Guru Nanak Jayanti निमित्त भारतातून पाकिस्तानला गेलेल्या यात्रेकरूंमध्ये १४ हिंदू नागरिकांना पाक अधिकाऱ्यांनी परत पाठवले; भारतीय बाजूने ३०० जणांना व्हिसा मंजुरीअभावी थांबवले
Guru Nanak देव यांच्या ५५६व्या जयंतीनिमित्त भारतातून पाकिस्तानात ननकाना साहिब येथे जाणाऱ्या यात्रेकरूंमध्ये १४ भारतीय हिंदू यात्रेकरूंना पाकिस्तानने प्रवेश नाकारल्याची गंभीर घटना उघडकीस आली आहे. या यात्रेकरूंना पाक अधिकाऱ्यांनी “तुम्ही शीख नाही, त्यामुळे शीख भक्तांसोबत जाऊ शकत नाही” असे सांगून अपमानित केले आणि त्यांना परत पाठवले.
या १४ यात्रेकरूंमध्ये दिल्लीतून आणि लखनौहून आलेले काही जण होते. सर्वजण पाकिस्तानमधील सिंध प्रांतात जन्मलेले असून नंतर भारतात स्थायिक झाले आहेत. भारतीय नागरिकत्व मिळाल्यानंतर ते आपल्या नातेवाईकांना भेटण्यासाठी आणि गुरु नानक जयंतीच्या निमित्ताने ननकाना साहिब येथे दर्शनासाठी गेले होते. मात्र, पाक अधिकाऱ्यांनी धार्मिक ओळखीच्या आधारे त्यांना रोखले.
२१०० यात्रेकरूंपैकी १४ जणांना परत पाठवले
भारतीय गृहमंत्रालयाने एकूण सुमारे २१०० यात्रेकरूंना पाकिस्तान भेटीसाठी मंजुरी दिली होती. पाकिस्ताननेही जवळपास तितक्याच संख्येच्या लोकांना प्रवास दस्तऐवज दिले होते. मंगळवारी वाघा सीमेवरून सुमारे १९०० यात्रेकरूंनी पाकिस्तानात प्रवेश केला. परंतु त्यानंतर पाक अधिकाऱ्यांनी या १४ हिंदू यात्रेकरूंना रोखत परत पाठवले. या घटनेने धार्मिक भेदभावाचा मुद्दा पुन्हा एकदा चर्चेत आला आहे. संबंधित यात्रेकरूंनी माध्यमांशी बोलताना सांगितले की, “आम्ही गुरु नानक यांना मानणारे आहोत, आमचे मूळ पाकिस्तानमधीलच आहे, पण आम्हाला ‘तुम्ही हिंदू आहात, त्यामुळे प्रवेश नाही’ असे सांगण्यात आले. आम्ही अपमानित होऊन परतलो.”
Related News
भारतीय बाजूनेही ३०० जणांना थांबवले
दरम्यान, भारताच्या बाजूनेही जवळपास ३०० यात्रेकरूंना परत पाठवण्यात आले. या लोकांनी स्वतंत्रपणे व्हिसासाठी अर्ज केला होता, परंतु त्यांना गृहमंत्रालयाची आवश्यक मंजुरी नसल्यामुळे सीमेवरच थांबवण्यात आले. अधिकृत माहितीनुसार, ही कारवाई सुरक्षा कारणास्तव करण्यात आली आहे.
प्रमुख शीख नेत्यांचे प्रतिनिधी पाकिस्तानात गेले
Guru Nanak जयंतीनिमित्त भारतातून गेलेल्या यात्रेकरूंमध्ये अकाल तख्तचे नेते ज्ञानी कुलदीप सिंग गर्गाज, श्रीमणी गुरुद्वारा प्रबंधक समितीच्या प्रतिनिधी मंडळाचे नेतृत्व बीबी गुरिंदर कौर यांनी केले, तसेच दिल्ली गुरुद्वारा मॅनेजमेंट कमिटीचे रविंदर सिंग स्वीटा हे देखील उपस्थित होते. पाकिस्तानात जाणाऱ्या या यात्रेकरूंच्या गटाने वाघा सीमेवरून प्रवेश घेतल्यानंतर लाहोरपासून सुमारे ८० किलोमीटर अंतरावर असलेल्या गुरुद्वारा जन्मस्थान, ननकाना साहिब येथे मुख्य समारंभात सहभागी होणार आहेत.
