सिंगल राहणे तुमच्या आरोग्यासाठी हानिकारक? तज्ज्ञांनी सांगितली महत्त्वाची माहिती
आजकालच्या वेगवान जीवनशैलीत अनेक लोक जोडीदाराशिवाय एकटे राहण्याला प्राधान्य देतात. काहींसाठी ही निवड व्यक्तिमत्वाचा भाग असते, तर काहींसाठी करिअर, स्वातंत्र्य किंवा वैयक्तिक कारणे यामुळे होते. मात्र, एकटे राहणे फक्त मानसिक समाधान देत नाही, तर तुमच्या शारीरिक आणि मानसिक आरोग्यावर गंभीर परिणाम करू शकते, असे संशोधन सूचित करत आहे.
अभ्यासातून समोर आलेली हृदयद्रावक माहिती
यूकेमधील केंब्रिज विद्यापीठ आणि चीनमधील फुदान विद्यापीठच्या संशोधकांनी 42,000 हून अधिक प्रौढांच्या रक्ताच्या नमुन्यांची तपासणी केली. यूके बायोबँक अभ्यास अंतर्गत केलेल्या या तपासणीत असे आढळले की, सामाजिकदृष्ट्या अलग राहणे किंवा एकटे राहणे हे शरीरातील विविध प्रथिनांच्या पातळीसोबत जुळलेले आहे, जे जळजळ, रोगप्रतिकारक प्रतिक्रिया आणि ताणतणावासारख्या आरोग्य समस्यांशी संबंधीत आहेत.
अध्ययनानुसार जेव्हा एखादी व्यक्ती सामाजिकदृष्ट्या अलिप्त राहते, तेव्हा ती न केवळ सामाजिक संपर्कापासून दूर राहते, तर दैनंदिन उपक्रम, आनंददायी अनुभव आणि मानसिक विश्रांती देखील कमी अनुभवते. यामुळे मानसिक आरोग्यावरच नव्हे तर शारीरिक आरोग्यावरही दीर्घकालीन परिणाम होऊ शकतो.
Related News
ओट्ससह ५ सोप्या भारतीय डिशेस – घरच्या मसाल्यांसह दुपारचे पौष्टिक जेवण
12 लाखांपर्यंत करमुक्ती: मध्यमवर्गीयांसाठी मोठा दिलासा!
बजेट 2026: या 5 महत्वपूर्ण गोष्टी समजून घ्या आणि आर्थिक निर्णयात विजयी व्हा
Iran vs US : धोकादायक संघर्षाचे 7 संकेत, अमेरिकेच्या महाशक्तीने इराणची घातक घेराबंदी
Henley Passport Index 2026: भारताची पासपोर्टमध्ये मोठी झेप, ५५ देशांमध्ये व्हिसा फ्री!
5 फेब्रुवारीला कणकवलीत ठाकरे गटाला जबर धक्का – भाजपची बिनविरोध विजयाची मालिका!
Mercury EV Tech : 5,000% वाढीसह गुंतवणूकदारांची संपत्ती दुपटीने करणारा स्मॉल कॅप सुपरस्टार
5 फेब्रुवारीला जिल्हा परिषद आणि पंचायत समिती निवडणूक; ग्रामपंचायती निवडणुका 4 महिने पुढे
Hot-Take Dating in 2026 : 5 कारणे का हे ट्रेंड तुमचं प्रेम यशस्वी करू शकतं
Shefali Shah Shows : 5 आश्चर्यकारक पद्धती चारक्यूटरी बोर्ड बनवण्याच्या!
