरता मर्यादित नाही. जर प्रत्येक देश राजकीय कारणांवरून सामने टाळू लागला, तर आयसीसी स्पर्धांचा पाया डळमळीत होईल. खेळ आणि राजकारण वेगळे ठेवण्याचा सिद्धांत पुन्हा एकदा चर्चेत आला आहे.

क्रिकेटप्रेमींसाठी हा मोठा धक्का आहे. जगभरातील चाहते भारत–पाकिस्तान सामन्याची वाट पाहत असतात. नॉकआउटमध्ये असा सामना न होणे म्हणजे चाहत्यांच्या अपेक्षांवर पाणी फेरले जाणे.

पुढे काय?

आता सर्वांच्या नजरा आयसीसीच्या पुढील निर्णयावर आहेत. पाकिस्तान नॉकआउटमध्ये पोहोचतो का, आणि पोहोचल्यास तो भारताविरुद्ध खेळतो कायावर संपूर्ण स्पर्धेचं भविष्य अवलंबून आहे.

एक गोष्ट मात्र नक्की—टी20 वर्ल्ड कप 2026 मध्ये भारत–पाकिस्तान वादामुळे क्रिकेटपेक्षा राजकारणाचीच चर्चा अधिक रंगणार आहे. ‘पिक्चर अभी बाकी है’ हे वाक्य यावेळी क्रिकेटसाठी अगदी तंतोतंत लागू होतंय.

read also:https://ajinkyabharat.com/1111-2/