१० दिवसांची तीर्थयात्रा – विविध गुरुद्वारांना भेट
भारतीय शीख यात्रेकरूंच्या या १० दिवसांच्या मुक्कामात ते पाकिस्तानातील महत्त्वाच्या धार्मिक स्थळांना भेट देणार आहेत. त्यात गुरुद्वारा पंजा साहिब (हसन अब्दाल), गुरुद्वारा सच्चा सौदा (फरूकाबाद) आणि गुरुद्वारा दरबार साहिब (कर्टारपूर) या स्थळांचा समावेश आहे. या कार्यक्रमांचे आयोजन पाकिस्तान सिख गुरुद्वारा प्रबंधक कमिटीच्या वतीने करण्यात आले आहे. पाक सरकारने या यात्रेसाठी विशेष सुरक्षा व्यवस्था केल्याचे सांगितले असले तरी १४ हिंदू यात्रेकरूंशी केलेल्या वर्तनामुळे धार्मिक असहिष्णुतेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित झाले आहे.
‘ऑपरेशन सिंदूर’नंतरचे पहिले पीपल-टू-पीपल कॉन्टॅक्ट
या वर्षी मे महिन्यात झालेल्या “ऑपरेशन सिंदूर”नंतर भारत-पाकिस्तान दरम्यान झालेला हा पहिला लोकसंपर्क (people-to-people contact) होता. या ऑपरेशनदरम्यान जम्मू-काश्मीरच्या पहलगाम येथे झालेल्या दहशतवादी हल्ल्याच्या प्रत्युत्तरात भारताने चार दिवस चाललेली सीमारेषेवरील कारवाई केली होती. २२ एप्रिल रोजी झालेल्या या हल्ल्यात २६ जण ठार झाले होते, ज्यात बहुतेक नागरीक होते. तपासात हा हल्ला “द रेजिस्टन्स फ्रंट” या लष्कर-ए-तैयबाशी संबंधित संघटनेने घडवून आणल्याचे उघड झाले होते. त्यानंतर भारत-पाकिस्तान तणाव पुन्हा वाढला आणि दोन्ही देशांमधील राजनैतिक संवादात खंड पडला.
धार्मिक यात्रेत भेदभाव – तीव्र निषेध
या घटनेनंतर भारतातील धार्मिक आणि सामाजिक संस्थांकडून पाकिस्तानच्या भूमिकेचा निषेध करण्यात येत आहे. अनेकांनी याला “धार्मिक स्वातंत्र्यावर घाला” असे संबोधले आहे. शीख आणि हिंदू समुदायातील प्रतिनिधींनी एकमुखाने म्हटले की, “ Guru Nanak देव हे सर्व मानवजातीसाठी होते. त्यांच्या शिकवणींमध्ये धर्मभेद नव्हता. अशा पवित्र प्रसंगी एखाद्याला धर्माच्या नावाखाली रोखणे हे त्यांच्या तत्त्वज्ञानाचा अपमान आहे.”
भारत सरकारनेही या प्रकरणावर लक्ष ठेवले आहे. परराष्ट्र मंत्रालयाच्या सूत्रांनी सांगितले की, “ही घटना अत्यंत खेदजनक आहे. आम्ही पाकिस्तान सरकारकडे अधिकृत स्पष्टीकरण मागणार आहोत.”
मानवी भावनांचा अपमान
या घटनेमुळे केवळ धार्मिक भावना दुखावल्या नाहीत तर दोन देशांमधील लोकसंपर्काच्या प्रयत्नांनाही धक्का बसला आहे. ननकाना साहिब हे जगभरातील शीखांसाठी श्रद्धास्थान असले तरी, अनेक हिंदू आणि सिंधी नागरिकांनाही या स्थळाशी भावनिक नाते आहे. त्या नात्याचा आदर न करता अशा प्रकारे भेदभाव करणे हे मानवी मूल्यांना तिलांजली देणारे पाऊल असल्याचे मत तज्ज्ञांनी व्यक्त केले आहे.
Guru Nanak देवांच्या ५५६व्या जयंतीच्या पवित्र प्रसंगी घडलेली ही घटना केवळ धार्मिक सहिष्णुतेवर प्रश्न उपस्थित करत नाही, तर भारत-पाकिस्तान संबंधांच्या नाजूक धाग्यांनाही तडा देणारी आहे. दोन देशांमधील तणावाच्या पार्श्वभूमीवर श्रद्धेच्या यात्रेलाही राजकीय आणि धार्मिक सीमांचे बंधन घालणे हे मानवतेच्या मूलभूत तत्त्वांना हरताळ फासणारे आहे. गुरु नानक देवांच्या शिकवणींनुसार – “ना कोई हिंदू, ना कोई मुसलमान, सब मनुष्य एक समान” – या तत्त्वाची आठवण या प्रसंगी अधिक प्रकर्षाने जाणवते.
