भारतीय बाजारात मशरूमची लोकप्रियता दिवसेंदिवस वाढत आहे. भाजी, पुलाव, पिझ्झा, पास्ता किंवा रोल्स – मशरूमला अनेक पदार्थांमध्ये स्थान मिळाले आहे. मात्र, आपल्या आहारातील या स्वादिष्ट घटकाबाबत बहुतेक लोकांना माहिती नाही की, बाजारात उपलब्ध असलेले सर्व मशरूम खाण्यास सुरक्षित नसतात. 90% लोकांना माहिती नाही की काही मशरूम विषारी असतात आणि त्यांचा वापर आरोग्यास हानिकारक ठरतो.

आज आपण जाणून घेणार आहोत की विषारी मशरूम कसे ओळखायचे, खरेदीपूर्वी कोणती काळजी घ्यावी, आणि कोणत्या लक्षणांवर लक्ष द्यावे जेणेकरून तुम्ही आणि तुमचे कुटुंब सुरक्षित राहू शकतील.

विषारी मशरूम म्हणजे काय?

मशरूम हे फक्त स्वादिष्टच नाही, तर प्रथिने, खनिजे, व्हिटॅमिन D आणि कार्बोहायड्रेट्स यासह पोषक घटकांनी परिपूर्ण असतात. परंतु, जगभरात 2000 हून अधिक मशरूम प्रजाती आहेत, त्यापैकी केवळ 25 प्रकार खाण्यायोग्य मानले जातात. काही प्रकार अत्यंत विषारी असतात, जे खाल्ल्यास गॅस्ट्रिक समस्यांपासून ते यकृताचे नुकसान, आणि गंभीर बाबतीत मृत्यू देखील होऊ शकतो.

विशेष लक्ष: विषारी मशरूम ओळखण्यात अनुभव नसलेल्या लोकांसाठी हे अत्यंत धोकादायक ठरू शकते. त्यामुळे कोणतेही मशरूम खरेदी करण्यापूर्वी किंवा सेवन करण्यापूर्वी योग्य तपासणी करणे गरजेचे आहे.

रंगावरून ओळखा

विषारी मशरूम कसे ओळखायचे यातील पहिला उपाय म्हणजे त्यांचा रंग तपासणे.

• लाल, पिवळा, केशरी किंवा चमकदार रंगाचा मशरूम सुरक्षित नसतो.

• उष्णकटिबंधीय भागातील काही विषारी मशरूम चमकदार रंगामुळे वेगळे ओळखले जातात.

• हे मशरूम खरेदी करणे टाळा. कारण त्यांच्या रंगामुळेच ते नेहमी लक्ष वेधून घेतात.

लक्षात ठेवा: स्वादिष्ट दिसणारे काही मशरूमही विषारी असू शकतात. त्यामुळे फक्त रंगावर अवलंबून राहू नका, इतर चिन्हेही तपासा.

2. वासावरून ओळखा

विषारी मशरूम कसे ओळखायचे यातील दुसरा उपाय म्हणजे वासाची तपासणी.

• खाल्ल्यावर किंवा स्पर्श केल्यावर तीव्र वास येणारी मशरूम विषारी असते.

• यातून रासायनिक किंवा तिखट वास येऊ शकतो, जे त्याच्या विषबाधेचे संकेत आहेत.

• खाण्यायोग्य मशरूममध्ये हलका, नैसर्गिक वास असतो.

जर तुम्हाला कोणत्याही मशरूमचा वास विचित्र वाटत असेल, तर त्याचा सेवन पूर्णपणे टाळा.

3. आकार आणि बनावट तपासा

विषारी मशरूम ओळखण्याचा तिसरा सोपा मार्ग म्हणजे त्याचा आकार पाहणे.

• विषारी मशरूम अळंबी बल्बसारखा दिसतो आणि त्याची टोपी असामान्य असते.

• खोड चारही बाजूंनी अंगठीसारखा घट्ट दिसतो, जे खाण्यास धोकादायक असते.

• छत्र्यासारखे मशरूम सुरक्षित नसल्याची शक्यता असते.

