आयुर्वेदात या 10 गोष्टी करण्यास सक्त मनाई आहे; तरीही बहुतेक लोक दररोज करत असतात
आयुर्वेद फक्त उपचार पद्धती नाही, तर एक जीवनशैली आहे. आयुर्वेदात शरीर, मन आणि आत्म्याची संतुलित देखभाल करण्याचे तत्त्व सांगितले आहे. निरोगी आयुष्यासाठी आयुर्वेदात दिनचर्या, आहार, झोप आणि मानसिक स्वास्थ्य याबाबत अनेक नियम सांगितले आहेत. मात्र, आपल्यापैकी अनेकजण हे नियम न पाळता दररोज आपोआपच काही गोष्टी करतात, ज्याचा परिणाम आरोग्यावर होतो. आज आपण पाहणार आहोत, आयुर्वेदाने सक्त मनाई केलेल्या 10 गोष्टी कोणत्या आहेत आणि त्यांना पाळल्यास आपले जीवन किती आरोग्यदायी आणि आनंदी होऊ शकते.
1. जेवणानंतर लगेच थंड पाणी पिणे टाळा
आयुर्वेदानुसार, जेवणानंतर थंड पाणी पिणे पचनक्रियेवर विपरीत परिणाम करते. जेवणानंतर पचन क्रियेला “अग्नि” म्हणतात, आणि थंड पाणी पिण्यामुळे ही अग्नि मंदावते. परिणामस्वरूप:
चयापचय (Metabolism) कमी होते
Related News
27 Janदूध पिण्याचे 8 जबरदस्त फायदे : Calcium ची कमतरता दूर करण्याचा सोपा मार्ग
Milk and Calcium : शरीरासाठी का अतिशय महत्त्वाचे? Milk and Calcium : आजच्या आधुनिक जीवनशैलीत आरोग्याची काळजी घेणे खूप गरजेचे झाले आहे. बदलत... 23 Janएकटे राहण्याचे 6 धोकादायक परिणाम, तज्ज्ञांनी सांगितले काय घ्यावे काळजी
सिंगल राहणे तुमच्या आरोग्यासाठी हानिकारक? तज्ज्ञांनी सांगितली महत्त्वाची माहिती आजकालच्या वेगवान जीवनशैलीत अनेक लोक जोडीदाराशिवाय एकटे रा... 23 Jan30 नंतर वजन वाढतेय? वजन घटवण्यासाठी हे 5 प्रभावी डाएट बदल आजच करा
३० नंतर वजन कमी करणे कठीण का होते? जाणून घ्या डाएट चार्टमध्ये करावयाचे ५ स्मार्ट बदल ३० नंतर वजन कमी करणे कठीण का होते : वय... 21 Janमोदींनी नाव घेताच ट्रेंडिंगमध्ये आलेलं दुर्मीळ फळ; ‘समुद्री बकथॉर्न’ म्हणजे नेमकं काय?
जगातील एक दुर्मीळ फळ, जे खाताच ताकद वाढते; मोदींनी नाव घेताच ट्रेंडिंगमध्ये समुद्री बकथॉर्न (Sea Buckthorn) हे हिमालयीन भागात आढळणारं एक दुर्मीळ आणि औ... 21 JanAmerica मध्ये होणाऱ्या मृत्यूचे 7 भयानक कारणे
America मध्ये होणाऱ्या मृत्यूंच्या प्रमुख कारणांवर एक नजर America आधुनिक आरोग्यसेवा असूनही, दर वर्षी लाखो लोक विविध रोगांमुळे मृत्युमुखी पडतात. अनेक... 20 Janहाडे मजबूत ठेवण्यासाठी संतुलित आहार, व्यायाम आणि सूर्यप्रकाश आवश्यक
जास्त व्हिटॅमिन एचे सेवन वृद्धापकाळात हाडांसाठी घातक, तज्ज्ञांनी दिली काळजीची सूचना हाडे आपल्या शरीराचा आधार आहेत. ते शरीराला स्थिरता देतात, हालचालींना म... 19 JanPomegranate : 8 प्रभावी फायदे आणि 5 धोकादायक दुष्परिणाम, जाणून घ्या सविस्तर
What happens when you eat pomegranate? कोणासाठी हे फळ ठरू शकते घातक? जाणून घ्या सविस्तर माहिती Pomegranate : आजच्या धकाधकीच्या जीवनशैलीत आरोग्... 18 JanIs your Iron level low ? हे 6 जबरदस्त नाश्ते करतील नैसर्गिक भरपाई
Iron-rich breakfast in your daily diet : ऊर्जा आणि आरोग्यासाठी ६ सोपे उपाय भारतामध्ये Ironची कमतरता आजही एक गंभीर समस्या आहे. ही कमतरता केवळ थकवा, लक्ष ... 18 Jan7 पॉवरफुल फायदे: PRP थेरपी गुडघेदुखीसाठी वरदान – आधुनिक उपचार पद्धती
सततची गुडघेदुखी कमी होत नाही? PRP थेरपी गुडघेदुखीसाठी वरदान ठरते. जाणून घ्या फायदे, प्रक्रिया आणि जीवनमान सुधारण्याचे उपाय. गुडघेदुखी कमी होत नाही? ... 17 JanTea or Black Coffee in the Morning ? आरोग्यासाठी जबरदस्त फायदे देणारा 1 योग्य पर्याय कोणता?
