पाकिस्तानमध्ये सध्या एका वेगळ्याच कारणामुळे सामाजिक, सांस्कृतिक आणि वैचारिक पातळीवर जोरदार चर्चा रंगली आहे. लग्न हा पारंपरिक, धार्मिक आणि सामाजिक विधी मानला जाणारा सोहळा असताना, पाकिस्तानातील काही विद्यापीठांमध्ये आयोजित होणाऱ्या तथाकथित ‘फेक वेडिंग’ या संकल्पनेने अनेकांना धक्का दिला आहे. विशेष म्हणजे या फेक वेडिंगमध्ये महिलाच नवरदेवाच्या भूमिकेत लग्नमंडपात येताना दिसते, ही बाब चर्चेचा केंद्रबिंदू ठरली आहे.
काय आहे ‘फेक वेडिंग’?
‘फेक वेडिंग’ म्हणजे प्रत्यक्ष विवाह न करता केवळ सांस्कृतिक कार्यक्रम, सामाजिक संदेश किंवा मनोरंजनासाठी आयोजित करण्यात येणारा विवाहसोहळा. या कार्यक्रमात वर-वधू, लग्नाची सजावट, संगीत, विधी आणि पाहुण्यांची उपस्थिती असते; मात्र हा विवाह कायदेशीर किंवा धार्मिकदृष्ट्या मान्य नसतो. पाकिस्तानमध्ये या संकल्पनेला वेगळेच वळण मिळाले असून, लिंगभेद, पितृसत्ताक व्यवस्था आणि लैंगिक भूमिका यावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करण्यासाठी अशा फेक वेडिंगचे आयोजन केले जात असल्याचे सांगितले जाते.
महिलाच नवरदेव का?
या फेक वेडिंगमध्ये महिलेला नवरदेवाची भूमिका देण्यामागे एक प्रतीकात्मक संदेश असल्याचे आयोजकांचे म्हणणे आहे. समाजात पुरुषप्रधान असलेल्या विवाहसंस्थेत, नवरदेवाला दिले जाणारे सामाजिक स्थान, सत्ता आणि महत्त्व यावर प्रश्न उपस्थित करणे, तसेच महिलांना मर्यादित चौकटीत अडकवणाऱ्या रूढींवर टीका करणे, हा या कार्यक्रमाचा उद्देश असल्याचे समर्थक सांगतात.
Related News
Shefali जरीवालाचा मृत्यू कसा झाला? पती पराग त्यागीचा 1 धक्कादायक खुलासा
“चेंगराचेंगरी टाळण्यासाठी एसपी ईशा सिंग मैदानात; धाडसी कृतीचा व्हिडिओ व्हायरल”
बॉसच्या मंजुरीची गरज नाही; महिला कर्मचाऱ्यांना मासिक पाळीसाठी पगारी रजा – SMFG इंडिया क्रेडिटचा पुढाकार
Saksham Tate Murder : वाढदिवसाच्या दिवशी तरुणाची क्रूर हत्या, आईने उघडके केले 1धक्कादायक सत्य
इम्रान खान यांच्यासाठी बहिणींची लढाई: उज्मा, रुबीना, अलीमा आणि राणी यांची कहाणी
वाडेगाव येथे धक्कादायक प्रकार उघड, संगणक चालकाची कबुली
महाग आहे पण फायदेशीर: गाढविणीच्या दुधाचे आरोग्यविषयक आणि सौंदर्य फायदे
स्मृती – पलाशच्या लग्नावरून पसरलेल्या अफवांवर सलील कुलकर्णींचा स्पष्ट आणि समजूतदार आवाज
स्मृती मानधना–पलाश मुच्छलचे अचानक रद्द झालेले लग्न; राधा यादवच्या अनफॉलोने उघडले धक्कादायक संकेत
“स्त्रिया शंख का फुंकू नयेत?” – 5 मोठे गैरसमज भेदणारा अहवाल | Women Shankh Blowing Truth
Donald Trump Jr India Luxury Suite : भारतातील सर्वात आलिशान ‘कोहिनूर’ सुइट! जबरदस्त शाही व्यवस्था, एका रात्रीचे भाडे SUV कारपेक्षा महाग
मात्र प्रत्यक्षात हा प्रयोग अनेकांच्या भावना दुखावणारा ठरत असल्याची टीकाही होत आहे.
LUMS मध्ये झाली सुरुवात
मिळालेल्या माहितीनुसार, लाहोर येथील युनिव्हर्सिटी ऑफ मॅनेजमेंट सायन्सेस (LUMS) येथे २०२३ साली प्रथमच अशा प्रकारच्या फेक वेडिंगचे आयोजन करण्यात आले. हा कार्यक्रम विद्यार्थ्यांच्या सांस्कृतिक उपक्रमांचा भाग असल्याचे सांगण्यात आले होते. सुरुवातीला तो केवळ कॅम्पसमधील मर्यादित कार्यक्रम मानला गेला, मात्र सोशल मीडियावर व्हिडीओ आणि फोटो व्हायरल होताच याची दखल आंतरराष्ट्रीय माध्यमांनीही घेतली.