शास्त्रज्ञांचे निरीक्षण असे आहे की, ज्या मशरूमच्या आकारात असामान्यता आहे, त्या खाण्यास सुरक्षित नसतात.

4. पांढरे गिल्स आणि बीजाणू तपासा

विषारी मशरूम ओळखण्यासाठी आणखी एक महत्त्वाचा मार्ग:

• मशरूम उलट करून त्याचे गिल्स आणि बीजाणू तपासा.

• पांढरे गिल्स किंवा पांढरे बीजाणू असलेल्या मशरूममध्ये विषारी घटक असू शकतात.

• खाद्यतेल मशरूममध्ये गडद बीजाणू असतात आणि खोडावर पांढरी वलयो नसतात.

• विषारी मशरूम खोडावर डाग आणि पांढरी वलयो असतात.

हे लक्षात घेऊन तुम्ही विषारी आणि खाण्यास सुरक्षित मशरूम यामध्ये फरक करू शकता.

5. खरेदी आणि साठवणूक

• फक्त विश्वसनीय विक्रेत्याकडून मशरूम खरेदी करा.

• जंगली किंवा अनोळखी ठिकाणाहून मशरूम गोळा करणे धोकादायक ठरू शकते.

• घरात मशरूम साठवताना थंड आणि कोरड्या जागेत ठेवणे आवश्यक आहे.

• उघड्यावर साठवलेली मशरूम त्वरीत खराब होऊ शकते, ज्यामुळे विषबाधेचा धोका वाढतो.

विषारी मशरूमचे मुख्य प्रकार

भारतासह जगभरात काही मशरूम खूप विषारी आहेत. त्यातले काही प्रमुख प्रकार:

1. अमॅनिटा फॅलोइडिस (Death Cap) – अत्यंत घातक, लिव्हर आणि किडनीवर परिणाम करतो.

2. अमॅनिटा मसलिनास (Destroying Angel) – गॅस्ट्रिक समस्यांपासून मृत्यूपर्यंत परिणाम होतो.

3. गॅलरिना मारीन्स (Deadly Galerina) – लिव्हर नुकसान करणारी मशरूम.

4. कॉन्फरस स्पिसेस (Conocybe) – त्वरित उलट्या, जुलाब व यकृतावर परिणाम करतो.

या मशरूमचा स्वरूप अनुभव नसलेल्या लोकांसाठी ओळखणे फारच कठीण असते.

तज्ज्ञांचे सल्ले

• मशरूम शिजवून खाणे विषारी घटक कमी करण्यास मदत करू शकते, पण सर्व प्रकारांवर प्रभावी नाही.

• जंगली मशरूम कधीही अनोळखी व्यक्तीकडून खरेदी करू नका.

• कोणतीही मशरूम खाल्ल्यानंतर उलट्या, मळमळ किंवा डोकेदुखी सुरू झाल्यास त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

• विशेषतः लहान मुलं, वृद्ध व्यक्ती आणि गर्भवती महिला या लोकांसाठी अधिक काळजी घेणे आवश्यक आहे.

विषारी मशरूम कसे ओळखायचे हे जाणून घेणे प्रत्येकासाठी आवश्यक आहे. बाजारातील आणि घरातील खाण्यायोग्य मशरूममध्ये फरक ओळखण्यासाठी तुम्ही रंग, वास, आकार, गिल्स आणि बीजाणू यावर लक्ष ठेवले पाहिजे.

याव्यतिरिक्त, विश्वसनीय विक्रेते आणि योग्य साठवणूक यावर भर देणे आवश्यक आहे. या सोप्या उपायांमुळे तुम्ही आणि तुमचे कुटुंब सुरक्षित राहू शकतात आणि विषारी मशरूमच्या धोक्यापासून वाचू शकता.

डिस्क्लेमर: या लेखातील माहिती सामान्य ज्ञानावर आधारित आहे. खाण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे अत्यंत महत्वाचे आहे.

read also : https://ajinkyabharat.com/silver-loan-2025-silver-loan-will-be-available/