Tea or Black Coffee in the Morning ?आरोग्यासाठी कोणता पर्याय अधिक फायदेशीर आपल्यापैकी बहुतांश लोकांच्या दिवसाची सुरुवात सकाळच्या एका गरम कपाने होते. कुणासाठी तो 17 Jan5 Foods You Should Never Reheat: Harmful Reheated Leftover Food जो तुम्हाला करेल आजारांसाठी तयार – सावध रहा!
Harmful Reheated Leftover Food: शिळे अन्न पुन्हा गरम केल्याने निर्माण होणारे गंभीर धोके अकोला – आजकालच्या धकाधकीच्या जीवनशैलीत ...पचन क्रिया मंदावते
आतड्यांमधील चरबी कडक होते
पोषक तत्वांचे शोषण कमी होते
अनेक आधुनिक अभ्यासाने देखील हे सिद्ध केले आहे की, थंड पाणी पिल्याने एंजाइम्सची क्रिया मंदावते, ज्यामुळे शरीराला आवश्यक पोषक तत्व मिळत नाहीत. म्हणून जेवणानंतर गरम किंवा हळूहळू तापमानाचे पाणी पिणे अधिक फायदेशीर ठरते.
2. नाश्ता न करणे किंवा थंड अन्न खाणे
सकाळचा नाश्ता दिवसातील सर्वात महत्वाचा आहार मानला जातो. नाश्ता:
शरीराला दिवसभर ऊर्जा पुरवतो
पचनक्रियेचे संतुलन राखतो
मानसिक स्पष्टता आणि कामात लक्ष देण्यास मदत करतो
आयुर्वेदानुसार, सकाळी “कफ” प्रबल असतो, म्हणून उबदार आणि हलका नाश्ता घेणे आवश्यक आहे. मात्र, अनेकजण नाश्ता टाळतात किंवा थंड करून खातात, ज्यामुळे शरीराला उर्जा मिळत नाही आणि पचनक्रिया प्रभावित होते.
3. उशिरा झोपणे आणि उशिरा उठणे
रात्री उशिरा जागे राहणे आणि सकाळी उशिरा उठणे हे आरोग्यासाठी हानिकारक मानले जाते. आयुर्वेदानुसार:
सर्वोत्तम उठण्याचा वेळ म्हणजे ब्रह्ममुहूर्त (सूर्योदयापूर्वी)
सकाळी उठल्यास हार्मोनल संतुलन राखते
मानसिक स्पष्टता आणि कार्यक्षमतेत वाढ होते
उशिरा झोपल्यास शरीरातील ऊर्जा असंतुलित होते, पचनक्रिया प्रभावित होते आणि मानसिक ताण वाढतो. नियमित वेळेवर झोप घेणे आणि ब्रह्ममुहूर्त उठणे आयुर्वेदात अत्यंत महत्वाचे मानले जाते.
4. सूर्यास्तानंतर फोनचा जास्त वापर
आजकाल बहुतेक लोक झोपण्यापूर्वी मोबाइल, टीव्ही किंवा लॅपटॉप वापरतात. आयुर्वेदानुसार:
सूर्यास्तानंतर निळा प्रकाश मेलाटोनिन हार्मोनवर विपरीत परिणाम करतो
झोपेची गुणवत्ता कमी होते
पित्त वाढते आणि मानसिक ताण वाढतो
झोपण्यापूर्वी इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांचा वापर टाळल्यास नीट झोप येते आणि शरीराची पुनर्रचना चांगली होते.