सोशल मीडियावर वादळ
फेक वेडिंगचे व्हिडीओ व्हायरल झाल्यानंतर पाकिस्तानसह अनेक देशांमध्ये सोशल मीडियावर तीव्र प्रतिक्रिया उमटल्या. काहींनी याला पुरोगामी विचारांचे प्रतीक म्हणून पाहिले, तर अनेकांनी याला धार्मिक भावना दुखावणारा आणि सांस्कृतिक परंपरांचा अपमान असल्याचा आरोप केला.
विशेषतः महिलेला नवरदेव म्हणून सादर केल्याने पारंपरिक विचारसरणीच्या लोकांमध्ये संतापाची लाट उसळली. ट्विटर, फेसबुक आणि इंस्टाग्रामवर LUMS आणि सहभागी विद्यार्थ्यांवर टीकेची झोड उठवण्यात आली.
सहभागी विद्यार्थिनीला भोगावे लागले परिणाम
या फेक वेडिंगमध्ये नवरदेवाची भूमिका साकारणाऱ्या विद्यार्थिनीला नंतर गंभीर परिणामांना सामोरे जावे लागले, अशी माहिती समोर आली आहे. सोशल मीडियावरील ट्रोलिंग, वैयक्तिक टीका, धमक्या आणि सामाजिक दबाव यामुळे तिचे मानसिक स्वास्थ्य बिघडल्याचे सांगितले जाते. काही अहवालांनुसार तिच्या कुटुंबालाही समाजातून प्रश्न विचारले गेले.
ही बाब समोर आल्यानंतर ‘फेक वेडिंग’ केवळ प्रयोग म्हणून पाहता येईल का, की त्याचे दीर्घकालीन सामाजिक परिणाम होतात, असा प्रश्न उपस्थित झाला आहे.
विद्यापीठ प्रशासनावरही टीका
फेक वेडिंगच्या आयोजनानंतर विद्यापीठ प्रशासनालाही मोठ्या प्रमाणावर टीकेचा सामना करावा लागला. “विद्यापीठ हे शिक्षणाचे केंद्र आहे की सामाजिक प्रयोगांची प्रयोगशाळा?” असा सवाल काही संघटनांनी उपस्थित केला. काही धार्मिक आणि सामाजिक गटांनी LUMS विरोधात आंदोलनाची भाषा वापरली.
आता विद्यापीठांकडून खबरदारी
या सर्व पार्श्वभूमीवर आता LUMS तसेच इतर काही विद्यापीठांनी खबरदारीचे धोरण स्वीकारले आहे. अशा कार्यक्रमांचे चित्रीकरण करण्यास बंदी घालण्यात आली असून, सोशल मीडियावर कोणतेही व्हिडीओ किंवा फोटो शेअर करण्यास मनाई करण्यात आली आहे. तसेच विद्यार्थ्यांच्या सांस्कृतिक कार्यक्रमांना पूर्वपरवानगी बंधनकारक करण्यात आली आहे.
विद्यापीठ प्रशासनाचे म्हणणे आहे की, विद्यार्थ्यांच्या अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याचा आदर राखतानाच त्यांच्या सुरक्षिततेची आणि सामाजिक परिणामांची जबाबदारीही संस्थेवर आहे.
समर्थन आणि विरोध – दोन टोकांची मते
पाकिस्तानमध्ये ‘फेक वेडिंग’बाबत समाज दोन टोकांवर विभागला गेला आहे. एक वर्ग याला स्त्री-पुरुष समानतेचा संदेश देणारा आधुनिक उपक्रम मानतो, तर दुसरा वर्ग याला पाश्चिमात्य संस्कृतीचे अंधानुकरण आणि धार्मिक मूल्यांवर आघात मानतो.
समर्थकांचे म्हणणे आहे की, अशा प्रयोगांमुळे तरुण पिढी प्रश्न विचारायला शिकते. तर विरोधकांच्या मते, विवाहासारख्या पवित्र संस्थेचा वापर सामाजिक स्टंटसाठी करणे योग्य नाही.
पुढे काय ?
‘फेक वेडिंग’ ही संकल्पना पुढे टिकणार की समाजाच्या दबावाखाली मागे पडणार, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे. मात्र या घटनेमुळे पाकिस्तानमध्ये स्त्रीभूमिका, अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य आणि परंपरा विरुद्ध आधुनिकता या विषयांवर नव्याने चर्चा सुरू झाली आहे, हे मात्र निश्चित.
read also : https://ajinkyabharat.com/then-only-you-know-the-reason-for-how-food-is-prepared/
