UAE राष्ट्रपतींच्या भारत दौर्याने पाकिस्तानवर मोठा झटका: ऐतिहासिक ट्रेडिंग पार्टनरशी संबंध तुटले
संयुक्त अरब अमीरातच्या (UAE) राष्ट्रपती शेख मोहम्मद बिन जायद अल नाहयान यांच्या तीन तासांच्या भारत दौऱ्याने पाकिस्तानसह मध्यपूर्वेतील राजकीय आणि आर्थिक नकाशावर मोठा थरार निर्माण केला आहे. यावेळी त्यांनी भारतासोबत स्ट्रॅटेजिक डिफेन्स पार्टनरशिप पूर्ण करण्यासाठी एका महत्वाच्या लेटर ऑफ इंटेंटवर स्वाक्षरी केली. या दौऱ्यामुळे पाकिस्तान आणि UAE यांच्यातील ऐतिहासिक संबंधांवर मोठा प्रश्नचिन्ह निर्माण झाला आहे.
पाकिस्तानसाठी आर्थिक व धोरणात्मक झटका
पाकिस्तानसाठी UAE ने इस्लामाबाद इंटरनॅशनल एअरपोर्ट ऑपरेट करण्याच्या प्रकल्पातून अचानक माघार घेणे एक मोठा झटका ठरला आहे. ऑगस्ट 2025 पासून या प्रोजेक्टसंबंधी दोन्ही देशांमध्ये चर्चा सुरू होती, ज्यात UAE ने सुरुवातीला सहभाग दर्शवला होता. परंतु, स्थानिक भागीदार निवडण्यात अडचणी आल्या, ज्यामुळे UAE ने या प्रकल्पातून हात काढला. पाकिस्तानमधील प्रमुख वृत्तपत्र द एक्सप्रेस ट्रिब्यूनने या निर्णयाची पुष्टी केली आहे.
विशेष म्हणजे, पाकिस्तानमधील माध्यमांमध्ये राजकीय कारणांमुळे ही डील तुटल्याचे स्पष्ट म्हटलेले नाही. मात्र, सध्याच्या परिस्थितीत UAE आणि सौदी अरेबियामध्ये तणाव असल्याने हा निर्णय घेतल्याचे विश्लेषकांचे मत आहे. कधीकाळी आखात प्रदेशात रियाद आणि अबू धाबी हे मित्र होते, पण येमेनमध्ये परस्परविरोधी गटांचे समर्थन केल्यामुळे त्यांच्यातील संबंधांवर छाया पडली आहे.
Related News
गॅस टंचाईमुळे पालीतील देवस्थानात महाप्रसाद व लाडू बंद; भाविकांची मोठी गैरसोय
‘वागळे की दुनिया’ फेम चिन्मयी साळवीचा 5 वर्षांनंतर दमदार कमबॅक; झी मराठीवर साकारणार शर्वरीची भूमिका
भाजपाला मोठा धक्का! छत्रपती संभाजीनगर जिल्हा परिषदेवर शिवसेनेच्या दोन्ही गटांची नजर
एकनाथ शिंदेंनंतर उदय सामंत दिल्ली दौऱ्यावर; शिवसेना शिंदे गटात राजकीय चर्चेला उधाण
Delulu Dating : प्रेमात स्वप्नाळूपणाचे नवीन ट्रेंड
महाराष्ट्राचे रस्त्यांवरील स्वादिष्ट खजिने: 10 अनिवार्य स्ट्रीट फूड्स
आता वय महत्त्वाचं नाही! दत्तक मातांना 12 आठवड्यांची मॅटर्निटी लिव्ह
इराण-इस्रायल युद्ध पेटलं; चीनची एंट्री, जगात तणाव शिगेला!
ऐतिहासिक संबंधांची झलक
जवळपास चार दशकांपूर्वी UAE पाकिस्तानचा एक मोठा ट्रेडिंग पार्टनर होता. त्या काळात दोन्ही देशांनी डिफेन्स, एनर्जी आणि इन्वेस्टमेंट इनीशिएटिवमध्ये सहकार्य केले. मात्र, सुरक्षेच्या मुद्द्यांवरून, लायसन्सिंग वादांमुळे संबंध हळूहळू बिघडले. UAE ने एअरपोर्ट व्यवस्थापनात आपली क्षमता सिद्ध केली आहे, तरीही इस्लामाबादमधील प्रकल्पातून माघार घेणे अनेक विश्लेषकांच्या मते पाकिस्तानसाठी गंभीर संदेश आहे.
मध्यपूर्वेतील बदलती राजकीय धुरा
UAE आणि भारत यांच्यातील धोरणात्मक नाते मागील काही वर्षांमध्ये अधिक दृढ झाले आहे. UAE ने भारतासोबत नवीन डिफेन्स एग्रीमेंटवर स्वाक्षरी केली आहे, ज्यामुळे या भागातील सामरिक समीकरण बदलत असल्याचे दिसते. दुसरीकडे, पाकिस्तान सौदी अरेबियासोबत एक डिफेन्स एग्रीमेंट करण्याचा प्रयत्न करत आहे आणि सौदी व तुर्कीसोबत मिळून “इस्लामिक NATO” बनवण्याचे प्रयत्न करत आहे.