30 नंतर वजन वाढतेय? वजन घटवण्यासाठी हे 5 प्रभावी डाएट बदल आजच करा
प्रथिनांमध्ये लक्षणीय बदल
Nature Human Behaviour या नामांकित जर्नलमध्ये प्रकाशित एका अभ्यासातून असे समोर आले की, एकटे राहणाऱ्या लोकांच्या प्रथिनांमध्ये काही लक्षणीय फरक आहेत. सामाजिकदृष्ट्या क्वारंटाईनमध्ये राहणाऱ्या लोकांची 175 प्रथिने आणि एकटे राहणाऱ्या लोकांची 26 प्रथिने अभ्यासात ओळखली गेली, त्यातील 85% प्रथिने एकमेकांशी ओव्हरलॅप होत असल्याचे आढळले.
ही प्रथिने जळजळ, विषाणूजन्य प्रतिक्रिया, मधुमेह, हृदयरोग आणि इतर आजारांशी संबंधित आहेत. एकटे राहणे फक्त मानसिक एकाकीपणाचे लक्षण नाही, तर शरीरातील जैविक प्रक्रिया देखील प्रभावित करतो, असे संशोधक म्हणतात.
महत्त्वाची प्रथिने आणि त्यांचे परिणाम
अभ्यासातून दोन महत्त्वाची प्रथिने विशेष लक्षात आली:
ADM प्रथिन:
हे प्रथिन ताण आणि सामाजिक हार्मोन्स जसे की ऑक्सिटोसिनवर नियंत्रण ठेवते, ज्याला “लव हार्मोन” म्हणून ओळखले जाते. ADM ची उच्च पातळी भावनिक प्रक्रियेसाठी जबाबदार असते, परंतु लवकर मृत्यू, मेंदूच्या क्षमतेत घट आणि मानसिक अस्थिरतेशी देखील संबंधित आहे.ASGR1 प्रथिन:
हे प्रथिन उच्च कोलेस्ट्रॉल आणि हृदयरोगाच्या जोखमीशी जोडलेले आहे. तसेच इतर प्रथिन इन्सुलिन प्रतिरोध, धमन्यांचे नुकसान आणि अगदी कर्करोगाच्या प्रगतीशी संबंधीत आढळले आहेत.
यावरून स्पष्ट होते की, एकटेपणा फक्त मानसिकच नव्हे, तर शारीरिक आरोग्याची गंभीर स्थिती निर्माण करू शकतो.
एकटे राहणे आणि मानसिक आरोग्य
एकटेपणा अनेकदा तनाव, नैराश्य, चिंता आणि निद्रानाश यासारख्या मानसिक समस्यांना जन्म देतो. जेव्हा व्यक्ती सामाजिक संपर्कापासून वंचित राहते, तेव्हा समर्थन मिळवण्याची संधी कमी होते, ज्यामुळे ताणतणावाचा स्तर वाढतो. संशोधकांचा असा दावा आहे की एकटे राहण्याचे दीर्घकालीन परिणाम मानसिक आणि शारीरिक आरोग्यावर गंभीर असतात.
एकटे राहणे आणि शारीरिक आरोग्य
एकटेपणाचा परिणाम फक्त मानसिक आरोग्यावर मर्यादित नाही. शारीरिक आरोग्य देखील प्रभावित होते. जळजळ, रोगप्रतिकारक प्रतिक्रिया, हृदयरोग, मधुमेह, उच्च कोलेस्ट्रॉल आणि इन्सुलिन प्रतिरोध यासारख्या आजारांचा धोका वाढतो. अभ्यासातून असे दिसून आले की, सामाजिकदृष्ट्या जुडलेल्या लोकांमध्ये ह्या आजारांची शक्यता तुलनेने कमी असते.
सामाजिक संबंधांच्या अभावामुळे हार्मोन्सचा असंतुलन निर्माण होतो, जे आरोग्याची हानी करते. उदाहरणार्थ, ऑक्सिटोसिन कमी होणे, जे एक आनंदी आणि सामाजिक hormone आहे, तनाव वाढवते आणि हृदयासह इतर अंगांवर परिणाम करते.
तज्ज्ञ काय म्हणतात?