5. जेवणासोबत किंवा नंतर फळे खाणे
आयुर्वेदानुसार, जेवणासोबत किंवा लगेच फळे खाणे टाळावे कारण:
फळांमधील साखर जड पदार्थांसोबत मिसळल्यास आम्लता आणि पोटफुगी होते
पचनक्रिया मंदावते
आतड्यांमध्ये विषारी पदार्थ (अमा) तयार होतात
फळे जेवणापूर्वी किंवा अर्ध्या तासाने खाणे अधिक योग्य ठरते.
6. जेवल्यानंतर लगेच आंघोळ करणे
आयुर्वेदानुसार, जेवणानंतर किमान दोन तास थांबून आंघोळ करावी. जेवणानंतर लगेच आंघोळ केल्यास:
पचनक्रिया बाधित होते
रक्ताभिसरणावर विपरीत परिणाम होतो
ऊर्जा शरीरातून दुरावते
उबदार पाणी किंवा हलकी फेण केलेली आंघोळ पचनक्रियेस अनुकूल आहे.
7. उभे राहून पाणी पिणे
उभ्या स्थितीत पाणी पिणे मूत्रपिंडावर आणि नसांवर दबाव आणते. आयुर्वेदानुसार:
पाणी हळूहळू आणि बसून प्यावे
पचनक्रिया सुरळीत राहते
रक्ताभिसरण योग्य राहते
धावपळीत बहुतेक लोक हा नियम पाळत नाहीत, ज्यामुळे दीर्घकालीन आजार होण्याची शक्यता वाढते.
8. फळे, मीठ आणि मासे यांसोबत दूध पिणे
आयुर्वेदात दूध, फळे, मीठ आणि मासे अन्नविरोधी पदार्थ मानले आहेत. त्यांचे एकत्र सेवन केल्यास:
त्वचेच्या आजारांची शक्यता वाढते
आतड्यांमध्ये असंतुलन निर्माण होते
प्रथिनांचे शोषण बिघडते
दूधाने प्रथिने योग्य प्रकारे शोषले जातील, ह्याची काळजी घेतली पाहिजे.
9. दुःखी, रागावलेले किंवा फोनवर बोलताना जेवणे
आयुर्वेदानुसार, मनःस्थिती पचनावर परिणाम करते. जर तुम्ही राग, दुःख किंवा ताण असताना जेवत असाल:
पचनक्रिया मंदावते
आतड्यांमध्ये विकार निर्माण होतात
पोषण तत्वांचे शोषण योग्य प्रकारे होत नाही
सकारात्मक मनस्थितीत, शांतपणे जेवण घेणे आवश्यक आहे.
10. हवामानानुसार बदल न करणे
आयुर्वेदात ऋतू अनुसार आहार, जीवनशैली आणि झोपेच्या वेळा बदलण्यावर भर दिला आहे. प्रत्येक ऋतूमध्ये शरीरातील वात, पित्त, कफ यांचे संतुलन बदलते. ऋतूनुसार जीवनशैली न बदलल्यास:
रोगप्रतिकारक शक्ती कमी होते
शरीरात उष्णता किंवा थंडावा वाढतो
मानसिक आणि शारीरिक ताण वाढतो
आधुनिक विज्ञान देखील आयुर्वेदाच्या या तत्त्वाची पुष्टी करते.
आयुर्वेदानुसार दिनचर्या आणि आहाराचे फायदे
या नियमांचे पालन केल्यास:
शरीर निरोगी राहते
पचनक्रिया सुधारते
मानसिक ताण कमी होतो
झोप नीट मिळते
रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते
त्वचा, केस आणि दात निरोगी राहतात
आयुर्वेदाचा मुख्य उद्देश शरीर, मन आणि आत्म्याचे संतुलन राखणे आहे. रोजच्या आयुष्यात या 10 गोष्टी टाळल्यास, आपण आरोग्यदायी, प्रसन्न आणि ऊर्जा भरपूर जीवन जगू शकतो.
आयुर्वेद फक्त औषधोपचार नाही तर जीवनशैली आहे. हे नियम पाळल्यास:
दीर्घकालीन रोग टाळता येतात
मानसिक स्वास्थ्य सुधारते
जीवन अधिक आनंदी आणि ताजेतवाने बनते
सर्वसामान्य लोकांनी हे नियम लक्षात ठेवणे अत्यंत आवश्यक आहे, कारण आपली सर्वात मोठी संपत्ती आहे – निरोगी शरीर आणि मन.