विशेष म्हणजे, सप्टेंबर 2025 मध्ये UAE ने भारतासोबत डिफेन्स डीलवर स्वाक्षरी केली, त्याचवेळी सौदी अरेबियाने पाकिस्तानसोबत डिफेन्स एग्रीमेंट साइन केले. या बदलत्या समीकरणामुळे पाकिस्तानच्या धोरणात्मक स्थानावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
UAE – भारत धोरण: नवीन दिशेने वाटचाल
UAE चे धोरण स्पष्ट आहे – भारतासोबत स्ट्रॅटेजिक डिफेन्स पार्टनरशिप अधिक दृढ करणे आणि आर्थिक तसेच सामरिक क्षेत्रात नव्या प्रकारची गुंतवणूक वाढवणे. या नवीन योजनेत भारत आणि UAE दोन्ही देश लाभान्वित होणार आहेत, तर पाकिस्तान या नव्या समीकरणातून बाहेर राहिल्याचे दिसते.
विशेष म्हणजे, भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्यासोबत UAE राष्ट्रपतींच्या भेटीत या धोरणात्मक भागीदारीवर तीन तासांपर्यंत चर्चा झाली. यात डिफेन्स, सुरक्षा आणि आंतरराष्ट्रीय गुंतवणूक यावर विशेष भर देण्यात आला.
पाकिस्तानच्या प्रतिकाराची शक्यता
पाकिस्तानसाठी UAE ने एअरपोर्ट प्रकल्पातून माघार घेणे फक्त आर्थिक झटका नाही, तर धोरणात्मक आव्हानही आहे. पाकिस्तानमधील विश्लेषकांचा म्हणणं आहे की, UAE ने पाकिस्तानवर आपली आर्थिक आणि सामरिक गुंतवणूक कमी करून, भारताशी नाते अधिक दृढ करण्याची धोरणात्मक निवड केली आहे. यामुळे पाकिस्तानकडे नवीन भागीदार शोधणे आवश्यक आहे, अन्यथा भविष्यातील प्रकल्प आणि आंतरराष्ट्रीय गुंतवणूक धोरणावर गंभीर परिणाम होऊ शकतो.
मध्यपूर्वेतील राजकीय तणाव
UAE आणि सौदी अरेबियामध्ये सध्या प्रचंड तणाव आहे. येमेनमध्ये परस्परविरोधी गटांचे समर्थन, धोरणात्मक मतभेद आणि आर्थिक स्पर्धा या सर्व घटकांमुळे ही परिस्थिती उद्भवली आहे. कधीकाळी ऐतिहासिक मित्र असलेल्या रियाद आणि अबू धाबी यांच्यातील संबंध आता जटिल झाले आहेत. पाकिस्तानसाठी या बदलांचा अर्थ असा की, UAE आणि भारतामधील भागीदारी वाढल्यास, त्याला मध्यपूर्वेतील धोरणात्मक दृष्टिकोनातून पुन्हा जुंपणे कठीण जाऊ शकते.
विश्लेषकांचे मत
विश्लेषकांच्या मते, UAE ने पाकिस्तानच्या एअरपोर्ट प्रकल्पातून माघार घेणे अनेक पैलूंनी महत्वाचे आहे:
आर्थिक संदेश: UAE ने पाकिस्तानच्या एअरपोर्ट प्रकल्पात सहभागी न होऊन स्पष्ट केले की, तो मोठ्या धोरणात्मक भागीदारीसाठी तयार आहे.
सामरिक बदल: भारतासोबत डिफेन्स एग्रीमेंटामुळे UAE आणि भारत यांच्यातील सामरिक संबंध दृढ होत आहेत.
पाकिस्तानसाठी आव्हान: पाकिस्तानसाठी हा धोरणात्मक झटका असून, आता त्याला नवीन भागीदार शोधावा लागेल.
मध्यपूर्वेतील तणाव: UAE – सौदी तणावामुळे पाकिस्तानच्या धोरणात्मक हातात अजून काही पर्याय उरलेले नाहीत.
भविष्यातील शक्यता
आगामी काळात भारत-UAE आणि पाकिस्तान-सौदी अरेबिया या समीकरणावर लक्ष ठेवणे महत्वाचे ठरणार आहे. भारत आणि UAE दोन्ही देश सामरिक, आर्थिक आणि सुरक्षा क्षेत्रात सहकार्य वाढवत आहेत, तर पाकिस्तान सौदी अरेबियासह नवे सामरिक विकल्प शोधत आहे. त्यामुळे मध्यपूर्वेतील राजकीय नकाशावर बदल दिसून येणार आहेत.
विशेष म्हणजे, UAE चे धोरण आता स्पष्ट आहे – भारतासोबत भागीदारी वाढवणे आणि पाकिस्तानच्या ऐतिहासिक प्रकल्पातून माघार घेणे. ही बदलती भूमिका पाकिस्तानसाठी एक मोठे आव्हान ठरणार आहे, तर भारतासाठी सामरिक आणि आर्थिक दृष्टिकोनातून सुवर्णसंधी.
शेख मोहम्मद बिन जायद अल नाह्यान यांचा भारत दौरा केवळ औपचारिक भेट नव्हे, तर मध्यपूर्वेतील सामरिक आणि आर्थिक समीकरणे बदलणारा निर्णय ठरला आहे. UAE ने भारतासोबतची डिफेन्स पार्टनरशिप जास्त दृढ करण्याचा निर्णय घेतल्यामुळे पाकिस्तानसाठी धोरणात्मक आव्हाने निर्माण झाली आहेत. UAE ने पाकिस्तानच्या प्रकल्पातून माघार घेतल्याने इतिहासातील ट्रेडिंग आणि सामरिक नात्याची नोंद बदलली आहे.
मध्यपूर्वेतील राजकीय आणि धोरणात्मक बदल हे भविष्यातील गुंतवणूक, सामरिक निर्णय आणि आंतरराष्ट्रीय संबंधांसाठी महत्त्वाचे ठरणार आहेत. UAE आणि भारताची ही नवीन भागीदारी पाकिस्तानसह जागतिक सामरिक समीकरणात एक मोठी हलचाल घडवून आणेल.