तज्ज्ञ सांगतात की, एकटे राहणे अनेकदा वैयक्तिक पसंती आणि करिअरच्या कारणांमुळे होत असले तरी, सामाजिक जीवनातून पूर्णपणे अलग राहणे आरोग्यासाठी हानिकारक आहे. ते पुढे म्हणतात:
सामाजिक कार्यक्रमांमध्ये सहभागी व्हा, जसे की स्नेह भेट, समाजसेवा, गट क्रियाकलाप.
जोडीदार नसतानाही मित्र आणि कुटुंबासोबत वेळ घालवा.
मानसिक आणि शारीरिक आरोग्यासाठी सामाजिक संपर्क ठेवणे अत्यावश्यक आहे.
अभ्यासात असेही सुचवले आहे की, एकटेपणा कमी करणे आणि सामाजिकदृष्ट्या सक्रिय राहणे, हृदयरोग, मधुमेह, इन्सुलिन प्रतिरोध, मानसिक ताण, निद्रानाश यासारख्या समस्या टाळण्यासाठी प्रभावी ठरते.
सोशल लिंक्स आणि लव हार्मोन
सामाजिक संपर्क आणि लव हार्मोन (ऑक्सिटोसिन) यांच्यातील संबंध महत्त्वाचा आहे. जेव्हा व्यक्ती सामाजिकरित्या सक्रिय असते, तेव्हा शरीरातील हार्मोन्स संतुलित राहतात, जळजळ कमी होते आणि रोगप्रतिकारक क्षमता सुधारते. यामुळे मानसिक आनंद वाढतो आणि शारीरिक आरोग्य टिकवणे सोपे होते.
आजच्या काळात, एकटे राहणे ही अनेकांसाठी निवड असू शकते, परंतु सामाजिकदृष्ट्या एकटे राहणे दीर्घकालीन आरोग्य समस्यांना आमंत्रण देऊ शकते. संशोधनातून दिसून आले की, एकटे राहणाऱ्यांमध्ये विशिष्ट प्रथिनांची वाढ होते, जी जळजळ, हृदयरोग, मधुमेह, कर्करोग आणि मानसिक आजारांशी संबंधीत असते.
तज्ज्ञांचा सल्ला आहे की, जीवनात सामाजिकरित्या जोडलेले राहणे, मित्र, कुटुंब आणि समुदायासोबत वेळ घालवणे हे आरोग्यासाठी अतिशय फायदेशीर आहे. केवळ मानसिक समाधान नव्हे तर शारीरिक आरोग्य टिकवण्यासाठी हे आवश्यक आहे.
चांगल्या आरोग्यासाठी टिप्स
सामाजिक कार्यक्रमांमध्ये सहभागी व्हा – साप्ताहिक किंवा मासिक भेटी, क्लब, योगा वर्ग, वॉलंटियरिंग.
कुटुंब आणि मित्रांशी संपर्क ठेवा – फोन कॉल, व्हिडिओ कॉल किंवा प्रत्यक्ष भेट.
समूह क्रियाकलाप – सामूहिक खेळ, संगीत, कला कार्यशाळा यामध्ये सहभागी व्हा.
स्वतःवर लक्ष ठेवा – नियमित व्यायाम, संतुलित आहार आणि मानसिक आरोग्यासाठी ध्यान.
व्यावसायिक मदत घ्या – जर मानसिक ताण किंवा नैराश्य वाढत असेल, तर तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.
सारांशात, एकटे राहणे हे फक्त जीवनशैलीचा पर्याय नाही, तर आरोग्याचा घटक देखील आहे. त्यामुळे जीवनात सामाजिक संबंध, मित्र आणि कुटुंबासोबत वेळ घालवणे, समुदायात सहभागी होणे हे तुमच्या आरोग्यासाठी अत्यंत आवश्यक आहे.
read also : https://ajinkyabharat.com/hot-take-dating-in-2026-5-reasons-why-you-can-make-love-successful/
